Visual notes voor doe-het-zelvers

Het nieuwe boek Visual Notes van Kim Ravers is een praktische handleiding voor het maken van visuele aantekeningen. Duidelijk is belangrijker dan mooi.

De oermens had zijn grottekeningen, de Egyptenaren deden het met hiërogliefen en wij hebben visual notes.

Tekeningen zijn krachtige manieren om te communiceren. Beelden hebben namelijk veel voordelen: mensen die twee verschillende talen spreken, begrijpen hetzelfde tekeningetje.

Een tekening maakt in één oogopslag duidelijk wat er bedoeld wordt en komt direct tot de kern. Bij presentaties zien we dan ook steeds vaker visual writers als Kim Ravers, die live in beeld brengen wat er gezegd wordt, vaak op een geestige manier.

Van abstract begrip naar pakkend beeld

Tot zover de argumenten om beelden vaker in te zetten in onze communicatie. Hoe je dat toepast in de praktijk is voor niet-geoefende tekenaars een lastiger stap. Een beest tekenen dat in de verte op een stier lijkt zoals onze voorouders deden, lukt nog wel. Maar hoe vertaal je abstracte begrippen in pakkende beelden?

Abstracte begrippen maken immers een steeds groot deel uit van ons taalgebruik. We praten over efficiëncy, controle, duurzaamheid, klimaat, crisis en nog veel meer. Natuurlijk kun je ook teksten verwerken in visual notes, maar dan gaat de kracht van het beeld weer voor een deel verloren.

Mooier is om er een aantal metaforen voor te vinden, laat Kim Ravers zien in dit boek. Een stel basketballers symboliseert samenwerking, schaken staat voor strategie en bergbeklimmen voor een flinke uitdaging. Dat vergt oefening, want niet iedereen kan een abstract begrip gemakkelijk vertalen naar een concreet beeld.

Lezers die dit niet zomaar uit hun mouw schudden, vinden in dit boek tal van praktische tips om toch van start te gaan. Wacht niet totdat je voldoende moed verzameld hebt, houdt Kim Ravers de lezer voor. Begin gewoon. "Laat de inspiratie komen. Zet je hand op het papier, focus op wat je wilt vastleggen en laat de pen zijn gang gaan. Er komt altijd iets."

Laagdrempelige tips

Visual notes zijn interessant om een nieuw concept te pitchen of aantekeningen te maken tijdens vergaderingen maar ook voor alledaagse boodschappen- en to-do-lijstjes. Visuele CV's of een theoretisch concept: de mogelijkheden zijn eindeloos. Het boek bevat ook een voorraad kant en klare beeldideeën voor mindmappers die moeite hebben met de bijbehorende tekeningen.

Bovendien bevat het boek laagdrempelige tips om zelf de tekenpen te pakken, zoals het internetprogramma Draw a Stickman. Hiermee ervaar je op een amusante manier dat het helemaal niet zo moeilijk is om zelf snel een treffend beeld te bedenken. Uitproberen!

Wat ook helpt is de aanbeveling om ruimhartig cliché's te gebruiken. Het is niet voor niets een cliché geworden, want iedereen kent het beeld. Het gaat om duidelijk, niet om mooi of origineel, zegt Ravers.

De grootste verrassing is de vormgeving van het boek. Van kaft tot kaft bestaat de uitgave uit visual notes en handgeschreven tekstjes, inclusief de inhoudsopgave en het register. Zo levert Ravers in woord en beeld het bewijs dat het écht kan: in beelden en ondersteunende teksten alles duidelijk maken. Aan de slag dus!

Boekgegevens: Kim Ravers, Visual notes, slimmer communiceren met beelden. Haystack, 2012. Het boek is onder meer te koop bij managementboek.nl. Prijs: € 16,95.

Kim Ravers

Als visual writer helpt Kim Ravers bedrijven en organisaties om abstracte concepten of strategieën te concretiseren in één beeld. Ze heeft een eenvoudige missie: minder kletsen, meer zeggen. Meer informatie vind je op Customheartwork.nl

Meer inspiratie?

Sigrid van Iersel (Verhaallijnen, Den Haag) is als schrijver en journalist gespecialiseerd in creatief denken en het gebruik van verhalen in informatieve teksten. Zij is auteur van de boeken Lenig Denken en Toverballen voor het Brein. Gemakkelijk op de hoogte blijven van deze artikelen? Vul dan hier je e-mailadres in en ontvang automatisch iedere nieuwe blogpost in je mailbox.

Omgaan met te veel ideeën in je hoofd

Mensen met een overvloedige hoeveelheid ideeën raken overspoeld door hun gedachten, waardoor er niets uit hun handen komt. Hoe kun je toch effectief omgaan met veel ideeën in je hoofd?


"Waar zit de uitknop?", verzucht een man vaak bij zichzelf. Hij was een van de vijftig deelnemers, die vorige week in Delft meedeed aan een bijeenkomst voor hoogbegaafde volwassenen, die georganiseerd was door het Instituut Hoogbegaafde Volwassenen (IHBV)

Hoogbegaafden zijn vaak scherpe observators en snelle denkers. Ze zijn goed in associëren en combineren. Ze treden gemakkelijk buiten de gebaande paden, ontpoppen zich als onafhankelijke denkers en stellen regels ter discussie. Ze kunnen vaak geen eenduidig antwoord geven op een doorsnee vraag, omdat ze een heleboel mogelijke denkrichtingen zien.

Dat alles levert vaak een overvloed aan nieuwe ideeën op.

Veel hoogbegaafden houden echter hun mond vanwege nare ervaringen in het verleden. Hun leidinggevende voelt zich bedreigd door zoveel slimheid, anderen kunnen niet uit de voeten met de vage en grote hoeveelheid ideeën. Of ze worden niet geacht mee te denken, omdat de 'afdeling innovatie' de nieuwe ideeën al bedenkt....

“Ik hou al tien jaar de ideeën op mijn werk voor mezelf", zei een van hen. "Ik krijg er geen credits voor. Of ze doen er dingen mee die voor mij niet interessant zijn.”

Ondertussen hebben hoogbegaafden niet altijd in de gaten dat hun idee best bijzonder is. Zelf vinden ze vaak dat hun idee erg voor de hand ligt. Als we zonne-energie kunnen benutten, dan moet dat ook gelden voor bliksemenergie, had een deelnemer bedacht. "Met de elektriciteit van een blikseminslag kun je dertig huishoudens van stroom voorzien. Maar dat zal vast wel eerder bedacht zijn...”

Heb jij ook last van te veel ideeën? Dan kun jij ook je voordeel doen met de tips die hoogbegaafden op deze bijeenkomst met elkaar deelden.

1. Te veel ideeën

Hoogbegaafden hebben vaak last van enorme drukte in hun hoofd. Dat uit zich soms in slapeloosheid of erger. “Soms ben ik zo aan het denken dat ik er misselijk van word", zei een deelnemer. "Ik ga regelmatig in een verduisterde kamer zitten om mijn hoofd tot stilte te brengen. Naar het strand gaan helpt niet, want dan zit ik alweer na te denken over de manier waarop golven over elkaar heen lopen.”

Oplossing:
Sommigen hebben baat bij yoga of een wandeling in de natuur om de ideeënstroom tot stilstand te brengen. Anderen noteren hun invallen meteen en organiseren zo rust in het hoofd. “De smartphone vind ik geweldig, want die heb ik altijd bij de hand”, zei een deelneemster.

2. De ideeën zijn moeilijk te verwoorden

Hoogbegaafden denken vaak sterk associatief of ze zien hun idee als een groot beeld voor zich. Ze vinden het lastig om er woorden aan te geven en zo hun idee voor het voetlicht te brengen. “Ik praat heel snel, vaak van de hak op de tak”, vertelde een deelnemer. “Als ik mijn idee langzamer moet uitleggen, raak ik volledig de draad kwijt."

Oplossing:
Schakel een andere persoon in als tolk, die jouw ideeën vertaalt voor anderen. Zo’n persoon is open, eerlijk en nieuwsgierig. Het is gemakkelijker om ideeën te vertellen aan mensen die doorvragen en niet met het idee vandoor gaan.

3. Ideeën bezorgen de omgeving overkill

De omgeving kan de grote hoeveelheid ideeën vaak niet aan. Collega’s zitten niet te wachten op een ‘cognitieve uitdaging’, verwoordde een deelnemer zijn probleem.

Oplossing:
Het komt erop aan anderen niet te overdonderen met een compleet plan. Dat vergt communicatieve vaardigheden. Vraag  aan anderen of ze het probleem herkennen en er ook ideeën over hebben. Laat anderen meedenken. “Ik ga na een vergadering bij iemand langs en stel vragen", zei een deelneemster. "Dan voeg ik vervolgens iets toe in de richting die ik heb bedacht. Het gaat in kleine stapjes.”

Zoek er woorden bij, evenals een herkenbaar beeld, suggereerden andere deelnemers.  Begin met het probleem duidelijk te maken: waar zit de pijn? Vertel waar het idee vandaan komt. Voor wie is het idee een oplossing?

Kortom: neem anderen mee in je idee. Zet een stap terug terwijl je zelf al ver vooruit bent. “Als je vraagt om positieve of constructieve aanvullingen dan krijg je die ook terug”, aldus Noks Nauta van het IHBV.

4. Je moet je ideeën ook zelf uitvoeren

Veel hoogbegaafden kampten tot slot met nog een ander probleem: wie een idee naar voren brengt, moet het vaak zelf uitvoeren. Velen vinden uitwerken echter saai en zijn daar niet in geïnteresseerd, omdat ze voortdurend nieuwe ideeën krijgen. “Ik wil niet veroordeeld worden om het uit te werken”, aldus een deelnemer, die daarom liever zijn mond houdt.

Oplossing:
Hoogbegaafden met een overvloed aan ideeën floreren op een passende plek in een organisatie, waar ze 'los' mogen gaan. “Er is niets mooiers dan deelname aan een denktank”, aldus een deelnemer. “Ik mocht brainstorms leiden. Eindelijk had ik een uitdaging. Laat ons spuien en maak er gebruik van."

Heb jij ook ervaringen met te veel ideeën? En hoe ga je daarmee om? Schrijf hieronder je reactie!

Verder lezen:

• Interview met Noks Nauta: Als je ergens vastloopt, is er altijd een uitweg 

Lees ook het volgende artikel

Sigrid van Iersel is als schrijver en journalist gespecialiseerd in creatief denken en storytelling. Zij helpt bij het verzinnen van meer en betere ideeën en laat in verhalen voelen waarom ze belangrijk zijn. Gemakkelijk op de hoogte blijven van deze artikelen? Vul dan hier je e-mailadres in en ontvang automatisch een mail bij de publicatie van ieder nieuw artikel.

Van hemelbestormer naar ideeënuitvoerder: de innovatiebrouwerij

Manieren om nieuwe ideeën te verzinnen zijn er genoeg, maar hoe krijg je die ideeën omgezet in daden? 

Het boek ‘De innovatiebrouwerij’ van Noks Nauta en Jelle Kok helpt ideeënbedenkers op weg bij de bereiding tot een smakelijk resultaat.

Je wilt een woonvorm voor ouderen waar ze alle zorg en aandacht krijgen die ze nodig hebben.  Je hebt een idee om geluidswallen te benutten voor zonnecollectoren. Of je wilt een plan uitvoeren om tot inventieve kostenbesparingen te komen in je bedrijf.

Veel mensen lopen rond met ideeën die halverwege stranden of nooit ten uitvoer komen. Soms beginnen ze wel, maar ze lopen tegen allerlei blokkades aan. Of ze zien hoe anderen met hun idee vandoor gaan en er iets heel anders van maken. Dat is zeer frustrerend.

Hoe voorkom je dat je een hemelbestormer blijft? Daarvoor moet je in ieder geval weten welke stappen je allemaal moet ondernemen, betogen Noks Nauta en Jelle Kok in hun boek De Innovatiebrouwerij. De titel slaat dan ook op een proces van bereiding: een idee is niet af. Het is een ruwe diamant die keer op keer geslepen moet worden voordat de waarde zichtbaar is.

Een idee uitvoeren betekent vaak dat je een gerichte strategie nodig hebt. Benader je eerst persoon A of eerst persoon B? Wanneer zoek je naar financiering? Hoeveel mensen vertel je over je plan? Een compleet actieplan dus. Om een verandering voor elkaar te krijgen, moet je verschillende verandermanieren tegelijkertijd inzetten, schrijven ze zelfs.

Als ideeënbedenker heb je de neiging om dat allemaal als ballast te zien. Je vindt de inhoud van je idee zo geweldig of zinvol, dat je niet snapt dat andere mensen het idee niet meteen volledig omarmen. De praktijk is echter weerbarstig, want als bedenker moet je vaak door veel weerstanden heenbreken. ‘Dat past hier niet’,‘dat is al eens gedaan’ of ‘dat lukt toch niet’: bekende uitspraken die vernieuwers op hun weg tegenkomen en die zij moeten zien te tackelen.

Daar is vaak veel inzet en uithoudingsvermogen voor nodig. De auteurs geven concrete tips hoe je daarmee om kunt gaan. Daarbij trekken ze een grote gereedschapskist open met inzichten uit onder meer de sociale psychologie. Hoe je het beste kunt communiceren over je idee bijvoorbeeld. Soms dien je je te verplaatsen in de belangen van de ander om iemand enthousiast te krijgen. Op een ander moment is het handiger om sleutelfiguren in een organisatie te vinden, die je gericht ondersteunen.

Daarnaast geven ze veel praktische tips over allerlei andere zaken die bij de uitvoering komen kijken, zoals de juridische bescherming van je idee en manieren om je idee te financieren. Daarmee bevat het boek in compacte vorm erg veel informatie. Wie nog meer wil weten, vindt in het boek veel verwijzingen naar nog meer boeken en websites.Een schat aan praktijkverhalen van ideeënbedenkers maakt het boek levendig.

Enkele tips uit het boek:

1. Streef naar een win-winsituatie.

Niemand vind het prettig om steeds iets voor anderen te doen zonder zelf iets terug te krijgen. Bedenk dus van tevoren hoe je de ander iets kunt ‘geven’. Echte aandacht vindt iedereen prettig. En bedenk wat het delen van jouw idee de ander kan opleveren.

2. Wees voorbereid

Zorg dat je altijd je visitekaartjes bij je hebt en eventueel ander materiaal over je idee. Draag altijd papier en pen bij je om snel notities te kunnen maken. Verdiep je van te voren erin welke belangrijke mensen je tegen kunt komen en die jou verder kunnen helpen met je idee. Bedenk ook alvast wat zo iemand voor jou idee kan betekenen. Als deze persoon concreet vraagt wat je van hem of haar verwacht, heb je een antwoord paraat.

3. Houd je contacten bij

Houd een lijstje bij van mensen die je hebt ontmoet en mogelijk interesse hebben in jouw idee. Vermeld op welke manier ze een rol kunnen spelen om je plan te realiseren.

De term innovatie in de titel is naar mijn idee te beperkt, want dat roept vooral beelden op over het bedenken en ontwikkelen van producten en diensten bij bedrijven of organisaties. De schrijvers hebben zeker ook allerlei maatschappelijke vernieuwingen op het oog, die jij en ik bedenken om de wereld om ons heen mooier of beter te maken.

Natuurlijk zijn hun tips ook bruikbaar in de zakelijke sfeer, maar vooral individuele ideeënbedenkers kunnen veel aan dit boek hebben. Het gaat er niet om hoe groot of klein je idee is, maar het gaat erom dat je in het diepe gesprongen bent door iets met je idee te gaan doen.

Boek: De Innovatiebrouwerij: Van idee naar vernieuwing (2010) door Noks Nauta en Jelle Kok. Uitgave Pearson in Amsterdam. ISBN 978 90 265 2233 8. Meer informatie vind je op deze website over de innovatiebrouwerij. Het boek is te koop via managementboek.nl.

Meer inspiratie?

Sigrid van Iersel (Verhaallijnen, Den Haag) is als schrijver en journalist gespecialiseerd in creatief denken en storytelling. Zij is auteur van de boeken Lenig Denken en Toverballen voor het Brein en ontwikkelaar van het online trainingsprogramma Excelleren met Ideeën.

Gemakkelijk op de hoogte blijven van deze artikelen? Vul dan hier je e-mailadres in en ontvang automatisch een mail bij de publicatie van ieder nieuw artikel.

Verras jezelf met iets onverwachts

Breek jezelf los uit de dagelijkse routine en doe iets onverwachts. Daarmee verras je jezelf met een nieuw idee.

Een mens verzandt snel in routines. Voor het overgrote deel is dat erg handig. Stel je voor dat je iedere dag opnieuw moet uitvinden hoe je moet tandenpoetsen! Maar om op nieuwe gedachten te komen, is het niet erg productief. Oude gewoonten leiden tot bekende gedachten.

Helaas valt het niet mee om onze ‘denkroutes’ van baan te laten veranderen. Onze gedachten nemen meestal de gebaande paden in de hersenen, juist omdat die zo lekker uitgesleten zijn. Als je poogt je gedachten een andere kant op te sturen, glijden ze er als vanzelf weer in terug.

Om te zorgen voor nieuwe gedachte-wegen moet je nieuwe dingen ondernemen. Het liefst dingen die onverwacht zijn en die je gedachten op een nieuw spoor zetten. Het is meestal erg leuk om te doen. Het enige wat je er voor over moet hebben, is tijd die je jezelf gunt om te gaan freewheelen. En dat is juist het moeilijkste, weet ik uit eigen ervaring.

Gelukkig hoeft het niet te gaan om grootse en meeslepende activiteiten, zoals parachutespringen of een expeditie naar de Noordpool. Ook kleine veranderingen in je dagelijkse routine kunnen al enorme verschillen opleveren. Alles wat nieuw is, prikkelt het brein tot het maken van nieuwe verbindingen. Deze week ga ik een gratis lunchconcert bezoeken in de stad. En wat doe jij?

1. Laat het toeval je route bepalen
Dat kun je doen door een willekeurige passant te volgen. Het is niet de bedoeling hem of haar lastig te vallen, kijk alleen waar zijn of haar route heen gaat. Of gooi een muntje op. Kop is rechts en munt is links. Laat zo het toeval je route bepalen. Deze methode slaat bij onze kinderen erg aan.

2. Doe iets verrassends in je eigen omgeving
Hang gedichtjes op tussen de kaartjes met Te Koop en Gevraagd in de supermarkt. Schrijf mooie spreuken op de stoep met stoepkrijt. Of maak bommetjes vol zaadjes, die je neergooit op een plek waar wel wat plantjes mogen gaan groeien. Kunstenares Keri Smith is een meesteres in dit soort vrolijke activiteiten om je omgeving in een ander daglicht te zetten. Ze staan beschreven in haar boek The Guerilla Art Kit (Princeton Architectural Press, New York).

"Ik heb 10.000 blokjes bij de bushalte neergelegd. Ik ben nu al benieuwd wat ze daarvan gaan bouwen."
- Loesje

3. Neem een ongebruikelijke route
Neem elke keer een andere route naar school, de winkels, de supermarkt of naar je werk. Rij om als dat nodig is en neem wat onverwachte afslagen. Ga dwalen en kijk bewust om je heen wat daar te zien is.

4. Ga mensen kijken
De meeste bibliotheken hebben een plek waar je kunt gaan zitten lezen. Of bezoek een terras of een café. Kijk naar de andere klanten en de mensen die voorbij lopen. Geef ze een naam en een beroep of een vreemde aandoening. Fantaseer er een verhaal omheen.

5. Gedraag je als een toerist
Gedraag je als een toerist in je eigen omgeving. De bekendste bezienswaardigheden hebben de inwoners zelf vaak nog nooit gezien. Maak een wandeling met een gids door je woonplaats. Bezoek een nieuw koffiehuis. Ga picknicken op het strand of in het bos en doe alsof het vakantie is. Ga eens naar het museum in je eigen stad of dorp. Een leuke wijk om in Den Haag rond te dwalen is de Uitvinderswijk. Breek de routine voor een uurtje of twee en kom terug met frisse ideeën.

6. Fotografeer iets nieuws
Maak een foto zonder door de zoeker te kijken. Maak op deze manier een hele verzameling.

"Mensen moeten zich blijven verwonderen. Dat prikkelt de geest. Zonder prikkeling van hun brein stompen mensen af."
- Peter van Lindonk

Verder lezen:

• Nieuwe dingen doen helpt voor betere herinneringen
• Kijken met de ogen van Jan Wolkers
• Ga straatjutten
• Kleuren luisteren op Kandinsky's schilderijen
  

Van Idee naar I Do (1): hoe je ideeën uitvoert

Een grote verzameling ideeën zegt weinig als je er daarna niets mee doet. Hoe kom je van ideeën bedenken en vastleggen naar ideeën uitvoeren?

Stel: je hebt dagelijks nieuwe ideeën en mooie plannetjes. Je legt ze vast in notitieboekjes, mindmaps, memorecorders en moodboards, zoals eerder genoemd in dit blogstukje over het bewaren en vastleggen van ideeën. Ideeën verzinnen en vastleggen is voor jou geen enkel probleem. Maar vervolgens blijven die ideeën veilig opgeborgen in jouw notitieboek. Ideeën laten opborrelen is voor jou blijkbaar een stuk gemakkelijker dan een idee bij de kop pakken en tot leven wekken.

Je bent bepaald niet de enige. Veel mensen blijven liever dagdromen dan in actie te komen. Toch zijn er manieren om meer te doen met je ideeën. Zodat je op zijn minst weet of je idee wel levensvatbaar is.

• Leg je idee in de week. Naar de uitvoering van sommige ideeën moet je toegroeien. Aan de ene kant wil je het idee uitvoeren, aan de andere kant heb je tijd nodig om aan het idee te wennen. Laat het een poosje op de achtergrond van je gedachten sudderen. Zo wen je aan het idee en rijpen de plannen voor de uitvoering. Net zolang tot dat je klaar bent om het echt te gaan verwezenlijken. 
• Begin gewoon. Pieker niet over de juiste start, maak gewoon een begin met je idee. Het hoeft niet een compleet uitgewerkt hemelbestormend plan te zijn voordat je het uit kunt voeren. In veel gevallen kun je later wijzigingen of verbeteringen aanbrengen. Wie begint komt op gang. En al snel volgen dan meer ideeën hoe je de rest kunt uitvoeren.
• Visualiseer. Sluit je ogen, praat in jezelf en stel je voor hoe jouw idee tot leven komt. Het helpt je om je idee concreet te maken. Haal het beeld heel helder en concreet voor ogen en maak er zo mogelijk een filmpje van, dat je voor je ogen afspeelt.

"Als ik componeer, heb ik altijd een schilderij voor ogen. Daar werk ik naar." - Ludwig von Beethoven

• Maak je idee kleiner. Kleine ideeën zijn net zo goed als grote ideeën. Je hoeft niet meteen de hele wereld te veranderen! Pak gewoon één ding aan of hak je idee in een aantal kleine stukjes. Je hersenen willen succes ervaren. Ze houden van een gevoel van afronding. Zorg ervoor dat je dit regelmatig kunt doen.
• Houd vol! In volharding ligt het succes. Neem je iets voor en houd je eraan. Iedere dag weer. Neem Julie Powell, een 30-jarige New Yorkse, mislukt als romanschrijver en gezegend met een suffe kantoorbaan. Zij geeft haar leven een nieuwe impuls door een jaar lang alle 524 recepten uit het beroemde kookboek van Julia Child te bereiden en daarover te publiceren op een weblog. Dat weblog wordt erg populair, Julies kookkunsten worden langzaam maar zeker beter. Haar inzet maakt het verschil. Julies lotgevallen vormen één van de twee levensverhalen, die verfilmd zijn in de komedie Julie & Julia van Nora Ephron.

Van Idee naar I Do
Dit is het eerste deel van een mini-serie over het uitvoeren van ideeën. De andere afleveringen vind je hier:

• Van Idee naar I Do (2): Praat over je ideeën
• Van Idee naar I Do (3): Het belang van een goede naam

Verder lezen:

• Vijf manieren om meteen te beginnen met je levensverhaal
• Kom in je creatieve flow
• Hoe je direct kunt beginnen met de start van een creatieve loopbaan

Meer inspiratie?

Sigrid van Iersel (Verhaallijnen, Den Haag) is als schrijver en journalist gespecialiseerd in creatief denken en storytelling. Zij is auteur van de boeken Lenig Denken en Toverballen voor het Brein en ontwikkelaar van het online trainingsprogramma Excelleren met Ideeën.

Gemakkelijk op de hoogte blijven van deze artikelen? Vul dan hier je e-mailadres in en ontvang automatisch een mail bij de publicatie van ieder nieuw artikel.

Kom in je creatieve flow

Twitteren, een nieuwe link op Facebook, weer even je mails checken. Nog even een kop koffie halen voordat je ‘echt aan het werk gaat’. Ik heb er vaak last van en ik ben vast niet de enige.

Vreemd is het wel. Als je leuk werk doet, weet je immers hoeveel energie je dit oplevert en waarom dit belangrijk voor je is. Toch is het blijkbaar gemakkelijker om je met allerlei andere en vaak niet belangrijke zaken bezig te houden, voordat je je echt op het creatieve werk stort.

Er zit maar één ding op. Jezelf tot orde roepen en nú aan het werk gaan. Of zoals Gustave Flaubert zei: "Be regular and orderly in your life so that you may be violent and original in your work.” En verder helpen deze tips om in de goede stemming te komen.

• Kies je meest creatieve moment van de dag. Om er achter te komen op welke uren je het meest productief bent, kun je een week lang een logboekje bijhouden, waarin je noteert wanneer je alert of vermoeid bent. Vroeg opstaan is vaak goed voor de helderheid van geest, zelf word ik juist in de late avonduren productief.
• Breng jezelf in de juiste stemming. Dat kan door een speciale ruimte op te zoeken. Sommige creatieve personen gedijen bij geroezemoes in grand café’s, anderen creëren liever een speciale plek waar ze zich terug kunnen trekken.
• Experimenteer met muziek om uit te vinden waar je lekker op werkt. Muziek is een creativiteitstrigger, omdat elke vorm van muziek associaties oproept. Een goede keus is Canto Ostinato van Simeon ten Holt. Mijn persoonlijke favoriet: Pancebels Canon in D.
• Gebruik een favoriete pen, notitieblok, computerprogramma, schildersdoek of ander gereedschap. Schenk jezelf een speciale thee of koffie in een speciale mok. Dat klinkt wat obligaat. Maar gek genoeg zorgen deze handelingen voor een vast ritueel, die je hersenen het sein geven dat dit het moment is voor het creatieve werk.
• Zeg tegen jezelf: “Ik ben niet echt aan het werk aan dit stuk. Ik kijk er alleen even naar.” Natuurlijk houd je jezelf voor de gek, maar het eigenaardige is dat je hiervan toch in een meer ontspannen stemming raakt, die nodig is om met je werk te beginnen.
• Schrijf alle dingen op die in je hoofd opkomen en die niets met je directe creatieve werk te maken hebben. Later kun je deze punten nog eens nalopen en uitwerken.
• Ik heb er zelf niet zoveel mee, maar voor sommigen is het prettig om een schrijf-warming-up te doen aan de hand van een serie vrij willekeurige schrijfopdrachten. Lees voor wat ideeën dit stuk over Juice Your Muse: 10 creativity starters.
• Humor is vaak een goede manier om de ‘geest’ rijp te maken voor creatieve arbeid. Humor floreert namelijk net als creativiteit bij dezelfde gemoedstoestand. Voor een brainstorm is het daarom een goed idee om eerst een fictieve humoristische probleemstelling te behandelen. Ga je in je eentje aan het werk, kun je op een andere manier jezelf in een vrolijke stemming brengen, bijvoorbeeld door een serie bloopers te bekijken op Youtube. Niet bij deze filmpjes blijven hangen natuurlijk!

Wat doe jij om in een flow te komen?

The secret of getting ahead is getting started.
– Mark Twain

Eerdere stukjes over dit onderwerp:

• Inspiratie nodig? Ga ijsberen
• Sla je muze aan de haak
• De werkplek als energizer

Lees ook:

• Getting Amazing Things Done van Leo Babauta

Een nieuwe ideeënstroom

Een creatief idee dat je uitwerkt tot kunstwerk, dient helemaal te 'kloppen' en doordacht te zijn. Dat leerden we op de opleiding creatieve handvaardigheid die ik ooit gevolgd heb. Dus als we de opdracht kregen om een wulps werkstuk van textiel te maken, dan dienden zowel de stof, de kleuren, de vorm en de uitvoering wulps te zijn.

Voor ons examenwerkstuk kregen we de opdracht om het thema 'De wil om te vliegen' uit te werken tot een sculptuur. Alle keuzes voor de uitwerking van dit thema moesten we uitgebreid beargumenteren. Midden in de nacht schoten me allerlei nieuwe ideeën door het hoofd, waardoor mijn werkstuk almaar uitgebreider werd. Het doorwrochte concept leverde me een hoog cijfer op, ook al was het sculptuur zelf helemaal niet zo spectaculair.

Als 'ideeënmaker' slaagde ik met vlag en wimpel, maar de uitvoering vond ik moeilijker. Zo is het altijd gebleven. Wat ik in mijn hoofd heb, heb ik nog niet in mijn handen. Ik kreeg zelfs in de loop der tijd last van al dat 'hoofdwerk'. Voor mijn geestesoog zag ik geweldige schilderijen, collages en beelden ontstaan, maar anderen hebben daar de afgelopen jaren vrijwel niets van kunnen zien. Als ik al aan de uitvoering begon, verzandde het vaak in prutswerk. Uiteindelijk droogde ook de ideeënstroom op.

Afgelopen najaar ben ik weer gaan schilderen bij Karin Brandt van Atelier Vrij Spel in Delft. Karin pakt het helemaal anders aan met haar cursisten. Ze geeft ons wat ansichtkaarten van kunstwerken of knipsels uit tijdschriften als inspiratiebronnen. Een andere keer mochten we zelf iets moois meebrengen dat we op straat gevonden hadden. Of ze liet ons naar verschillende soorten muziek luisteren.

Van een groot plan is geen sprake, we beginnen gewoon met schilderen of kleien. Zonder op perspectieven, schaduwwerking of zichtlijnen te letten, laat ik mijn handen hun werk doen. Op gevoel kies ik de kleuren en de vormen. Een beetje plakken, kneden en het toeval zijn werk laten doen. Het is een openbaring. Ineens kan ik het weer.

Laat je hoofdpersoon ook aankomen op het strand

Als je in een verhaal schrijft dat je hoofdpersonage naar het strand gaat, dan moet je hem of haar daar ook laten arriveren. Het klinkt voor de hand liggend, maar ik had dit detail in mijn verhaal toch even over het hoofd gezien.

Voor mij was het strand alleen een decor, een achtergrondje, een beetje couleur locale. Ik wilde namelijk in de eerste plaats schrijven over een vrouw die zich ontworstelt aan een beklemmend milieu en de wijde wereld invliegt. En dat alles doorvlochten met kwesties van liefde, leven en dood.

De afgelopen weken volgde ik een cursus literaire technieken voor waargebeurde verhalen om te leren hoe je een bestaand verhaal op een spannende en aantrekkelijke manier opschrijft. Het werken met een spanningsboog is dagelijkse kost, maar in een groot verhaal blijkt dit veel ingewikkelder te zijn.

Zo is het in de journalistiek het heel gebruikelijk om je artikel te beginnen met een zogeheten 'James Bond-opening' . Een spectaculaire passage, waardoor de lezer midden in de actie zit en onmiddellijk bij de kladden gegrepen wordt. In een langer verhaal blijkt zo'n overrompelende scène helemaal niet te werken. Om mee te leven met de hoofdpersoon moet de lezer juist de held of heldin eerst leren kennen. Dat vereist een geleidelijke spanningsopbouw en een introductie van zijn belangrijkste motieven.

Lange waargebeurde verhalen vereisen vooral meer subtiliteit en dosering dan in een journalistiek artikel, is mij nu duidelijk. Een schrijver dient zijn hoofdpersonage met slechts een beperkt aantal fysieke ongemakken tegelijkertijd op te zadelen, want het wordt de lezer al snel te veel. En de beschrijving van een overlijdensgeval én de geboorte van een kind op één pagina, zoals ikzelf deed, was helemaal teveel van het goede.

Waargebeurde verhalen zijn soms overvol met heftige gebeurtenissen, maar dan is het toch aan de schrijver om te selecteren. Hij heeft de taak de lezer geleidelijk van het ene naar het andere life-event te begeleiden en na ingrijpende gebeurtenissen zachtjes op te vangen.

Gelukkig blijk ik niet de enige te zijn die met dit soort dingen worstelt. Schrijfster Judith Koelemeijer, de leidster van de cursus, heeft zelf jaren erover gedaan om haar twee boeken Het zwijgen van Maria Zachea en Anna Boom in een goede vorm te gieten. "Er zijn dagen dat je maar vijf zinnen verder komt", vertelde ze.

Om de verhaaltechnieken onder de knie te krijgen, kan ik in ieder geval veel lezen. De Nederlandse literatuur kent steeds meer goede voorbeelden van prachtige non-fictiewerken, zoals het oeuvre van Geert Mak en Frank Westerman. En verder neem ik de tip van Judith Koelemeijer ter harte om gewoon een blokje om te gaan als je naar treffende beelden zoekt om grote gebeurtenissen rondom liefde, leven en dood op een oorspronkelijke manier op papier te krijgen. Naar het strand bijvoorbeeld.