Hoe je je zintuigen prikkelt voor betere ideeën

Een nieuwe omgeving vol prikkels brengt onze ideeënstroom op gang.

Kleur, geur, muziek en beelden leveren ons waardevolle prikkels om op nieuwe ideeën te komen. Ze hebben namelijk een hotline met ons emotionele brein en brengen ons zo op andere gedachtesporen.


De voormalige Apple-CEO Steve Jobs stond erom bekend dat hij vaak persoonlijk de ontwerpafdeling binnenliep om de ontwikkeling van de nieuwste producten direct te volgen. Hij betastte met zijn vingers de nieuwe modellen en bekeek ze van alle kanten. Wat de mooiste ontwerptekeningen hem niet lieten zien, lukte op deze manier wel: ideeën krijgen hoe het eindproduct er uiteindelijk uit moest komen te zien.

Prikkels die we via onze oren, ogen, neus, mond of huid tot ons nemen, zijn belangrijke grondstoffen voor ideeën. Het zijn informatiestukjes, die een rechtstreekse toegang hebben tot ons emotionele brein. Dat is een onbewust proces dat al aan het werk is voordat we ons realiseren wat we van plan zijn te zeggen of te doen. Dat betekent dat het idee er vaak eerst is; de rationele motivatie ervan komt pas later.

Als je je zintuigen (en daarmee je onbewuste) met nieuwe prikkels voedt, kun je gemakkelijker uit je bestaande denkpatronen komen. Dat levert je een ander gevoel op en vervolgens ook nieuwe ideeën.

Het Futurecenter LEF van Rijkswaterstaat, waar medewerkers bijeenkomen om nieuwe concepten te bedenken, maakt daar doelbewust gebruik van. Zo kan het Futurecenter variëren met sferen, kleuren, licht, beelden, geluid en geur en daarmee de deelnemers in een totaal andere omgeving brengen dan hun alledaagse kantoor. Dat schept ruimte voor nieuwe denkpatronen.

De mogelijkheden van een Futurecenter zijn in je gewone werkomgeving vaak niet beschikbaar. Toch kun je op je eigen manier wel je zintuigen prikkelen voor andere en betere ideeën.

1. Snuif rond

Door doelbewust bepaalde geuren te gebruiken kun je als ideeënbedenker in een andere stemming komen. Ons reukvermogen heeft namelijk een directe lijn met het emotionele centrum in onze hersenen. Geuren zijn instinctief en worden nooit weggefilterd. We weten van veel gebeurtenissen of dingen nog hoe ze roken en kunnen de bijbehorende emotie oproepen, zoals de aftershave van je vader of de geur van natte jassen in de gangen van de school.

• Experimenteer met diverse geuren om op ideeën te komen, zoals lavendelolie of of etensluchtjes. 
• Ga naar buiten en snuif doelbewust de lucht op tijdens een vroege ochtendwandeling. 
• Sta stil bij het gevoel dat de geur bij je oproept en leg een verband met het thema waar je aan werkt.
• Gebruik een vaste geur om te starten met je (creatieve) werk, zodat je je dieper liggende brein het signaal geeft dat je aan de slag gaat. Denk aan de geur van koffie, geurkaarsen, wierook of een ander luchtje. Schrijfster Renate Dorrestein schreef één van haar boeken in dezelfde oude ongewassen trui. Als ze de trui rook, zat ze weer in haar verhaal.

2. Beat it

Geluid creëert emoties. We reageren op ritme en rijm, melodie en toon. We worden er melancholisch van of opgewekt.

• Probeer diverse soorten muziek uit om een andere stemming te creëren en daardoor ook je ideeënstroom in een nieuwe bedding te laten lopen: activerend en stimulerend of juist kalmerend en ontspannend. Van ritmische muziek krijg je bijvoorbeeld een snellere hartslag. Dat stimuleert je hersenen om de omgeving te onderzoeken en zo te achterhalen waar de opwinding vandaan komt.
• Geef je idee een klank. Welk geluid hoort erbij?
• Bedenk een nieuwe woord voor je idee. Als je idee moeilijk te bevatten is, kan een zelfbedacht woord je helpen om het verder vorm te geven.

3. Speel een film af in je hoofd

Beelden zorgen ervoor dat je een idee in je hoofd concreet maakt en ook gemakkelijker gaat uitvoeren.

• Sluit je ogen, praat in jezelf en stel je voor hoe jouw idee tot leven komt. Het helpt je om je idee in je hoofd levensecht  te maken.
• Haal het beeld heel helder voor ogen en maak er zo mogelijk een filmpje van, dat je voor je ogen afspeelt. Wat doe je straks anders? Wat gaat je in je werk helpen? Wie kun je erbij betrekken?
• Een andere manier is om een visuele vertaling te maken van je beeld, bijvoorbeeld in de vorm van een moodboard of mindmap. 
• Of gebruik andere beelden: als het een foto is of een toneelstuk, hoe ziet het er dan uit?

4. Luister met kleuren

Net als klank en geur zorgen kleuren voor bepaalde automatische reacties in je brein. Ze activeren gedachten, herinneringen en bepaald gedrag. De kleur rood is bijvoorbeeld stimulerend en maakt je alert.
Kunstenaar Wassily Kandinsky 'luisterde' naar kleuren om tot zijn schilderijen te komen. Picasso dompelde zijn geest onder in een bepaalde kleur. Als hij volledig opgeladen was, ging hij wat anders doen. Achter zijn schildersezel stroomden de vormen en kleuren er vervolgens vanzelf uit.

5. Maak het handtastelijk

Maak er een model of een dummy van. Hiermee geef je je idee handen en voeten. In plaats van tekeningen of papieren te bestuderen kunt je het voelen, omdraaien en van alle kanten bekijken. Je kunt ermee spelen. Daardoor ontstaan nieuwe ideeën, die een idee zelfs een compleet andere draai kunnen geven.

"When you see the most dramatic shift is when you transition from an abstract idea to a slightly more material conversation. But when you made a 3D model, however crude, you bring form to a nebulous idea, and everything changes - the entire process shifts. It galvanises and brings focus from a broad group of people. It’s a remarkable process."

- Jonathan Ive, hoofd van het designteam van Apple

Hoe prikkel jij je zintuigen om op andere gedachten te komen? Wat werkt bij jou om je ideeënstroom te vergroten? Deel het in de reacties. Bedankt alvast!

Bronnen:

• Breingestuurd innoveren bij Rijkswaterstaat
• Steve Jobs, de biografie - Walter Isaacson, Spectrum (2011)
• Sir Jonathan Ive, the iMan Cometh

Verder lezen:

• Checklist voor de zintuiglijke aanpak
• Voeg een geluid toe aan je idee

Leer lenig denken

Ideeën nodig om je creatieve denkvermogen op te rekken? In het boek Lenig denken, technieken voor creatieve denkkracht lees je een groot aantal ideeën en oefeningen, die je op je werk en in je privéleven van pas komen. Bestel het boek direct bij Managementboek.

Over Sigrid

Sigrid van Iersel is als schrijver en journalist gespecialiseerd in creatief denken en storytelling. Zij helpt bij het verzinnen van meer en betere ideeën en laat in verhalen voelen waarom ze belangrijk zijn. Meer weten? Kijk dan op www.verhaallijnen.nl.

Zes redenen waarom koken goed is voor je creativiteit (en geluk)

Koken met uitsluitend oranje ingrediënten

Koken is een uitstekend middel om je creativiteit te stimuleren. Om meer redenen dan je denkt.

1. Mix and match Al kokend combineer je allerlei ingrediënten, totdat er nieuwe smaakvolle combinaties ontstaan. Maar ook als je je eigen draai geeft aan bestaande recepten, ben je creatief bezig. Koken is bij uitstek een combinatie van uitproberen, proeven, toevoegen, aanlengen, roeren, aanpassen en vernieuwen.
Tip: ga koken en leg jezelf een beperking op. Kook bijvoorbeeld uitsluitend met ingrediënten van één kleur.
2. Meditatie Het hak- en snijwerk is een uitstekend middel om je hoofd leeg te maken. Dan borrelen er vanzelf nieuwe gedachten op. De geuren van verse kruiden en andere ingrediënten werken meditatief.
3. You fill up my senses Koken is goed om je zintuigen aan het werk te zetten. Wat proef ik nu precies? Wat vind ik nu eigenlijk? Koken is een zinnelijk proces, zei acteur/regisseur Titus Muizelaar ooit in de rubriek over troosteten in NRC Handelsblad (2009).

"Een saus maken is als de repetitieperiode van een toneelstuk. Je begint met een grote pan bouillon, dan is het een kwestie van inkoken, alle overbodige poespas weglaten, concentreren. Proeven, iets meer wijn, net iets meer peper. En zo probeer je langzaam tot een kern te komen. Tot de kern van een gevoel."

4. Connect Als je naast elkaar staat te snijden en te koken, raak je gemakkelijk met elkaar in gesprek, zonder dat je elkaar hoeft aan te kijken. Op deze manier kun je op een rustige manier met elkaar praten (als je niet iets op het vuur hebt staan dat de aandacht vergt, natuurlijk!), waardoor allerlei nieuwe gedachten en ideeën ontstaan.
In veel culturen met een culinaire traditie zijn vrouwen eindeloos bezig met het vullen van gerechten. Dat komt omdat ze zo graag met zijn allen koken, denkt Marjoleine de Vos in NRC Handelsblad (2011).

"Dan wil je een werkje te doen hebben waardoor je nog even langer gezellig met zijn allen bij elkaar bent en wat leent zich daar nu beter voor dan vullen? Je moet hakken en malen, uithollen en flapjes maken, plakken en rollen en dichtbinden."

5. Geluk "Door het eten van gekke combinaties, voel je je gelukkiger en geïnspireerder." Dat zegt Rob Eastaway, schrijver van Creatief denken, 101 manieren om denkpatronen te doorbreken. Dus probeer gerust speklapjes met drop uit of bereid eens zuurkool met caramelsaus.
Tip: heb je inspiratie nodig voor spannende en toch smakelijke combinaties? Neem een kijkje bij foodpairing.


6. Dopamine Alles wat nieuw is, prikkelt het brein tot het maken van nieuwe verbindingen. En dat levert weer de afscheiding van stofjes in de hersenen op, die ons geluksgevoel verhogen: dopamine. Het creëren van nieuwe gerechten levert daar een bijdrage aan. Voer dus vooral nieuwe kookexperimenten uit.
Tip: neem een abonnement op biologische groenten. Met de raapsteeltjes, snijbonen en knolselderij in het wekelijkse pakket word je vanzelf uitgedaagd om creatief te zijn.

Verder lezen over creativiteit en koken:

• Creatief met bloemkool
• Soepen zijn vloeibare vormen van magie

Lenig denken Meer ideeën nodig om je creatieve denkvermogen op te rekken? In het boek Lenig denken, technieken voor creatieve denkkracht lees je een groot aantal ideeën en oefeningen, die je op je werk van pas komen.
Bestel het boek nu bij Managementboek.

Trakteer je brein op een pauze

Afzondering en rust zijn de belangrijkste voorwaarden om nieuwe ideeën te krijgen. Sta je zelf dus toe om de dagdromen en trakteer je brein op een rustpauze.

Mozart zei dat hij zijn beste ideeën kreeg als hij helemaal alleen was. Bijvoorbeeld als hij in een koets zat, of een wandelingetje maakte na een goede maaltijd of ’s nachts wanneer hij niet kon slapen. Dan hoorde hij plotseling spontane passages, die hij zo uit kon schrijven. Albert Einstein lag midden op de dag naar het plafond te staren om te luisteren wat er in zijn hoofd gebeurde.

Inspiratie begint als een zintuiglijke ervaring in de vorm van een flard, een voorstelling of een visioen. Deze inspiratie krijg je meestal niet achter je bureau, maar op onverwachte momenten: als je je hond uitlaat, op de fiets of tijdens een schoonmaakkarweitje. In een moment van rust lijken dit soort ingevingen spontaan binnen te komen zonder dat je er moeite voor hoeft te doen.

Dat je juist in deze omstandigheden ineens het antwoord weet op een lastig probleem, komt omdat je in ontspannen toestand gemakkelijker vaste patronen kunt loslaten. Je hersenen zijn aan het werk met eerder opgeslagen informatie en proberen allerlei nieuwe combinaties uit. Dit proces noemen we incubatie. Je geeft eigenlijk je brein de tijd om op een vraagstuk te broeden, terwijl je ondertussen wat anders doet.

Als je meer en betere ideeën wilt krijgen, moet je dus meer incubatietijd inbouwen, oftewel zorgen voor meer rust. Dat doe je zo:

1. Sluit je af

Sluit jezelf regelmatig af van de buitenwereld, want creativiteit bloeit op in afzondering. Wanneer er rust is, kun je jezelf focussen op je eigen gedachten of mijmeren. De belangrijkste eigenschap van creatieve mensen is het vermogen om zich af te zonderen, meldt Leo Babauta, schrijver van het blog Zenhabits.

2. Doe een dutje

Het lijkt contraproductief, maar onderzoek toont aan dat mensen productiever en doortastender worden naar een dutje. Een tussendoorslaapje getuigt niet van luiheid, maar is juist nuttig om je creativiteit te bevorderen.

3. Leg je vraagstuk in de week

Zit er geen deadline aan je project en heb je geen enkele inspiratie? Leg het hele plan een poosje weg. Je hersens zullen het niet belangrijk vinden en er weinig acht meer op slaan. Het idee kan ondertussen gisten in het diepere, onbewuste deel van onze geest, waarover we minder controle hebben. Door de druk op een project op deze manier te verlagen, bestaat de kans dat het in je onderbewuste juist tot wasdom komt en dat de kurk van de fles gaat.

4. Ga een blokje om

Als je een drankje haalt bij de koffieautomaat of een blokje om gaat, kun je zomaar verrast worden door een bruikbare ingeving. Laat je onderwerp dus even liggen en ga regelmatig even lopen. Een wandelingetje is een ideale manier om je hoofd helder te krijgen, een soort vakantie voor je hoofd.

"Legs are the wheels of thought."
G.K. Chesterton

Verder lezen:

• Helpt het slimme onderbewuste jou aan een goede oplossing?
• Wacht voor het beste resultaat
• Inspiratie nodig? Ga ijsberen

Bloggers, die voortborduren op dit blogartikel:

• Pauze voor je brein
• Luieren levert wat op
• Rust roest niet

Meer inspiratie?

Sigrid van Iersel (Verhaallijnen, Den Haag) is als schrijver en journalist gespecialiseerd in creatief denken en storytelling. Zij is auteur van de boeken Lenig Denken en Toverballen voor het Brein en ontwikkelaar van het online trainingsprogramma Excelleren met Ideeën.

Onze denklat moet een stuk hoger

We menen goed te kunnen denken als we logisch kunnen redeneren, analyseren en debatteren. Maar dat is niet genoeg, betoogt Edward de Bono in zijn boek Creatief denken. Er zijn andersoortige ideeën nodig om zaken te verbeteren, te ontwerpen en te vereenvoudigen.

Winkeliers dachten eens na hoe ze het parkeerprobleem konden oplossen in hun buurt. De parkeerplaatsen waren bedoeld voor de klanten van hun winkels, maar werden steevast bezet door langparkeerders. Hoe konden zij ervoor zorgen dat de klanten voorrang kregen?

Doorgaans lossen we dit soort vraagstukken op met extra regels, controleurs en systemen, in dit geval in de vorm van parkeerautomaten. Voor de hand liggende oplossingen (die - achteraf gezien - uiterst logisch zijn), zien we over het hoofd. Dat ligt aan onze beperkte manier van denken. De Bono’s boek Creatief Denken is te lezen als een lang betoog om ons denkvermogen diepgaand te verbreden en daarvoor ook ons onderwijssysteem grondig aan te passen.

Ontwerp: denk na over wat er kan zijn in de toekomst

Om met het onderwijs te beginnen: De Bono vindt denklessen veel belangrijker dan wiskunde en geschiedenis (ook vakken die mede bedoeld zijn om het denkvermogen van leerlingen te ontwikkelen). Dat betekent zeker niet meer aandacht voor filosofie, logica of kritisch denken. In deze manieren van denken speelt het zoeken naar 'de waarheid' een belangrijke rol. Het gaat over goed of fout, over oordelen en veroordelen. De Bono pleit juist voor training in lateraal denken (zijpaden inslaan) en andere vormen van creatief denken, die nu op scholen nauwelijks aan bod komen

Een van die vormen van creatief denken is ontwerpen, een tegenhanger van het vermogen om te 'oordelen'. Een oordeel gaat over ‘wat is’, op basis van iets in het verleden. Wat we totaal over het hoofd zien in ons onderwijs is de vaardigheid om te ontwerpen: dat wat zou kunnen zijn in de toekomst. Een veel positievere en meer constructieve benadering dan de huidige manier van denken.

Bekijk gegevens op verschillende manieren

Nog een onderbedeelde manier van denken is het bekijken van gegevens op verschillende manieren (perceptueel denken). In het gewone leven is negentig procent van de fouten te wijten aan verkeerde perceptie, niet aan gebrek aan logica, stelt De Bono. Als we het gezichtspunt van de ander zouden begrijpen, smelten veel gewapende conflicten weg als sneeuw voor de zon.

“Normaliter pakken we conflicten aan met oordeel, veroordeling en aanval. Met een nieuwere aanpak proberen we een constructievere benadering te ontwerpen, waarbij we rekening houden met de behoeften, angsten en prognoses van beide partijen.”
- Edward de Bono

Hoe komt het eigenlijk dat wij meestal in beperkende hokjes denken? Dat wijt De Bono aan de GB3 (de Grieke Bende van drie): Socrates, Plato en Aristoteles. Zij ontwierpen 2400 jaar geleden de 'software' voor ons denken van nu. “En ze deden dat uitstekend, waardoor we sindsdien gevangen zitten in dat uitstekende kader”, schrijft hij. "Socrates hield zich vooral bezig met bewijsvoering en vragen, Plato met de waarheid. Aristoteles creëerde kaders, categorieën en de herkenningsidentificatie, waaruit onze hokjeslogica is voortgekomen.”

De Bono roept ons op na te denken over het denkproces zélf en niet alleen maar bezig te zijn met de oplossing van problemen. De gewoonte om ons alleen op problemen te richten, leidt tot stagnatie. Als we ons uitsluitend richten op problemen en tekortkomingen, denken we bovendien niet meer na over zaken die niet als 'probleem' ervaren worden. Zo valt er veel te verbeteren aan democratie, maar je kunt democratie niet een 'probleem' noemen.

Denk na over de uitvoering: hoe maak je een praktische keus?

Tot slot vindt hij dat we ook meer aandacht moeten besteden aan operationeel denken. Hoe maak je een praktische keus? Hoe ontwerp je een strategie? Hoe creëer je nieuwe ideeën? Hoe onderhandel je? De rol van universiteiten moet worden verlegd van leverancier van informatie tot ontwikkelaar van vaardigheden: in informatievergaring en vaardigheden in denken: denken in mogelijkheden, speculeren en verbeelden.

In het boek Creatief denken laat De Bono al deze manieren van denken en bijbehorende technieken (die ook in zijn eerdere boeken aan bod kwamen), nog eens de revue passeren. Helaas is de tekst niet altijd even helder geformuleerd en is de opbouw nogal warrig. De Bono herhaalt enkele malen dezelfde voorbeelden en prijst wel erg vaak de successen aan die hij met zijn technieken heeft bereikt.

Dat neemt niet weg dat De Bono een belangrijke boodschap heeft. Het is hoog tijd om onze manier van denken te verbreden of juist te vereenvoudigen. De Bono had een simpele oplossing voor het parkeerprobleem. Eis gewoon dat bij alle auto's de lichten aan blijven. Reken maar dat de langparkeerders zelf een andere parkeerplek zoeken.

Edward de Bono, Creatief denken. Slimmere technieken om problemen op te lossen. Uitgeverij Business Contact, 2009. Het boek is onder meer verkrijgbaar bij Managementboek.

Verder lezen:

• Persoonlijke check op gevaarlijk bureaucratisch denken
• Vragen zijn interessanter dan antwoorden
• Keer wetmatigheden eens om
  

Verras jezelf met iets onverwachts

Breek jezelf los uit de dagelijkse routine en doe iets onverwachts. Daarmee verras je jezelf met een nieuw idee.

Een mens verzandt snel in routines. Voor het overgrote deel is dat erg handig. Stel je voor dat je iedere dag opnieuw moet uitvinden hoe je moet tandenpoetsen! Maar om op nieuwe gedachten te komen, is het niet erg productief. Oude gewoonten leiden tot bekende gedachten.

Helaas valt het niet mee om onze ‘denkroutes’ van baan te laten veranderen. Onze gedachten nemen meestal de gebaande paden in de hersenen, juist omdat die zo lekker uitgesleten zijn. Als je poogt je gedachten een andere kant op te sturen, glijden ze er als vanzelf weer in terug.

Om te zorgen voor nieuwe gedachte-wegen moet je nieuwe dingen ondernemen. Het liefst dingen die onverwacht zijn en die je gedachten op een nieuw spoor zetten. Het is meestal erg leuk om te doen. Het enige wat je er voor over moet hebben, is tijd die je jezelf gunt om te gaan freewheelen. En dat is juist het moeilijkste, weet ik uit eigen ervaring.

Gelukkig hoeft het niet te gaan om grootse en meeslepende activiteiten, zoals parachutespringen of een expeditie naar de Noordpool. Ook kleine veranderingen in je dagelijkse routine kunnen al enorme verschillen opleveren. Alles wat nieuw is, prikkelt het brein tot het maken van nieuwe verbindingen. Deze week ga ik een gratis lunchconcert bezoeken in de stad. En wat doe jij?

1. Laat het toeval je route bepalen
Dat kun je doen door een willekeurige passant te volgen. Het is niet de bedoeling hem of haar lastig te vallen, kijk alleen waar zijn of haar route heen gaat. Of gooi een muntje op. Kop is rechts en munt is links. Laat zo het toeval je route bepalen. Deze methode slaat bij onze kinderen erg aan.

2. Doe iets verrassends in je eigen omgeving
Hang gedichtjes op tussen de kaartjes met Te Koop en Gevraagd in de supermarkt. Schrijf mooie spreuken op de stoep met stoepkrijt. Of maak bommetjes vol zaadjes, die je neergooit op een plek waar wel wat plantjes mogen gaan groeien. Kunstenares Keri Smith is een meesteres in dit soort vrolijke activiteiten om je omgeving in een ander daglicht te zetten. Ze staan beschreven in haar boek The Guerilla Art Kit (Princeton Architectural Press, New York).

"Ik heb 10.000 blokjes bij de bushalte neergelegd. Ik ben nu al benieuwd wat ze daarvan gaan bouwen."
- Loesje

3. Neem een ongebruikelijke route
Neem elke keer een andere route naar school, de winkels, de supermarkt of naar je werk. Rij om als dat nodig is en neem wat onverwachte afslagen. Ga dwalen en kijk bewust om je heen wat daar te zien is.

4. Ga mensen kijken
De meeste bibliotheken hebben een plek waar je kunt gaan zitten lezen. Of bezoek een terras of een café. Kijk naar de andere klanten en de mensen die voorbij lopen. Geef ze een naam en een beroep of een vreemde aandoening. Fantaseer er een verhaal omheen.

5. Gedraag je als een toerist
Gedraag je als een toerist in je eigen omgeving. De bekendste bezienswaardigheden hebben de inwoners zelf vaak nog nooit gezien. Maak een wandeling met een gids door je woonplaats. Bezoek een nieuw koffiehuis. Ga picknicken op het strand of in het bos en doe alsof het vakantie is. Ga eens naar het museum in je eigen stad of dorp. Een leuke wijk om in Den Haag rond te dwalen is de Uitvinderswijk. Breek de routine voor een uurtje of twee en kom terug met frisse ideeën.

6. Fotografeer iets nieuws
Maak een foto zonder door de zoeker te kijken. Maak op deze manier een hele verzameling.

"Mensen moeten zich blijven verwonderen. Dat prikkelt de geest. Zonder prikkeling van hun brein stompen mensen af."
- Peter van Lindonk

Verder lezen:

• Nieuwe dingen doen helpt voor betere herinneringen
• Kijken met de ogen van Jan Wolkers
• Ga straatjutten
• Kleuren luisteren op Kandinsky's schilderijen
  

Stel jezelf de Wondervraag

Last van een hardnekkig probleem? Stel jezelf de Wondervraag. Door een beroep te doen op je eigen verbeeldingskracht kun je tot fantastische inzichten komen.

Ik had nog nooit gehoord van de Wondervraag, maar hij bestaat echt. Het is een coachtechniek, die uitgevonden is door Insoo Kim Berg, de grondlegger van de oplossingsgerichte therapie. Bij deze techniek vraagt de coach de cliënt om gedetailleerd te beschrijven hoe zijn situatie eruit ziet als zijn probleem door een wonder geheel van de aardbodem verdwenen is. Door deze vraag verschuift de aandacht van de cliënt heel snel van het probleem naar de gewenste toekomst.

Hoe werkt de Wondervraag precies? Door een 'stel dat'-vraag te formuleren, brengt de coach zijn cliënt in een denkbeeldige situatie, waarin zijn probleem plotsklaps geheel opgelost is. Hij schetst bijvoorbeeld de volgende situatie: Stel dat jij direct na ons gesprek naar huis gaat en de dag afmaakt. Je doet wat je normaal doet en dan ga je naar bed. Terwijl je slaapt, gebeurt er een wonder. De problemen waarvoor je hier nu zit zijn verdwenen. Maar je slaapt, dus je weet niet dat het wonder heeft plaatsgevonden. Als je morgen wakker wordt, wat zullen dan de eerste dingen zijn waaraan je merkt dat het wonder heeft plaatsgevonden?

Een focus dus op de oplossing in plaats van het probleem. De cliënt kent zijn probleem al tot in den treure, maar voor de oplossing heeft hij verbeeldingskracht nodig. Daarmee richt de Wondervraag zich op de vindingrijkheid, kracht en wijsheid die mensen zelf al in huis hebben, maar waar ze op de een of andere manier geen voeling hadden of kregen. Je kunt die oplossing verbeelden in een verhaal of een tekening. Daardoor komen gemakkelijker ideeën naar boven om de oplossing daadwerkelijk te bereiken.

De Wondervraag is veel breder toepasbaar dan alleen bij persoonlijke coaching. Je kunt deze vraag namelijk ook gebruiken als een creatieve techniek om bijvoorbeeld na te denken over je eigen toekomst.

Wil je er zelf mee aan de slag? Neem twee vellen papier en potloden of ander tekenmateriaal. Teken op het eerste vel jezelf, met je probleem. Werk snel en denk er niet teveel over na.

Teken op het tweede vel jezelf na de nacht waarin het wonder is geschied. Doe dit uitgebreid en verwerk alle beelden die in je opkomen in je tekening. Waarschijnlijk moet je er eerst over nadenken, maar als je eenmaal beelden krijgt over jouw eigen Wonderdag, begin je te werken aan je eigen oplossing. Succes!

Dit is deel 6 van de serie 'De kunst van het Vragen'
Andere delen uit deze serie:

1. De les van de briljante straatmuzikant
2. De opmerkelijkste vragen van Postbus 51
3. De vraag om huisdieren in een nieuw daglicht
4. Met veel meer vragen naar huis na voorlichtingsavond
5. De juiste vraag
   

Heb je suggesties voor een nieuw blog over 'goede vragen stellen?' Wat is voor jou dé juiste vraag? Of bestaan die niet? Laat het me weten door op de reactieknop te klikken en een reactie te schrijven!

Verder lezen over Wonderdag en over het slimme onderbewuste:

• De ontdekking van Doensdag en Wonderdag
• Helpt het slimme onderbewuste jou aan een goede oplossing?
• Slaaponderzoeker Eus van Someren slaapt er een nachtje over
  

Leer lenig denken

Ideeën nodig om je creatieve denkvermogen op te rekken? In het boek Lenig denken, technieken voor creatieve denkkracht lees je een groot aantal ideeën en oefeningen, die je op je werk en in je privéleven van pas komen. Bestel het boek direct bij Managementboek.

Mis mijn volgende artikel niet

Sigrid van Iersel is als schrijver en journalist gespecialiseerd in creatief denken en storytelling. Zij helpt bij het verzinnen van meer en betere ideeën en laat in verhalen voelen waarom ze belangrijk zijn.
Gemakkelijk op de hoogte blijven van deze artikelen? Vul dan hier je e-mailadres in en ontvang automatisch een mail bij de publicatie van ieder nieuw artikel.

ABC van inspiratiebronnen

Inspiratie is een onlosmakelijk onderdeel van het schrijfproces en andere creatieve activiteiten. Die komt soms uit onverwachte hoeken.

Ik heb een lijst samengesteld van mijn favoriete manieren om inspiratie op te doen. Sommigen liggen voor de hand, anderen minder. Kijk eens of er iets voor jou bij zit.

Aantekeningen. Van interviews bijvoorbeeld. Mensen doen vaak prachtige uitspraken, zoals deze: "Allochtonen komen vaak uit een statische wereld, terwijl het stadsleven hier heel divers is. Dat wil ik mixen door er jazz van te maken."
Zie ook: Citaten

Bladen. Achter ieder tijdschrift zit een groep redacteuren, die de trends op de voet probeert te volgen. Van hun voorwerk kun jij gebruik maken! Het is vooral geweldig leuk om een blad door te bladeren dat over geheel andere dingen gaat dan jouw gebruikelijke interesses. Je doet er altijd wel één of meerdere ideeën op.
Zie ook: Coverteksten

Blogs. Er zijn vele blogschrijvers, die volop aanknopingspunten bieden om op door te denken, zoals De Inspiratiekamer en nieuweproductenbedenken.

Boeken. Vroeger las ik veel romans, tegenwoordig lees ik vooral veel boeken over psychologie, creativiteit en marketing, bijvoorbeeld van Seth Godin, Ken Robinson en Douwe Draaisma.

Borden, opschriften en uithangborden. Ik fotografeer vaak uithangborden of opmerkelijke opschriften. Ze vertellen vaak een verhaal, soms over gastvrijheid of juist over allerlei dingen die verboden. zijn. Ook leg ik vaak 'sporen' vast: voetstappen in de sneeuw of de afdrukken van dierenpoten. Die vertellen eveneens een verhaal.
Zie ook: Straatleven

Coverteksten. Coverteksten van tijdschriften zijn vaak geformuleerd in de vragende vorm om jou nieuwsgierig te maken naar het antwoord binnenin. Leuk om je niet te laten verleiden het blad open te slaan om het antwoord van de redacteur te lezen, maar zelf die vraag te beantwoorden.

Citaten.Via www.citaten.net ontvang je dagelijks een citaat in je mailbox voor nieuwe inspiratie. Of volg quote me via twitter.

Del.icio.us. Een schatkamer van prachtige artikelen op internet, door jezelf verzameld en door anderen. Je kunt op trefwoorden zoeken of bij je netwerk kijken. Zo vind je telkens interessante artikelen.

Dialogen op straat of in een winkel. Het is geweldig leuk om conversaties van andere mensen te horen. Als je iets interessants hoort, schrijf het neer in een opschrijfboekje. Het kan later als inspiratiebron dienen.
Zie ook: Straatleven

Douche. Iedere douchebeurt levert minstens één idee op.

Fietsen. De combinatie van frisse lucht en regelmatige beweging stuwt bloed door je lichaam en je brein. En dat levert altijd nieuwe gedachten op.

Films. Films of televisieprogramma's bieden vaak een nieuw perspectief op een thema en zetten je daarmee aan het denken.
Zie ook: Verhalen

Geluiden. Muziek, natuurgeluiden of juist de stilte.
Zie ook: Dialogen

Google. Als je op het onderwerp zoekt waarover je wilt schrijven, vind je via de zoekmachine meteen tal van bronnen, die je op nieuwe ideeën helpen. Zo heeft Google me vaak gered.

Helden. Mahatma Gandhi, Albert Einstein en Nelson Mandela vervullen een voorbeeldfunctie, maar ook Pippi is een rijke inspiratiebron.

Kinderen. Wat kijken ze op televisie? Welke modetrends zijn er? Hoe denken ze over het leven? Wat houdt ze bezig? Kinderen hebben een frisse blik op de wereld en laten je op een andere manier kijken naar je dagelijkse omgeving.

Kranten. Interessant leesvoer, vooral verhalen in de zaterdagkrant over mensen die iets bijzonders hebben gedaan.
Zie ook: Bladen

Kunst. Kunstenaars zijn geoefend om zaken op een andere manier te benaderen en vormen daarmee een rijke inspiratiebron. Inspirerende kunstenaars vind ik onder meer Pablo Picasso, Antonio Gaudi, Leonardo da Vinci en Berlage en Keri Smith.

Logboek of dagboek. Onontbeerlijk gereedschap voor een ideeënmaker. Je hoeft er niet elke dag in te schrijven, maar enige regelmaat is wel handig. Door je aantekeningen terug te lezen, zie je vaak nieuwe dwarsverbanden.

Notitieboekje. De pocketmuze, die je altijd bij je draagt.
Zie ook: Logboek

Reizen. Het ontdekken van nieuwe plekken, mensen en gewoonten is een enorme inspiratiebron. Dat kan ook door te reizen in je verbeelding.

Straatleven. Wie gaat straatjutten, vindt inspiratiebronnen in zijn dagelijkse leefomgeving.
Zie ook: Borden

Taalgebruik. Nieuwe woorden, vreemde woorden, vaagtaal, poëzie en snoepwoorden bieden vaak nieuwe aanknopingspunten.

Trends. Trends zie je om je heen of spot je op internet.

Twitter.Voor blogs, informatie en het uitwisselen van kennis en ideeën.

Verhalen om ons heen. Als je er alert op bent, hoor je ze overal. Schrijf ze op in een apart notitieboek en bewaar ze voor later gebruik.
Zie ook: Dialogen

Vragen. Vragen stellen is een manier om de wereld om je heen telkens opnieuw met verwondering te bekijken.

Vormen en structuren. Patronen of structuren in de natuur, bijvoorbeeld een wirwar van wortels of knoestige takken tegen de blauwe lucht vind ik mooi om te fotograferen. Ze vormen vaak een intrigerend ritme.

Vrienden. Zij hebben me al op heel wat ideeën gebracht. Een blijvende inspiratiebron.

Vertel over jouw inspiratiebronnen
Waar laat jij je door inspireren? Natuur? Muziek? Gedichten? Schrijf hieronder je reactie om deze lijst met jouw inspiratiebronnen aan te vullen!

Leer lenig denken

Ideeën nodig om je creatieve denkvermogen op te rekken? In het boek Lenig denken, technieken voor creatieve denkkracht lees je een groot aantal ideeën en oefeningen, die je op je werk en in je privéleven van pas komen. Bestel het boek direct bij Managementboek.

Mis mijn volgende artikel niet

Sigrid van Iersel is als schrijver en journalist gespecialiseerd in creatief denken en storytelling. Zij helpt bij het verzinnen van meer en betere ideeën en laat in verhalen voelen waarom ze belangrijk zijn.
Gemakkelijk op de hoogte blijven van deze artikelen? Vul dan hier je e-mailadres in en ontvang automatisch een mail bij de publicatie van ieder nieuw artikel.

Helpt het slimme onbewuste jou aan een goede oplossing?

Terwijl jij een wandelingetje maakt, is je slimme onbewuste voor jou op de achtergrond aan het werk om creatieve oplossingen te genereren. Kun je daar helemaal op vertrouwen of is er meer aan de hand?

Bij een cursus die ik vorig jaar volgde, gebruikte de docente een originele kennismakingsmethode. In plaats van het gebruikelijke voorstelrondje kreeg iedere deelnemer de opdracht om iets over zijn buurman of -vrouw op te schrijven op basis van de allereerste indruk. Wat voor een persoon was het? Wat deed hij in zijn vrije tijd? En waarom volgde hij deze cursus?

Ik voelde me met deze opdracht op glad ijs beland. Mijn buurvrouw maakte op mij de indruk dat ze helemaal niet thuishoorde bij deze cursus. Ik had nog niet met haar kennis gemaakt en haar zelfs nog niet horen praten. Ik wilde daarom niet het risico lopen dat ik haar griefde met onterechte kwalificaties. Mijn beschrijving van haar was heel wat positiever dan ik eigenlijk dacht.

Toch pakte deze oefening verrassend uit. Met hun beschrijving van hun eerste indruk bleken andere deelnemers opvallend vaak raak te schieten. De vrouw met een jongensachtig uiterlijk werd bijvoorbeeld een sober leven toegedicht: single, in het bezit van een kat en trouwe bezoekster van een natuurcamping. Een stereotype natuurlijk, maar het bleek wel te kloppen.

Een intuïtieve eerste indruk bleek toch meer waarde te hebben dan ik aanvankelijk dacht. Een inzicht dat helemaal past in de huidige tijdgeest, waarbij we gestimuleerd worden meer op ons onbewuste af te gaan om onszelf en de wereld om ons heen beter te doorgronden. Om lastige maatschappelijke problemen het hoofd te bieden, hebben we nieuwe creatieve oplossingen nodig buiten de gebaande paden. Als de kwaliteit van onze intuïtie hoger wordt, zouden we daarbij meer successen boeken.

Die herwaardering is zo gek nog niet. Van alle ervaringen die je opdoet in je leven, beleef je er maar ongeveer tien procent bewust. We kunnen simpelweg niet alle informatie tegelijkertijd in ons opnemen. Onze hersenen signaleren die informatie ondertussen wel en slaan ze op in het geheugen. Op deze manier verzamelt ieder mens vele ervaringen en emoties die niet direct aan de oppervlakte komen, maar die er wel zijn.

Volgens hoogleraar Ap Dijksterhuis - schrijver van het boek Het slimme onbewuste - heeft het onbewuste brein een verwerkingscapaciteit, die ongeveer 200.000 keer groter is dan die van het bewustzijn. Het onbewustzijn legt verbanden, zoekt associaties en pakt beelden, emoties en ervaringen mee. Als je tot een creatieve oplossing wilt komen, kun je het onbewuste volgens Dijksterhuis doelgericht voor je aan het werk zetten. "Geef het de opdracht een beslissing te nemen en ga vervolgens iets anders doen, zoals met de hond wandelen, uit eten gaan en werken. Ondertussen is je brein onbewust aan het nadenken en rolt er een betere beslissing uit."

Geweldig natuurlijk, zo'n Eurekamoment waarvoor je alleen maar wat afleiding hoeft te zoeken. Een herwaardering van de kracht van intuïtie, na een tijdperk waarin hard nadenken juist op een voetstuk werd geplaatst.

Toch is het dan verfrissend om oudere mensen te spreken die zoiets weer in perspectief weten te plaatsen. Ik sprak onlangs een pedagoge, die het gebrek aan psychologische kennis bij het gros van de mensen hekelde. "Dus doen we allemaal maar een beetje wat goed voelt", schamperde ze. "Vroeger gingen we af op wat de bijbel voorschreef. Daarna deden we het op de manier zoals onze ouders het deden. En nu gaan we op onze intuïtie af."

Ook Roos Vonk (hoogleraar sociale psychologie) vindt dat we onze intuïtie niet alle macht in handen moeten geven. Het is bijvoorbeeld niet handig om klakkeloos je gevoel te volgen en de voorraad snoep weg te eten, terwijl je rationele brein net besloten heeft tot een vermageringskuur. Bovendien wordt niet alle verzamelde informatie even zinnig gebruikt, beschrijft Vonk in haar boek Ego's en andere ongemakken. "Het vervelende is dat het onbewuste een onzichtbare 'poel' is met enerzijds geweldige en anderzijds dubieuze en misleidende kwaliteiten", schrijft ze. Intuïtieve reacties zijn daardoor vaak oppervlakkig en niet altijd betrouwbaar, zeker als we ons buiten ons kennisgebied begeven.

Het onbewustzijn mag dan een schatkamer van instinctieve kennis en ervaring zijn die ons gedrag en gevoel grotendeels aansturen, we hebben er in feite weinig controle over. We weten immers niet door welke impulsen ons onbewuste zich precies laat leiden. Je kunt er dus niet klakkeloos een complex probleem 'in stoppen' in de hoop dat de geniale oplossing er vanzelf uit rolt. Dat pleit al met al voor een verstandig gebruik van intuïtie. Vertrouwen op je onbewuste kan je zeker bijzondere inzichten opleveren, mits je je hersens blijft gebruiken.

Ikzelf bleek het trouwens met mijn eerste indruk over mijn buurvrouw op de cursus wel degelijk bij het rechte eind te hebben. Mijn welwillende beschrijving die ik aan de anderen voorlas, klopte van geen kanten. Maar mijn verzwegen indruk dat ze hier helemaal niet thuis hoorde, kwam wél uit. Dat had ze zelf ondertussen ook begrepen. Bij de rest van de cursus kwam ze niet meer opdraven.

"The only real valuable thing is intuïtion."
Albert Einstein

Verder lezen over het gebruik van intuïtie:

• Ideeën in de hogedrukpan
• Hoe je signalen vanuit je onderbewuste oppikt
  
• Flow: hoe je een nieuw vrouwenblad bedenkt
• Creatieve oplossingen: wacht voor het beste resultaat
• Koken met de losse hand
  

Boeken:
'Het slimme onbewuste, denken met gevoel' door Ap Oosterhuis, Uitgeverij Bert Bakker 2007
'Ego's en andere ongemakken, psychologie van alledaagse menselijke eigenaardigheden' door Roos Vonk, Uitgeverij Scriptum 2009

Wat we kunnen leren van Einstein

Albert Einstein en Mileva Maric, Historisch Museum Bern

Niet een hooggeleerde professor zette begin vorige eeuw de natuurkunde op nieuwe fundamenten, maar een 26-jarige ambtenaar van het Zwitserse octrooibureau in Bern die de natuurkunde er een beetje bij deed. Van de wijze waarop Albert Einstein te werk ging, kunnen we veel leren over werking van creativiteit.

1. Je bent jong en je bedenkt wat

Denk in ieder geval niet dat je als jonge ouders met een veeleisende baan geen creatief denkwerk kunt doen. Albert Einstein en zijn vrouw Mileva Maric zaten midden in de kleine kinderen, toen Albert Einstein in het wonderjaar 1905 maar liefst vier baanbrekende wetenschappelijke artikelen publiceerde. Hij bracht daarvoor geen uren door in het laboratorium, maar zat gewoon in zijn huis in Bern veel te denken én te praten met Mileva, die net als hij theoretische natuurkunde gestudeerd had (volgens sommigen heeft zij zelfs een substantieel aandeel geleverd in het denkwerk!). De enige experimenten van Einstein waren gedachte-experimenten.

2. 'Logica brengt je van A naar B, fantasie brengt je overal.'
Een bekende uitspraak van Einstein, die grossierde in dergelijke oneliners. Verbeeldingskracht speelde een centrale rol bij zijn denkwerk. Einstein deed iedere dag fantasieoefeningen. Zo verbeeldde hij zich dat hij op een lichtstraal met de snelheid van het licht door de ruimte suisde en dat er dan een lichtstraal in de cabine viel. Dit gaf hem zijn eerste visies op de relativiteitstheorie.


3. Viool spelen brengt de creatieve geest op gang
Albert Einstein speelde graag viool en was wellicht zelfs musicus geworden als hij niet voor de natuurkunde gekozen had. Het maken van muziek was voor hem een belangrijke manier om urenlang zijn gedachten te laten dwalen. Zo kon hij op een ontspannen manier met andere regels en grenzen omgaan. Hij maakte dus goed gebruik van de functies van de rechterhersenhelft. Dat blijkt ook uit het feit dat hij een voorkeur had voor een intuïtieve benadering van vraagstukken. Hij zei: "Het intuïtieve brein is een heilig geschenk en het rationele brein een trouwe dienaar. We hebben een maatschappij gecreëerd die de dienaar eert en zijn het geschenk vergeten."


4. Geen vakkennis maar brede inspiratiebronnen
Einstein had weinig op met technici, die vastgebakken zaten aan één vakgebied. Zelf verdiepte hij zich liever in algemene vraagstukken en las graag filosofische werken. Kennis zag hij dan ook niet als de belangrijkste spil van technologische ontwikkeling. Het echte teken van intelligentie is niet kennis maar verbeelding, vond hij.

5. Kijk als een kind naar de wereld
Ook hamerde hij op het belang van denken buiten de vastgestelde kaders. Volgens Einstein kon hij nog als een kind naar de wereld kijken. Hij durfde vastgeroeste denkbeelden ter discussie te stellen en nieuwe vragen te formuleren. "Ik ben niet superslim, maar ik ben gewoon extreem nieuwsgierig."

Verder lezen:

• Creatieve vragen
• Ga weer spelen
• Gebruik van intuïtie: ideeën in de hogedrukpan
• Voer voor je rechterhersenhelft

Lees ook dit artikel:

• 10 Amazing Life Lessons you can learn from Albert Einstein

Krachtig creatief (6): Zorg voor goede omstandigheden

Een creatief leven leiden heeft alles te maken met goede gewoonten van de geest. Toch zijn er ook een aantal dingen waar je heel praktisch op kunt letten om in de stemming te komen, de omstandigheden te verbeteren en zo te zorgen voor een creatief leven.

• Zoek niet meteen een geschikte oplossing, maar slaap er een nachtje over. Hoe dat in zijn werk gaat, beschrijf ik hier. Of gebruik welbewust je intuïtie en stop je ideeën in een hogedrukpan. Sir Karl Popper zegt het zo: "Er is niet zoiets als een logische methode om nieuwe ideeën te krijgen. Iedere ontdekking bestaat uit een irrationeel element of een creatieve intuïtie."
  
• Gebruik humor om in de juiste stemming te komen. 'Verlichting van de geest' leidt namelijk tot een goede combinatie van alertheid en ontspanning, die op hun beurt weer een goede voedingsbodem zijn voor creativiteit. Onderzoek van de Universiteit van Maryland toonde aan dat mensen die vijf minuten naar een filmpje met bloopers hebben gekeken, een stuk beter een probleem oplossen met behulp van creatief denken dan mensen die de bloopers niet hadden gezien. Dus begin een vergadering of brainstorm met een grap of een humoristische anekdote.
• Besteed aandacht aan voldoende lichaamsbeweging. Met name repeterende en ritmische bewegingen - hardlopen of wandelen - zorgen voor creatieve invallen. Onze geest lijkt in een softe toestand over te gaan, waardoor beelden en ideeën naar boven borrelen. Meditatie, yoga en dansen kunnen dezelfde effecten hebben.
  
• Zorg voor frisse lucht en drink voldoende water. Water speelt namelijk een cruciale rol bij het geven van voldoende zuurstof aan de hersenen. Water als drink for thought, dus.
• Zorg voor goede omstandigheden voor je creatieve werk. Rituelen, een rustige werkplek, muziek en vaste werktijden kunnen daarbij behulpzaam zijn. Meer hierover is hier te lezen.
• Om creatieve vaardigheden te ontwikkelen en ideeën te vangen, is het bijhouden van een logboek of notitieblok een must. Leg observaties, inspirerende citaten, losse gedachten of invallen vast in een boekje of schrift. Als je ze later terugleest, zie je nieuwe verbanden en kom je weer op nieuwe ideeën. Lees hier verder over het belang van een notitieboekje.
• Zet je zintuigen aan het werk. Dat doe je bijvoorbeeld door jezelf bloot te stellen aan allerlei 'prikkeldingen'. De meeste informatie nemen we tot ons via ons gehoor en onze ogen. Om een rijkere stroom aan informatie te ontvangen is het belangrijk ook de andere zintuigen niet te vergeten, dus geur, smaak en tastzin. Zij zijn van groot belang omdat ze andere routes naar en in ons brein afleggen! Meer inspiratie nodig? Lees eens dit artikel over de manier waarop je geuren kunt inzetten voor meer geluk.
  

Krachtig Creatief
De beste creativiteit is het resultaat van goede gewoontes, beweert de auteur Joan Duncan Oliver in het boek 'Geluk, leven in balans'. Gewoontes zijn aan te leren. Daarom presenteer ik op dit weblog een aantal krachtige creatieve technieken, die samen een verzameling sterke gewoonten vormen voor meer ideeënrijkdom. Reacties of aanvullingen? Mail me op sigrid[at]verhaallijnen.nl!

Eerdere delen in deze serie:

1. Ga weer spelen
2. Wacht voor het beste resultaat
3. Meer inzicht in je inspiratiebronnen
4. Maak fouten
5. Weet wat je wilt

Krachtig Creatief (5): Weet wat je wilt

Denk aan iets leuks en je kunt vliegen, houdt Peter Pan de kinderen Wendy, Michael en John voor in de gelijknamige film en boek. Wat elfenstof erbij en hup daar gaan ze...! Doodgewone kinderen gaan vliegend naar Neverland.

Voor creativiteit geldt hetzelfde. Aan iets leuks denken oftewel 'focus' is een belangrijke voorwaarde om verbeelding in gang te zetten en dingen mogelijk te maken. Zoals deze bekende wijsheid zegt: wat aandacht krijgt, groeit.

Het schilderen van een inspirerend doek vereist dus focus en energie en dat geldt ook voor andere vormen van creativiteit. Inez van Oord, de bedenkster van het succesvolle blad Happinez, vertelde eens in een interview hoe zij dit blad ontwikkeld heeft.

"Je moet je idee helder hebben, je missie kunnen omschrijven. Je moet je ogen dicht kunnen doen en het blad bij wijze van spreken in het schap zien liggen. Je moet weten waar je naar toe wilt werken. Mensen die stuurloos zijn, missen de boot."

Het gaat dus om sturing geven aan je eigen gedachten om resultaten te behalen. Soms heb je het doel van je creatieve actie vanzelf al strak voor ogen, soms zijn er hulpmiddelen voor nodig om gefocust te blijven. Daarvoor de volgende tips:

• Knip plaatjes uit van je creatieve doelen of maak een collage en hang ze op een plek waar je ze regelmatig ziet. Je ziet als het ware het eindresultaat voor je.
• Schrijf het doel regelmatig op. Lees deze doelen regelmatig door op ontspannen momenten en denk veel aan het eindresultaat.
• Houd de vorderingen van de doelen bij in een speciaal notitieboek of agendasysteem. Stel de doelen zo nodig bij.
• Neem informatie tot je die een positieve bijdrage levert aan je doel. Informatie, entertainment en overige mediaprikkels hebben een invloed op je stemming en gedrag. Ben Tiggelaar schreef eens in een column in Intermediair dat hij zelfs heel bewust nadenkt over zijn mediadieet. "Wat laat ik binnenkomen in mijn brein en wat laat ik liever uit mijn hoofd?"
• Zorg voor een strakke planning en een goed systeem voor Getting Things Done. Hoe meer rust in je hoofd , hoe meer ruimte voor creatieve doelgerichtheid.
• Geef jezelf een denkopdracht. Neem een half uur de tijd om heel bewust na te denken over een thema dat je bezighoudt. Hoe kan ik het regenwater op het dak benutten voor een gortdroge plek in de tuin? Hoe richt ik de logistiek op mijn werkplek zo goed mogelijk in? Denk hierover na in situaties waarin je ontspannen bent: in bad, op de fiets, tijdens een treinreis of tijdens het hardlopen. Door de combinatie van volledige concentratie en ontspanning ontstaan de beste ideeën.
• Geef jezelf een deadline. Dat is een goede manier om jezelf te dwingen tot focus op één doel, dat je daadwerkelijk uit gaat voeren.

"Als ik met een roman bezig ben en over straat loop is het alsof ik verliefd ben, dan zie je ook overal om je heen dingen die je aan je geliefde doen denken."
- Charlotte Mutsaers

Verwante artikelen over dit onderwerp:

• Paradoxen van creativiteit, over de positieve invloed van timemanagement
• De kunst van het verheugen: voorpret als doelgericht handelen

Krachtig Creatief
De beste creativiteit is het resultaat van goede gewoontes, beweert de auteur Joan Duncan Oliver in het boek 'Geluk, leven in balans'. Gewoontes zijn aan te leren. Daarom presenteer ik op dit weblog een aantal krachtige creatieve technieken, die samen een verzameling sterke gewoonten vormen voor meer ideeënrijkdom. Reacties of aanvullingen? Mail me!

Eerdere delen in deze serie:

1. Ga weer spelen2. Wacht voor het beste resultaat
3. Meer inzicht in je inspiratiebronnen
4. Maak fouten

Krachtig Creatief (2): Wacht voor het beste resultaat

Eén van de meest effectieve dingen die je kunt doen om tot meer creativiteit te komen, is wachten. ‘Men moet bereid zijn de dingen te laten komen in plaats van zoals Konijn er achteraan te rennen’, zoals Winnie de Poeh al zei.

Mozart hoorde tijdens een ontspannende wandeling of in bed de volledige compositie van een nieuw stuk. Einstein zei dat hij de beste ideeën kreeg wanneer hij in het niets zat te staren of wanneer hij onder de douche stond. In feite was hun onderbewuste als een razende voor hen aan het werk tijdens de wandeling of de douche. “Als een zoemende netwerkserver die in alle rust complexe berekeningen uitvoert”, schrijft Berthold Gunster in het boek Ja-maar.. huh?!

Wachten is een bewuste en actieve keuze om niets te doen, want daarmee geef je de ruimte aan je onderbewuste om tot nieuwe inzichten te komen. Dat deze incubatietijd voor je hersenen tot opzienbarende resultaten leidt, is wetenschappelijk bewezen. Proefpersonen die rebussen op moeten lossen, komen tot betere prestaties als ze de tijd krijgen. Hoe langer ze pauze hielden, hoe sneller ze de oplossing vonden. Het omgekeerde geldt ook. Hoe meer we ons onder druk zetten om complexe vraagstukken op korte termijn op te lossen, des te beroerder de uitkomst de uitkomst van ons denkwerk is.

Om optimaal van de kracht van het onderbewuste gebruik te maken, kun je het volgende doen:

• Stel bewust vragen aan je onderbewuste en vertrouw op de antwoorden die je krijgt.Voor een helder antwoord moet je een duidelijk probleem, raadsel of wens formuleren. Houd het probleem of de vraag voortdurend in gedachten. Of schrijf de vraag op een briefje.
  
• Vul de vraag aan met een overvloedige hoeveelheid relevante informatie. Hoe meer hoe beter. "Alles wat je leest vergaat in je geest tot een soort humus, een voedingsbodem waar nieuwe dingen op kunnen groeien", zei Tolkien.
  
• Zodra die informatie eenmaal in ons brein is gestopt, is het vooral een kwestie van wachten. De kunst is om echt niets inspannends te doen. Zodra je dat wel doet, geef je het onderbewuste namelijk een nieuwe opdracht en dat is niet de bedoeling. Door simpele bezigheden als afwassen, wandelen, dagdromen en onkruid wieden neemt de activiteit van de linkerhersenhelft af en heeft de rechterhersenhelft min of meer vrij spel.
• Om de hersenen in de juiste stemming te brengen, kun je gaan floaten of naar barokmuziek luisteren, zoals Pachelbels Canon in D. Door de 60 tot 64 tellen per minuut geeft barokmuziek een rustgevend effect, die onze hersenen in de alfastaat brengen. In deze ontspannen en tegelijkertijd alerte toestand staan we meer open voor ingevingen. Meditatie geeft een soortgelijk effect.
• Lees meerdere boeken tegelijkertijd. Vroeger las ik een boek met het idee dat het zo snel mogelijk uit moest zijn. Ik vond het heel vervelend dat ik telkens weer in een nieuw exemplaar begon, alsof ik niet gedisciplineerd genoeg was om het ene boek eerst netjes uit te lezen. Op dit moment maakt het me niets meer uit. Het is juist fijn om meerdere boeken tegelijk te lezen. Een hoofdstuk in het ene boek, dan wat dwarreltijd om je gedachten erover te laten gaan, dan weer wet volgende boek. Misschien levert het een gedachte op over het verband tussen beide boeken. Het levert me meer op dan een boek van A tot Z in één keer uitlezen.
• Noteer ideeën en ingevingen direct, anders zijn ze verdwenen. Intuïtieve flitsen komen tijdens het sporten, bij een feestje of bij het ontwaken. De Amerikaanse dichter en filosoof Ralph Waldo Emerson vergeleek een goed idee met een vogel die voor je neerstrijkt. "Je gaat weer door met je werk, je kijkt daarna weer op en de vogel is gevlogen." Zorg dus dat je altijd een notitieblokje bij je hebt!

Verwante stukken, die ik eerder over dit onderwerp schreef:

• Een nachtje erover slapen
• Het belang van een notitieblokje
• Ideeën in de hogedrukpan
• Zeven keer lof der loomheid
• Dwarreltijd
  
• Voer voor je rechterhersenhelft

Krachtig Creatief
De beste creativiteit is het resultaat van goede gewoontes, beweert de auteur Joan Duncan Oliver in het boek 'Geluk, leven in balans'. Gewoontes zijn aan te leren. Daarom presenteer ik op dit weblog een aantal krachtige creatieve technieken, die samen een verzameling goede gewoonten vormen voor meer ideeënrijkdom. Het eerste deel 'Ga weer spelen' verscheen op 16 mei 2009.

Krachtig Creatief (1): Ga weer spelen

Spelende mensen op het centrale plein in Marrakech

De beste creativiteit is het resultaat van goede gewoontes, beweert de auteur Joan Duncan Oliver in het boek 'Geluk, leven in balans'. Gewoontes zijn aan te leren. Daarom presenteer ik op dit weblog een aantal krachtige creatieve technieken, die samen een verzameling goede gewoonten vormen. Hierbij aflevering 1: Ga weer spelen.

Creativiteit is toegepaste fantasie. Het is de brug tussen wat je in je geestesoog ziet en wat de wereld ziet. Het gaat om iets fris of origineels doen, dat er eerder nog niet was. Gelukkig leven we in een tijd waarin de middelen om de wereld om ons heen opnieuw vorm te geven aan bijna iedereen ter beschikking staan, of dat nu is op politiek, technologisch of kunstzinnig terrein.

Kinderen doen dat van nature. 'Elk kind wordt geboren als kunstenaar', zei Picasso. 'De truc is om een kunstenaar te blijven.' De Amerikaanse auteurs Tim Drake en Chris Middleton borduren daar op voort. "Creativiteit heeft een kinderlijke openheid en optimisme over zich, een opvatting dat alles mogelijk is en dat alles kan worden gecreëerd", schrijven zij in het boek Botox voor je brein. Volgens dit duo vereist creativiteit de behoefte om er mee bezig te blijven, zoals een kind eindeloos dezelfde spelletjes kan spelen, dezelfde verhalen wil lezen en er elke keer iets nieuws in kan vinden. Kinderen experimenteren immers door te spelen.

Het kijken naar kinderen en hun manier van spelen vormt dus de sleutel naar meer creativiteit of beter gezegd het terugvinden daarvan. Creativiteit wordt gevoed door zogeheten regressieve activiteiten. Hippe reclame- en ontwerpbureaus en communicatiebedrijven hebben dat goed begrepen. Zij moedigen medewerkers aan om te spelen, zoals tafeltennis, tafelvoetbal of biljart. Ze houden onverwachte feesten, organiseren stunts of gaan samen zandkastelen bouwen.

Lekker spelen kun je zelf natuurlijk ook. Bestrijd de saaie 'adultitis' met dit ontsnappingsplan!

• Zet iets uit je kindertijd op je werkplek: een poppetje, je geliefde dinky toy of Rubik's kubus
• Maak droedels op alle stukjes papier die je tegen komt. Bij het droedelen krabbel je figuurtjes op papier, bijvoorbeeld tijdens het luisteren of telefoneren.
• Zoek een reden voor een feestje en vier het: een after-holiday-arty, een picknick met collega's, een gezamenlijk ontbijt, vieren dat je samen honderd wordt of de viering van Una Giornata Particolare.
• Maak van je werk een spel. Leo Babauta beschrijft in Work as play daarvoor de belangrijkste bouwstenen: vrijheid, opwinding, spelen met anderen en een complete onderdompeling in je taak.
  
• Ga weer kleuren, plakken en kliederen. Bijvoorbeeld met behulp van het boekje Wreck this Journal van kunstenares Keri Smith onder het motto 'to create is to destroy'. Zij spoort de gebruikers van het boek onder meer aan om stickertjes te verzamelen die op fruit geplakt zitten en om met een tong vol jam over een bladzijde te likken...
  

"Een mens is pas helemaal mens wanneer hij speelt."
- Friedrich von Schiller

Verder lezen over spelen:

• Negen sprankelende lessen van Pippi
• Help ik verveel me zo! Creativiteit bij kinderen
• Verras jezelf met iets onverwachts
• Creatieve gewoonten voor iedere dag
  

Boek: Tim Drake & Chris Middleton, Botox voor je brein. Je manier van denken bepaalt je echte leeftijd. Uitgeverij Spectrum, 2009.

Krachtige creatieve technieken
Dit is het eerste deel van een serie op Ideeënmaker over krachtige creatieve technieken. Reacties of aanvullingen? Druk op de reactiebutton (het envelopje) en mail me!