POP je creativiteit op (2): Maak je hersenen soepeler

Volgens jouw Persoonlijk OntwikkelingsPlan - beter bekend als POP - ga jij dit jaar werken aan je creatieve vaardigheden. Deze week de tweede aflevering van de blogserie 'POP je creativiteit op in vijf weken': associëren en combineren.

Week 2: maak je hersenen soepeler

Hoe leniger je brein, hoe beter je wordt in het bedenken van creatieve oplossingen op allerlei gebied. Zet daarom deze week je hersenen extra aan het werk om ze soepeler te maken. Dat kun je doen met associatieoefeningen, waarbij je verbindingen legt tussen allerlei willekeurige dingen. Handigheid in het leggen van verbindingen, betekent dat je ook sneller nieuwe ideeën kunt bedenken.

Iedereen legt van nature al verbanden. Zie je ergens een pen liggen? Dat brengt je misschien op het idee dat je iemand nog een ansichtkaart wilt sturen. Door het leggen van verbanden bewust te oefenen, kun je daar nóg vaardiger in worden. Die oefeningen kun je op allerlei momenten doen, bijvoorbeeld als je onderweg bent of als je ergens moet wachten. Hoe vaker je oefent, hoe flexibeler je brein wordt.

Hoe pak je dat aan? Probeer de volgende manieren eens uit:

1. Woordenboek
Pak een woordenboek en sla het open op een willekeurige plek. Met het woord waar je oog toevallig op valt, maak je een reeks van vrije associaties. Neem tien minuten de tijd om je associaties op te schrijven. Noteer snel wat in je hoofd opkomt.
Ben je toe aan een associatieoefening met een hogere moeilijkheidsgraad? Leg jezelf dan een extra beperking op: alle associatiewoorden moeten beginnen met dezelfde letter.

2. Woord van de dag
Neem een e-mail-abonnement op een 'woord van de dag', bijvoorbeeld van Van Dale. Zo krijg je iedere dag een woord aangereikt, waarmee je kunt associëren. Maak hiervan een woordreeks, net zoals bij oefening 1.

3. Wachtmoment
Kijk rond naar een opvallend voorwerp als je ergens staat te wachten: voor de kassa, in de file, voor een verkeerslicht. Gebruik het voorwerp als startpunt voor een associatiereeks. Voor je het weet ben je in gedachten heel ergens anders beland.

4. Werkwoorden koppelen aan apparaten
Maak een kolom met een reeks werkwoorden, bijvoorbeeld bouwen, spelen, graven, vastmaken, sluiten... Maak een volgende kolom met een reeks apparaten. Bedenk er zoveel mogelijk.
Leg daarna beide kolommen naast elkaar en maak combinaties. Bouw een kopieermachine. Graaf een antwoordapparaat. Sluit een telefoon.
Wat leidt tot nieuwe associaties?

5. Maak een verhaaltje
Gebruik de woordreeksen om er een kort verhaaltje over te schrijven. Schrijf en kijk waar de associaties je naar toe voeren.

Associaties leveren je al snel een voorraad vol ideeën op, waarin je eindeloos kunt graaien en die je zonder beperkingen kunt aanvullen. Hebben de associatieoefeningen je op nieuwe ideeën gebracht die bruikbaar zijn in je werk? Noteer ze en doe er je voordeel mee!

Volgende week aflevering 3 van deze serie: Pas je werkplek aan.

POP je creativiteit op
Deze blogles is het tweede deel van de blogcursus voor mensen die in hun Persoonlijk OntwikkelingsPlan - beter bekend als POP - afgesproken hebben om te werken aan hun creatieve vaardigheden. Iedere week komt één onderdeel aan de orde met oefeningen en tips om je creatieve vaardigheden te vergroten. Uiteraard zijn deze oefeningen ook heel leuk en nuttig als je niet aan POP doet, maar het gewoon belangrijk vindt om je creatieve denkvermogens op te rekken.
Deel 1: Doe iets wat je nog nooit eerder gedaan hebt.
Deel 3: Pas je werkplek aan.
Deel 4: Zoek een probleem.
Deel 5: Kies een aandachtspunt

Mis mijn volgende artikel over ideeën niet

Sigrid van Iersel is als schrijver en journalist gespecialiseerd in creatief denken en storytelling. Zij helpt bij het verzinnen van meer en betere ideeën en laat in verhalen voelen waarom ze belangrijk zijn. Meer weten? Kijk op www.verhaallijnen.nl

Leer lenig denken

Ideeën nodig om je creatieve denkvermogen op te rekken? In het boek Lenig denken, technieken voor creatieve denkkracht lees je een groot aantal ideeën en oefeningen, die je op je werk en in je privéleven van pas komen. Bestel het boek nu bij Managementboek

Verras jezelf met iets onverwachts

Breek jezelf los uit de dagelijkse routine en doe iets onverwachts. Daarmee verras je jezelf met een nieuw idee.

Een mens verzandt snel in routines. Voor het overgrote deel is dat erg handig. Stel je voor dat je iedere dag opnieuw moet uitvinden hoe je moet tandenpoetsen! Maar om op nieuwe gedachten te komen, is het niet erg productief. Oude gewoonten leiden tot bekende gedachten.

Helaas valt het niet mee om onze ‘denkroutes’ van baan te laten veranderen. Onze gedachten nemen meestal de gebaande paden in de hersenen, juist omdat die zo lekker uitgesleten zijn. Als je poogt je gedachten een andere kant op te sturen, glijden ze er als vanzelf weer in terug.

Om te zorgen voor nieuwe gedachte-wegen moet je nieuwe dingen ondernemen. Het liefst dingen die onverwacht zijn en die je gedachten op een nieuw spoor zetten. Het is meestal erg leuk om te doen. Het enige wat je er voor over moet hebben, is tijd die je jezelf gunt om te gaan freewheelen. En dat is juist het moeilijkste, weet ik uit eigen ervaring.

Gelukkig hoeft het niet te gaan om grootse en meeslepende activiteiten, zoals parachutespringen of een expeditie naar de Noordpool. Ook kleine veranderingen in je dagelijkse routine kunnen al enorme verschillen opleveren. Alles wat nieuw is, prikkelt het brein tot het maken van nieuwe verbindingen. Deze week ga ik een gratis lunchconcert bezoeken in de stad. En wat doe jij?

1. Laat het toeval je route bepalen
Dat kun je doen door een willekeurige passant te volgen. Het is niet de bedoeling hem of haar lastig te vallen, kijk alleen waar zijn of haar route heen gaat. Of gooi een muntje op. Kop is rechts en munt is links. Laat zo het toeval je route bepalen. Deze methode slaat bij onze kinderen erg aan.

2. Doe iets verrassends in je eigen omgeving
Hang gedichtjes op tussen de kaartjes met Te Koop en Gevraagd in de supermarkt. Schrijf mooie spreuken op de stoep met stoepkrijt. Of maak bommetjes vol zaadjes, die je neergooit op een plek waar wel wat plantjes mogen gaan groeien. Kunstenares Keri Smith is een meesteres in dit soort vrolijke activiteiten om je omgeving in een ander daglicht te zetten. Ze staan beschreven in haar boek The Guerilla Art Kit (Princeton Architectural Press, New York).

"Ik heb 10.000 blokjes bij de bushalte neergelegd. Ik ben nu al benieuwd wat ze daarvan gaan bouwen."
- Loesje

3. Neem een ongebruikelijke route
Neem elke keer een andere route naar school, de winkels, de supermarkt of naar je werk. Rij om als dat nodig is en neem wat onverwachte afslagen. Ga dwalen en kijk bewust om je heen wat daar te zien is.

4. Ga mensen kijken
De meeste bibliotheken hebben een plek waar je kunt gaan zitten lezen. Of bezoek een terras of een café. Kijk naar de andere klanten en de mensen die voorbij lopen. Geef ze een naam en een beroep of een vreemde aandoening. Fantaseer er een verhaal omheen.

5. Gedraag je als een toerist
Gedraag je als een toerist in je eigen omgeving. De bekendste bezienswaardigheden hebben de inwoners zelf vaak nog nooit gezien. Maak een wandeling met een gids door je woonplaats. Bezoek een nieuw koffiehuis. Ga picknicken op het strand of in het bos en doe alsof het vakantie is. Ga eens naar het museum in je eigen stad of dorp. Een leuke wijk om in Den Haag rond te dwalen is de Uitvinderswijk. Breek de routine voor een uurtje of twee en kom terug met frisse ideeën.

6. Fotografeer iets nieuws
Maak een foto zonder door de zoeker te kijken. Maak op deze manier een hele verzameling.

"Mensen moeten zich blijven verwonderen. Dat prikkelt de geest. Zonder prikkeling van hun brein stompen mensen af."
- Peter van Lindonk

Verder lezen:

• Nieuwe dingen doen helpt voor betere herinneringen
• Kijken met de ogen van Jan Wolkers
• Ga straatjutten
• Kleuren luisteren op Kandinsky's schilderijen
  

Krachtig creatief (6): Zorg voor goede omstandigheden

Een creatief leven leiden heeft alles te maken met goede gewoonten van de geest. Toch zijn er ook een aantal dingen waar je heel praktisch op kunt letten om in de stemming te komen, de omstandigheden te verbeteren en zo te zorgen voor een creatief leven.

• Zoek niet meteen een geschikte oplossing, maar slaap er een nachtje over. Hoe dat in zijn werk gaat, beschrijf ik hier. Of gebruik welbewust je intuïtie en stop je ideeën in een hogedrukpan. Sir Karl Popper zegt het zo: "Er is niet zoiets als een logische methode om nieuwe ideeën te krijgen. Iedere ontdekking bestaat uit een irrationeel element of een creatieve intuïtie."
  
• Gebruik humor om in de juiste stemming te komen. 'Verlichting van de geest' leidt namelijk tot een goede combinatie van alertheid en ontspanning, die op hun beurt weer een goede voedingsbodem zijn voor creativiteit. Onderzoek van de Universiteit van Maryland toonde aan dat mensen die vijf minuten naar een filmpje met bloopers hebben gekeken, een stuk beter een probleem oplossen met behulp van creatief denken dan mensen die de bloopers niet hadden gezien. Dus begin een vergadering of brainstorm met een grap of een humoristische anekdote.
• Besteed aandacht aan voldoende lichaamsbeweging. Met name repeterende en ritmische bewegingen - hardlopen of wandelen - zorgen voor creatieve invallen. Onze geest lijkt in een softe toestand over te gaan, waardoor beelden en ideeën naar boven borrelen. Meditatie, yoga en dansen kunnen dezelfde effecten hebben.
  
• Zorg voor frisse lucht en drink voldoende water. Water speelt namelijk een cruciale rol bij het geven van voldoende zuurstof aan de hersenen. Water als drink for thought, dus.
• Zorg voor goede omstandigheden voor je creatieve werk. Rituelen, een rustige werkplek, muziek en vaste werktijden kunnen daarbij behulpzaam zijn. Meer hierover is hier te lezen.
• Om creatieve vaardigheden te ontwikkelen en ideeën te vangen, is het bijhouden van een logboek of notitieblok een must. Leg observaties, inspirerende citaten, losse gedachten of invallen vast in een boekje of schrift. Als je ze later terugleest, zie je nieuwe verbanden en kom je weer op nieuwe ideeën. Lees hier verder over het belang van een notitieboekje.
• Zet je zintuigen aan het werk. Dat doe je bijvoorbeeld door jezelf bloot te stellen aan allerlei 'prikkeldingen'. De meeste informatie nemen we tot ons via ons gehoor en onze ogen. Om een rijkere stroom aan informatie te ontvangen is het belangrijk ook de andere zintuigen niet te vergeten, dus geur, smaak en tastzin. Zij zijn van groot belang omdat ze andere routes naar en in ons brein afleggen! Meer inspiratie nodig? Lees eens dit artikel over de manier waarop je geuren kunt inzetten voor meer geluk.
  

Krachtig Creatief
De beste creativiteit is het resultaat van goede gewoontes, beweert de auteur Joan Duncan Oliver in het boek 'Geluk, leven in balans'. Gewoontes zijn aan te leren. Daarom presenteer ik op dit weblog een aantal krachtige creatieve technieken, die samen een verzameling sterke gewoonten vormen voor meer ideeënrijkdom. Reacties of aanvullingen? Mail me op sigrid[at]verhaallijnen.nl!

Eerdere delen in deze serie:

1. Ga weer spelen
2. Wacht voor het beste resultaat
3. Meer inzicht in je inspiratiebronnen
4. Maak fouten
5. Weet wat je wilt