Visual notes voor doe-het-zelvers

Het nieuwe boek Visual Notes van Kim Ravers is een praktische handleiding voor het maken van visuele aantekeningen. Duidelijk is belangrijker dan mooi.

De oermens had zijn grottekeningen, de Egyptenaren deden het met hiërogliefen en wij hebben visual notes.

Tekeningen zijn krachtige manieren om te communiceren. Beelden hebben namelijk veel voordelen: mensen die twee verschillende talen spreken, begrijpen hetzelfde tekeningetje.

Een tekening maakt in één oogopslag duidelijk wat er bedoeld wordt en komt direct tot de kern. Bij presentaties zien we dan ook steeds vaker visual writers als Kim Ravers, die live in beeld brengen wat er gezegd wordt, vaak op een geestige manier.

Van abstract begrip naar pakkend beeld

Tot zover de argumenten om beelden vaker in te zetten in onze communicatie. Hoe je dat toepast in de praktijk is voor niet-geoefende tekenaars een lastiger stap. Een beest tekenen dat in de verte op een stier lijkt zoals onze voorouders deden, lukt nog wel. Maar hoe vertaal je abstracte begrippen in pakkende beelden?

Abstracte begrippen maken immers een steeds groot deel uit van ons taalgebruik. We praten over efficiëncy, controle, duurzaamheid, klimaat, crisis en nog veel meer. Natuurlijk kun je ook teksten verwerken in visual notes, maar dan gaat de kracht van het beeld weer voor een deel verloren.

Mooier is om er een aantal metaforen voor te vinden, laat Kim Ravers zien in dit boek. Een stel basketballers symboliseert samenwerking, schaken staat voor strategie en bergbeklimmen voor een flinke uitdaging. Dat vergt oefening, want niet iedereen kan een abstract begrip gemakkelijk vertalen naar een concreet beeld.

Lezers die dit niet zomaar uit hun mouw schudden, vinden in dit boek tal van praktische tips om toch van start te gaan. Wacht niet totdat je voldoende moed verzameld hebt, houdt Kim Ravers de lezer voor. Begin gewoon. "Laat de inspiratie komen. Zet je hand op het papier, focus op wat je wilt vastleggen en laat de pen zijn gang gaan. Er komt altijd iets."

Laagdrempelige tips

Visual notes zijn interessant om een nieuw concept te pitchen of aantekeningen te maken tijdens vergaderingen maar ook voor alledaagse boodschappen- en to-do-lijstjes. Visuele CV's of een theoretisch concept: de mogelijkheden zijn eindeloos. Het boek bevat ook een voorraad kant en klare beeldideeën voor mindmappers die moeite hebben met de bijbehorende tekeningen.

Bovendien bevat het boek laagdrempelige tips om zelf de tekenpen te pakken, zoals het internetprogramma Draw a Stickman. Hiermee ervaar je op een amusante manier dat het helemaal niet zo moeilijk is om zelf snel een treffend beeld te bedenken. Uitproberen!

Wat ook helpt is de aanbeveling om ruimhartig cliché's te gebruiken. Het is niet voor niets een cliché geworden, want iedereen kent het beeld. Het gaat om duidelijk, niet om mooi of origineel, zegt Ravers.

De grootste verrassing is de vormgeving van het boek. Van kaft tot kaft bestaat de uitgave uit visual notes en handgeschreven tekstjes, inclusief de inhoudsopgave en het register. Zo levert Ravers in woord en beeld het bewijs dat het écht kan: in beelden en ondersteunende teksten alles duidelijk maken. Aan de slag dus!

Boekgegevens: Kim Ravers, Visual notes, slimmer communiceren met beelden. Haystack, 2012. Het boek is onder meer te koop bij managementboek.nl. Prijs: € 16,95.

Kim Ravers

Als visual writer helpt Kim Ravers bedrijven en organisaties om abstracte concepten of strategieën te concretiseren in één beeld. Ze heeft een eenvoudige missie: minder kletsen, meer zeggen. Meer informatie vind je op Customheartwork.nl

Meer inspiratie?

Sigrid van Iersel (Verhaallijnen, Den Haag) is als schrijver en journalist gespecialiseerd in creatief denken en het gebruik van verhalen in informatieve teksten. Zij is auteur van de boeken Lenig Denken en Toverballen voor het Brein. Gemakkelijk op de hoogte blijven van deze artikelen? Vul dan hier je e-mailadres in en ontvang automatisch iedere nieuwe blogpost in je mailbox.

Het spaarvarken van Renate Dorrestein

Als journalist hoorde romanschrijfster Renate Dorrestein jarenlang mensen uit over hun diepere drijfveren. Uit dat 'spaarvarken' put ze nu inspiratie voor haar romans. "Donald Duck is voor een romanschrijver interessanter dan Jezus Christus."

Renate Dorrestein was jarenlang journalist voordat ze fulltime schrijfster werd. Ze schreef in de jaren zeventig en tachtig onder meer voor Panorama, Opzij, Viva en De Tijd. Ze hield talloze interviews en maakte vele reizen. Dat leerde haar veel over menselijke motieven. "De mens is bij uitstek uitgerust om benieuwd te zijn naar anderen."

De journalistiek lag haar niet erg. "Ik had de neiging zelf afloop te verzinnen", zei ze op de tweede Conferentie Verhalende Journalistiek, waar ze haar schrijftips deelde. Het schrijven van romans gaf haar alle vrijheid. Voor Dorrestein zijn journalistiek en fictie twee werelden die ze strikt gescheiden probeerde te houden.

Toch kan een journalist in haar ogen veel opsteken van de manier waarop een romanschrijver zijn verhaal opbouwt en zijn personages tot leven wekt. De manieren waarop een romanschrijver de aandacht weet vast te houden, is namelijk ook van toepassing in non-fictie. Ze gaf onder meer deze tips om van journalistieke stukken verhalen te maken die lezers op sleeptouw nemen.

1. Laat zien wat de hoofdpersoon drijft 

Alle literatuur op aarde, van Homerus tot Grunberg, gaat maar over een ding: iemand wil iets, maar kan dat niet of met veel moeite voor elkaar krijgen. De hoofdpersoon is het 'strevende personage', zoals collega-schrijver Thomas Roosenboom dat noemt. 

Donald Duck is in dit opzicht interessanter dan Jezus Christus. Donald Duck wil iets, Jezus voert alleen de opdracht van zijn vader uit. "Als schrijver ben je voortdurend bezig dat streven zichtbaar te maken", zegt Dorrestein. "Voor de lezer moet het glashelder zijn wat de hoofdpersoon eigenlijk drijft." 

2. Werp obstakels op 

Als schrijver heb je de taak om voortdurend obstakels op te werpen. Dat kunnen ook obstakels van binnenuit zijn: problemen die de hoofdpersoon met zichzelf heeft. Vaak zijn dat de meest interessante, vindt Dorrestein. Iemand die twee zielen in een borst heeft, bijvoorbeeld. Of iemand die iets wil waar hij eigenlijk niet de capaciteiten voor heeft. 

3. Laat de hoofdpersoon fouten maken

Door een verhaal vanuit één personage te vertellen, kun je in het hoofd van een ander kijken. Dat biedt enorme mogelijkheden voor de lezer om zich te identificeren met de hoofdpersoon. 

Laat hem falen of laat hem vreselijke dingen over zichzelf afroepen, adviseert Dorrestein. "Het kost ons geen enkele moeite om ons met losers te identificeren. Hamlet is met zijn twijfel en zijn zelfhaat een van de meest geliefde literaire personages." 

4. Maak de hoofdpersoon tweeslachtig 

 De brave romanheldin Jane Eyre ontpopt zich als een leeuwin. Detective Sherlock Holmes is een praatjesmaker, maar ook een eenzame man met een zwarte kant, zijn cocaïneverslaving. Die dubbelzinnigheid maakt ze interessant voor de lezer.  

5. Schrijf dialogen op als een tenniswedstrijd

'Beschrijf niet, maar laat het zien', is een ijzeren schrijfwet. Dialogen zijn daarvoor een uitgelezen manier. "Het is een misverstand dat een dialoog alledaags moet klinken, want dan krijg je nietszeggend gedaas", zegt Dorrestein. 'Een dialoog is een vorm van actie. Na elke dialoog moet er iets veranderd zijn."  

6. Vermijd het moeras van het midden

Journalisten schrijven een artikel met intro, een middenstuk en een slot. Niet doen, zegt Renate Dorrestein. Dat middenstuk is namelijk ongelooflijk saai! Hierin geven schrijvers nog een voorbeeld, verwoorden de kernboodschap op een andere manier of voegen nog een argument toe. Maar er gebeurt niets nieuws. De lezers haken gemakkelijk af. 

De oplossing: schrijf alleen een begin en een einde. "Schrijf opzwepend in plaats van adstruerend", zegt Dorrestein. "Bouw op en voeg steeds nieuwe feiten toe. Iedere zin moet het verhaal voortstuwen. Zodra er geen nieuwe feiten meer nodig zijn bouw je af en zet je het einde in." 

7. Schrijf over de liefde en de dood 

In de literatuur draaien alle thema's over de liefde of de dood of zijn een afgeleide daarvan. Dit zijn ook de universele thema's waar iedereen altijd over wil blijven lezen. Zoek naar invalshoeken voor non-fictie die in het verlengde liggen van deze thema's. De recessie kun je bijvoorbeeld beschrijven als een afgeleide van de dood. 

"Ook als je de taal van liefde en dood gebruikt, zul je je lezers meer boeien", aldus Dorrestein 

8. Vermijd tierelantijnen 

Een sobere schrijfstijl is namelijk het krachtigst. In navolging van auteur John Gardner vindt Dorrestein dat een schrijver werkwoorden en zelfstandige naamwoorden beeldend moet inzetten. Dan zijn er geen bijvoeglijke naamwoorden of bijwoorden meer nodig. In plaats van 'hij ging het gebouw binnen' kun je ook schrijven: 'hij strompelde de kerk binnen'. 

9. Laat zien waar en wanneer het verhaal zich afspeelt

"Journalistieke stukken zijn vaak abstracter dan nodig is omdat tijdstippen en de plaats weggesloopt zijn uit het stuk", observeert Dorrestein. Laat daarom zien waar en wanneer een gebeurtenis zich afspeelt. De omgeving zegt iets over het personage. 

Sherlock Holmes reed over bestaande wegen. Elementen uit de werkelijkheid dragen bij aan de geloofwaardigheid van fictie. In non-fictie leveren ze geloofwaardigheid op. 

10. Scoor met uitgekiende details 

Leg zo min mogelijk uit, maar laat een uitgekiende detail het verhaal doen. Hoe maak je een lezer duidelijk hoe een vrouw uit alle macht haar seksverslaving probeert te verbergen? Kristien Hemmerechts beschreef in haar roman Brede heupen een vrouw die voortdurend aan haar vingers rook.

Mis het volgende artikel over ideeën niet

Sigrid van Iersel is zelfstandig journalist en schrijver van non-fictieboeken. Ze is mede-auteur van het boek Lenig Denken over creatieve denktechnieken en het boek Toverballen voor het brein over het gebruik van verhalen in informatieve teksten.
Gemakkelijk op de hoogte blijven van deze artikelen? Vul dan hier je e-mailadres in en ontvang automatisch een mail bij de publicatie van ieder nieuw artikel.

Toverballen voor het brein

Verhalen maken je nieuwsgierig en sporen aan om door te lezen. Het boek Toverballen voor het brein doet uit de doeken hoe je deze verhaalkracht en andere technieken op het gebied van storytelling kunt toepassen in informatieve teksten, zoals journalistieke artikelen, websites, brochures en andere teksten. Laagje voor laagje ontsluiert het boek de geheimen van verhalen en vertelt wat je er in teksten mee kunt doen. Lees hier meer over Toverballen voor het brein.

Geef niet je hele verhaal weg

Een goed verhaal is als een puzzel: lezers willen de ontbrekende stukjes vinden. Zo lang ze het verhaal compleet willen maken, blijven ze gretig doorlezen. Geef daarom niet alles weg.

Veel mensen houden van puzzelen, onvoltooide vraagstukken die om een oplossing vragen. We denken urenlang na over dat ene woord in een cryptogram of proberen een ingewikkelde legpuzzel te completeren.

Een goed verhaal bevat ook vaak een onbeantwoorde vraag, die ons prikkelt om door te lezen. Schrijvers van filmscripts of romans zijn zeer bedreven om ons op dat spoor te houden. Ze weten precies hoe onze nieuwsgierigheid moeten opwekken en laten ons voortdurend in spanning zitten over de afloop. Ondanks de verleidingen van computerspelletjes en televisie wist J.K. Rowling zo wereldwijd miljoenen kinderen geboeid te houden met zeven dikke boeken over Harry Potter.

Hoe doet een fictieschrijver dat? Hij wekt verwachtingen, die lezer vervolgens 'ingelost' wil zien. Hij creëert bijvoorbeeld een mysterie: een treurig afgelopen jeugdliefde, een obsessie of een geheim, dat de hoofdpersoon al jarenlang met zich meedraagt. Zolang de schrijver hierover vraagtekens plaatst in het hoofd van de lezer, zit hij goed. De lezer wil niets liever dan het raadsel stap voor stap ontsluieren. Hoe meer dwaalsporen op zijn weg, hoe liever.

Journalisten en tekstschrijvers maken bij informatieve teksten weinig gebruik van technieken om raadsels op te roepen. Natuurlijk, we bedenken een prikkelende kop en we denken na over spannende fotografie. We weten ook dat we een aantrekkelijke intro moeten schrijven en pakkende tussenkoppen.

Maar verder? Meestal schrijven we rechttoe rechtaan ons verhaal, waarin we álle informatie weggeven die we hebben. We willen het liefst zo compleet mogelijk zijn. Dat is de grote drang van de schrijver: die wil alles delen wat hij te bieden heeft.

Fout, als je het vanuit de verteltechniek bekijkt. Een goede verhaalschrijver geeft zijn plot nooit meteen weg. Misschien preludeert hij in het begin van het verhaal op een mogelijke uitkomst. Maar vervolgens haalt hij alles uit de kast om te zorgen dat lezers nieuwsgierig blijven. Verschillende verhaallijnen, vooruit- en terugblikken, een extra dosis mysterie of onverwachte wendingen. Bijna alles mag en kan, zolang het voor de lezer maar geloofwaardig blijft.

"The audience actually wants to work for their meal. We’re born problemsolvers. We’re compelled to deduce and to deduct. Because that’s what we do in real life. It’s this well organized absence of information that draws us in. …Make the audience put things together. Don’t give them four, give them 2 + 2."
Filmmaker Andrew Stanton (Toy Story, Finding Nemo)

Schrijf je zelf een informatieve tekst? Daag je lezer uit tot spoorzoeken.

1. Stel een vraag.

Dat is een effectieve manier om de lezer te prikkelen en nieuwsgierig te maken. Een vraag wijst de lezer namelijk fijntjes op een kennistekort. En een mens zit zo in elkaar dat hij zich daar onprettig bij voelt en dat hij graag bereid is om door te lezen om dat tekort op te heffen. Dat geldt ook voor luisteraars. Presentator Humberto Tan vroeg deze week op de radio: 'Wat gaat de bekendste ladykiller van Nederland vandaag zeggen?' Daarna volgden de reclameboodschappen.

2. Overweeg of je het als vervolgverhaal kunt schrijven.

Schrijf bijvoorbeeld het verhaal van de reorganisatie waarin de wederwaardigheden van vijf hoofdpersonen in verschillende afleveringen gevolgd worden. De bedrijfsgeschiedenis als een spannend vervolgverhaal. Of de lange weg die een idee aflegt van bedenker tot uitvoerder, met alle obstakels die overwonnen moesten worden.

3. Geef hints over ontwikkelingen in de toekomst.

Laat doorschemeren hoe je verhaal zich in de toekomst ontwikkelt en maak je verhaal dus niet af. Door je lezer aan het denken te zetten over de mogelijke afloop, blijft hij of zij in gedachten langer met het verhaal bezig. In een volgend artikel kun je natuurlijk wel vertellen hoe het verder ging met het verhaal.

Probeer het eens uit. Hoe maak jij je lezer nieuwsgierig?

NB: De ladykiller waar Humberto Tan op doelde was Joran van der Sloot.


Foto van Travis S. via Flickr

Hoe gebruik je verhalen in informatieve teksten?

Verhalen maken je nieuwsgierig en sporen aan om door te lezen. Ideale 'vervoermiddelen' dus om je boodschap over te brengen. Het e-book Toverballen voor het brein doet uit de doeken hoe je deze verhaalkracht en andere technieken op het gebied van storytelling kunt toepassen in informatieve teksten, zoals journalistieke artikelen, websites, brochures en andere teksten. Laagje voor laagje ontsluiert het boek de geheimen van verhalen en vertelt wat je er in teksten mee kunt doen.

Meer informatie over Toverballen voor het brein.

Mis mijn volgende artikel niet

Sigrid van Iersel is als schrijver en journalist gespecialiseerd in creatief denken en storytelling. Als oprichter van Verhaallijnen helpt zij bij het verzinnen van meer en betere ideeën en laat in verhalen voelen waarom ze belangrijk zijn.
Ze blogt wekelijks over creatief denken en ideeën vinden. Gemakkelijk op de hoogte blijven van deze artikelen? Vul dan hier je e-mailadres in en ontvang automatisch een mail bij de publicatie van ieder nieuw artikel.

Je notitieboekje als goudmijn

Als je ideeën ontwikkelt, is een notitieboekje een van je meest waardevolle gereedschappen. Hoe kun jij jouw boekje als een goudmijn exploreren?
Het maken van notities is het begin van een idee. Door je invallen te noteren, word je namelijk gedwongen om je gedachtes voor een deel uit te werken. Daarnaast is het gebruik van een notitieboekje een rustbrenger, omdat het maken van notities je hoofd leegmaakt. Wat je opschrijft blijft bewaard, dus kun je je gedachten aan andere zaken wijden. Het is een zaaibed, waar vele zaadjes nooit zullen ontkiemen, maar die mogelijk later toch nog vruchtbare ideeën voortbrengen.

Een notitieboekje is dus je instant-muze, die je altijd bij de hand hebt. Je kunt er van alles en nog wat in kwijt. Ik gebruik mijn eigen notitieboekje hiervoor:

• Invallen en ideeën voor mijn blogs, nieuwe producten, plannen, etc.
• Mooie woorden en opmerkelijke zinnen die ik om mij heen hoor.
• Notities van presentaties, seminars, etc.
• Bijzondere vragen.
• Inspirerende citaten en gedichten
• Free writing (schrijven zonder je pen van het papier af te halen, waarbij je al je invallen en gedachten noteert).
• Tips uit boeken en artikelen die mij aanspreken.
• Knipsels over verhalen en creativiteit.
• Het maken van mindmaps.
• Plaatjes en ansichtkaarten.
• Notities na de kennismaking met een interessant persoon.
• Lijstjes: exposities, leuke vakantieadressen, cadeau-ideeën, nog te lezen boeken, etc.

Hoe maak je handig gebruik van een notitieboekje? Dat is een kwestie van uitproberen om te ontdekken wat goed bij jou past. Mijn persoonlijke ervaringen met notitieboekjes zijn de volgende:

• Denk niet teveel na wat je in je boekje wilt noteren. Schrijf alle mogelijke losse invallen op.
• Kies je voor een alles-in-een-boekje of gebruik je voor verschillende activiteiten/interesses een apart boekje? Wie ordelijk is, heeft meer aan verschillende boekjes voor ieder afzonderlijk onderwerp. Zo niet, gebruik dan een boekje waar je alle invallen noteert. Ik geef zelf de voorkeur aan de tweede manier, omdat hierbij juist interessante kruisbestuivingen kunnen ontstaan tussen uiteenlopende onderwerpen.
• Gebruik je een alles-in-één-boek? Roep een eigen indexeersysteem in het leven. Noteer bijvoorbeeld achterin jouw trefwoorden met het bijbehorende paginanummer erbij. Of maak met stiften of kleine gekleurde stickertjes een markering van onderwerpen die bij elkaar horen. Een derde mogelijkheid is de onderverdeling van je boekje in diverse secties. Experimenteer ermee om te ontdekken wat bij jou past.
• Neem altijd een notitieboekje mee als je op stap gaat. Leg desnoods op diverse plekken een boekje neer. Ideeën borrelen op tijdens de meest uiteenlopende activiteiten, dus dan wil je ze meteen kunnen opschrijven. Stop het boekje daarom niet te diep weg. Op de lange roltrap moet je even iets kunnen noteren! Je weet nooit wanneer de gouden inval komt.
• Vul je notitieboekje aan met plakboeken of mappen over verschillende onderwerpen die je interesseren. Knip kranten- of tijdschriften uit, verzamel citaten, plaatjes en andere dingen die je bezighouden. Kleinere knipsels kun je direct in je notitieboekje kwijt.
• Als je aan een groot project begint, noteer dan alle gedachten over de aanpak en invalshoeken. Deze eerdere gedachten kunnen je later weer op gang helpen als je vastloopt.
• Schrijf vragen op over zaken die jij belangrijk vindt. Laat de rest van de bladzijde leeg. Gaandeweg kun je de bladzijdes vullen met aanvullende gedachten, vondsten en observaties. Schrijf aanvullende invallen op in een andere kleur.
• Blader regelmatig door je boekje. Pak ook oude notitieboekjes er regelmatig bij. Diverse notities rijgen zich aaneen en brengen je vaak op een nieuw spoor. Zo wordt je boekje een goudmijn.

Tot slot nog deze tip:. Kies een mooi boekje uit dat jij met plezier pakt. Maak het persoonlijk met kleuren, stickers of andere dingen die jij prettig vindt. Je notitieboekje is het waard om gekoesterd te worden!

Verder lezen over het gebruik van een notitieboekje:

• Wat doe je met ideeën waar jij niets mee kunt?
• Hoe je ideeën verzamelt en vastlegt

Leer lenig denken
Ideeën nodig om je creatieve denkvermogen op te rekken? In het boek Lenig denken, technieken voor creatieve denkkracht lees je een groot aantal ideeën en oefeningen, die je op je werk en in je privéleven van pas komen. Bestel het boek direct bij Managementboek.

Mis mijn volgende artikel niet
Sigrid van Iersel is als schrijver en journalist gespecialiseerd in creatief denken en storytelling. Zij helpt bij het verzinnen van meer en betere ideeën en laat in verhalen voelen waarom ze belangrijk zijn.
Gemakkelijk op de hoogte blijven van deze artikelen? Vul dan hier je e-mailadres in en ontvang automatisch een mail bij de publicatie van ieder nieuw artikel.

Hoe je geïnspireerd blijft in je werk

Je bent tevreden over je werk, maar je merkt dat je veel op routine vaart. Je schrijft je stukken of je nota’s bijvoorbeeld altijd op dezelfde manier. De inhoud en de presentatie mogen wel wat frisser. Of je aanpak mag best wat spannender worden.

Om mij heen hoor ik vaak van dit soort geluiden. De inhoud van het werk is prima, de collega’s zijn leuk, meelevend en gezellig en de manager is een stimulerende sparringpartner. Toch is de frisheid waarmee je aan dit werk begon er langzamerhand af. Je doet je taken naar behoren, maar de bevlogenheid is weg. Soms mis je net dat vleugje inspiratie dat je echt laat sprankelen.

Hoe zorg je dat je die inspiratie weer terug krijgt en dat je werk dus weer leuker wordt? Creatieve denktechnieken helpen daarbij. Denk eens aan de volgende manieren.

1. Frisse blik
Haal iemand van buiten erbij. Een zogeheten ‘frisdenker’ heeft die frisse blik die jij niet meer hebt. Zo’n persoon laat je weer met nieuwe ogen naar je werk kijken.

2. Andere vorm
Giet je werk eens in een andere vorm. Schrijf je altijd nota’s? Maak er eens een gebruiksaanwijzing van. Of giet je boodschap in de vorm van een songtekst. Vertel je onderwerp aan iemand die er nog niets van af weet en beeld het uit met gebaren.
Dat wil niet zeggen dat je je stuk ook in deze vorm moet opleveren. Maar het feit dat je op een andere manier met je onderwerp bezig bent, zorgt ervoor dat je op nieuwe gedachten komt. En met die gedachten kun je je uiteindelijke nota veel beter en creatiever maken.

3. Nieuwe verbindingen
Kies drie willekeurige woorden in een woordenboek. Zijn er manieren om deze woorden met je huidige werk te verbinden? Welke nieuwe gedachten komen er in je op?

4. Afstand nemen
Verplaats je in de toekomst. Stel je eens voor hoe je werk er over een jaar uit ziet. Uit een experiment blijkt dat proefpersonen die zich in de toekomst verplaatsen, hun taak creatiever oplossen dan degenen die zich voorstelden hoe hun leven er morgen uit zou zien. Met een verre toekomstblik neem je meer afstand. Dat stimuleert je brein om abstracter en breder te denken.

5. Onderzoekslab
Beschouw je werkplek als een onderzoekslaboratorium. Ook als je veel routinewerk hebt, kun je onderzoeken, zaken uitproberen en nieuwe dingen ontdekken. Experimenteer met een andere aanpak, stel jezelf een uitdaging of maak er een spel van. Zorg voor variatie. Vrijwel elke taak kan interessant worden als je je taken als uitdagend beschouwt.

Inspiratiebronnen
Nog meer ideeën om je werk creatiever te maken vind je in dit overzicht van inspiratiebronnen. Ook staan deze en andere tips beschreven in het nieuwe boek Lenig Denken dat ik samen geschreven heb met Marenthe de Bruijne en Rineke Rust. Het boek is te koop in de boekwinkel of online, onder meer bij Managementboek.

Verder lezen:

• Waarom nieuwsgierigheid veel oplevert
• Drie keer creatiever op je werkplek
  

5 manieren om je nieuwsgierigheid wakker te kussen

Bord in Rotterdam, dat bezoekers met prikkelende vragen
naar de plek leidde waar de Tour de France te zien was.

Hoe ontwikkel je nieuwsgierigheid als je die eigenschap niet van nature in huis hebt? Het is vooral een kwestie van een mentale knop omzetten.

Stel je voor dat je ineens niet meer nieuwsgierig bent. Dat betekent dat je risico’s uit de weg gaat. Je stopt met de uitvoering van uitdagende klussen. Je gaat geen nieuwe contacten aan met anderen en je bent niet geïnteresseerd in nieuwe informatie. Zonder nieuwsgierigheid ga je meer op onderzoek uit. Kortom, zonder nieuwsgierigheid kom je niet vooruit.

Als je wel een stap verder wil komen, heb je dus nieuwsgierigheid nodig. Het is ook een essentiële eigenschap als je je creativiteit verder wilt ontwikkelen. Want er ontstaan geen nieuwe ideeën zonder de bereidheid nieuwe gedachtewegen te bewandelen

In het Engels heb je slechts twee woorden nodig om deze hele levenshouding samen te vatten: what else? Daarbij ga je er simpelweg van uit dat er een heleboel dingen zijn die je niet weet. Oók (of misschien wel júist) als je denkt dat je aardig wat kennis en ervaring bij elkaar gesprokkeld hebt! Je zult ontdekken dat er altijd mogelijkheden zijn om andere invalshoeken te bedenken of een andere aanpak te kiezen.

1. Doe het anders dan anders

Wijk af van je dagelijkse routine en doe gewone dingen eens op een ander manier of in een andere volgorde. Begin bijvoorbeeld eens met via een andere weg in het gebouw naar je werkplek lopen. Gooi de volgorde om waarin je je vaste werkzaamheden uitvoert. Ga naar een heel andere kapper. Doe eens gek: verwissel lunch en ontbijt. Doe een dag lang alsof je voortuin je achtertuin is.

2. Luister

Voor je een gesprek met een bekende? Probeer te luisteren alsof het de eerste keer is dat je dit gesprek voert, ook al gaat het op het eerste gezicht over een vertrouwd onderwerp. Probeer niets in te vullen. Let bewust op nieuwe of andere invalshoeken.

3. Sta open voor nieuwe dingen

Ga nieuwe ontwikkelingen niet uit de weg en oordeel niet te snel. Bedenk dat er altijd een andere manier is om naar dingen te kijken.
We hebben de neiging om veel aandacht aan een bepaald onderwerp te besteden dat ons na aan het hart ligt. Prima, maar het risico daarvan is dat je  iets anders interessants waarschijnlijk negeert of over het hoofd ziet. Probeer daarom eens het volgende uit: als je wakker wordt, wat zie je dan waar je eerder overheen keek?

4. Onderzoek

Beschouw je werkplek als een onderzoekslaboratorium. Ook als je veel routinewerk hebt, kun je toch onderzoeken, experimenteren en ontdekken. Ben je bewust wat er om je heen is, onderzoek dingen en speel. Vrijwel elke taak kan interessant worden als je een bepaalde activiteit als nieuw, uitdagend of mysterieus beschouwt.

5. Timmer niet alle losse eindjes dicht

Openheid is een sleutelwoord als het om nieuwsgierigheid gaat. Wie vanuit angst handelt, heeft behoefte aan zekerheid, houvast en dichtgetimmerde antwoorden. Wie de angst los kan laten, geniet van de vrijheid die onzekerheid te bieden heeft.
Richt je daarom op wat je niet weet. Verleg de grenzen van wie je bent en wat je doet, volg je instinct voor wat interessant is voor jou en wat interessant is voor anderen.

What else? Ik lees je reacties graag!

Boekentip:
Een geweldig boek om je vaardigheden als onderzoeker op te vijzelen is het boek How to be an explorer of the world van Keri Smith. In dit boek vind je allerlei tips en opdrachten om in het dagelijkse leven op onderzoek uit te gaan.

Geef je nieuwsgierigheid de vrije loop:

• Help het toeval een handje
• Verras jezelf met iets onverwachts
• Tien manieren om je comfortzone op te rekken

Mis mijn volgende artikel over ideeën niet

Sigrid van Iersel is als schrijver en journalist gespecialiseerd in creatief denken en storytelling. Zij helpt bij het bedenken van meer en betere ideeën en laat in verhalen voelen waarom ze belangrijk zijn. Gemakkelijk op de hoogte blijven van deze artikelen? Vul dan hier je e-mailadres in en ontvang automatisch een mail bij de publicatie van ieder nieuw artikel.

Leer lenig denken

Ideeën nodig om je creatieve denkvermogen op te rekken? In het boek Lenig denken, technieken voor creatieve denkkracht lees je een groot aantal ideeën en oefeningen, die je op je werk en in je privéleven van pas komen. Bestel het boek nu bij Managementboek

Zeven inspiratiezwiepers

Je hebt een geweldig project in gedachten of een inspirerende opdracht gekregen. En toch lukt het maar niet om een begin te maken. Hoe kom je aan een portie instant-inspiratie op een moment dat je het goed kunt gebruiken?

Mensen in de oudheid beschouwden inspiratie als een boodschapper van de goden. Ze zagen het als een ‘geest’ die via de kunstenaar zijn creativiteit met de mensheid deelde. De Grieken noemden deze boodschapper ‘muze’, voor wie je je open moest stellen om haar te ontvangen.

Veel mensen zitten tegenwoordig nog steeds te wachten op een ingeving van boven, terwijl we inmiddels toch heel wat meer kennis hebben van de werking van de hersenen. Inspiratie zit voornamelijk in jezelf opgeborgen. Dat we vaak moeilijk bij die bron kunnen komen, komt omdat we onszelf blokkeren. We vinden bijvoorbeeld dat we alleen maar plannen mogen presenteren die aan onze eigen hoge eisen voldoen. Hoe harder je in die omstandigheden probeert om creatief te zijn, hoe moeilijker het wordt.

Wat er dan gebeurt, is vergelijkbaar met het proberen te herinneren van een naam die je vergeten bent. Hoe vaak je het ook probeert, het lukt je niet om de naam te herinneren. Het is meestal beter om het even te laten rusten en de vraag even in je achterhoofd op te slaan. Een tijdje later komt de naam waarschijnlijk, helemaal onverwacht, weer in je hoofd op.

Inspiratie vinden betekent vooral je innerlijke blokkades uit de weg ruimen en ontvankelijke momenten creëren. Dat doe je zo:

1. Laat je hoofd leeglopen op papier
Pak een leeg vel papier en schrijf alles op wat in gedachten komt. Let niet op grammatica, punten en komma’s, maar schrijf alleen maar je bovendrijvende gedachten op. Eerst zullen je gedachten alle kanten op schieten, maar daarna zullen ze zich meer en meer in de richting bewegen van je project. Schrijven heeft nog een andere wonderlijke werking: door je gedachten op papier te zetten, krijgen ze langzaam maar zeker vorm. Schrijfster en emotiedeskundige Suzanne Piët werkt op deze manier.

2. Maak een mindmap
Een mindmap is een goede manier om te starten, omdat het je gedachten op een visuele manier ordent en in kleine stukjes hakt. Een kleiner onderdeel is gemakkelijker te overzien dan een groot project. Hier lees je hoe je een mindmap kunt maken om een probleem op te lossen.
Door je gedachten op deze manier op papier te zetten, kom je vaak op nieuwe ideeën: je ziet nieuwe verbindingen en ontbrekende schakels. Voor je het weet, heb je een inspirerend begin.

3. Vraag waarom
Neem een beginvraag en vraag jezelf af 'waarom?’ Op het antwoord volgt opnieuw de vraag: 'waarom?' Ga daar net zo lang mee door totdat je niets meer te antwoorden hebt. Dit dwingt je om het vraagstuk laag voor laag af te pellen en op die manier stap voor stap ruimte te maken voor nieuwe oplossingen. Als je op het punt belandt dat je geen enkel antwoord meer kunt geven, zit je waarschijnlijk bij het punt waarop je met je project kunt starten.

4. Vind een startpunt
Een componist heeft een eerste noot nodig om te beginnen met een nieuw stuk. Hij werkt in een bestaande toonsoort en vindt vandaar uit nieuwe combinaties en ritmes. Deze werkwijze kun je ook toepassen als je bijvoorbeeld een nieuwe website wilt ontwerpen. Iets wat andere mensen bedacht hebben en wat succes heeft gehad – of juist een complete mislukking is geworden – is een goede manier om op gang te komen. Kijk in boeken, tijdschriften, kranten, op internet, tentoonstellingen en alles wat je verder maar kan bedenken. Kijk naar andere voorbeelden en vind een startpunt. Componeer vervolgens je eigen lied.

5. Leg het vraagstuk in de week
Zit er geen deadline aan je project en heb je geen enkele inspiratie? Leg het hele plan een poosje weg. Je hersens zullen denken dat het niet zo belangrijk is en er weinig acht meer op slaan. Het idee kan ondertussen gisten in het diepere, onbewuste deel van onze geest, waarover we minder controle hebben. Door de druk op een project op deze manier te verlagen, bestaat de kans dat het in je onderbewuste juist tot wasdom komt en dat de kurk van de fles gaat.

6. Sluit je af van visuele prikkels
Een andere manier om je project op de achtergrond te laten zweven, is je afsluiten van visuele informatie. Zicht is verreweg het belangrijkste zintuig. Onderzoeken melden dat maar liefst 83 procent van alle informatie via onze ogen komt. Door deze informatiebron doelbewust dicht te draaien, krijgen andere zintuigen een kans en daarmee ook nieuwe gedachten. Doe daarvoor minstens 15 minuten je ogen dicht en richt je op je gehoor, reuk, tast, smaak en evenwichtsgevoel. Wat hoor je? Hoe ruikt het? Hoe is de temperatuur? Als je je ogen weer open wilt doen, heb je waarschijnlijk een nieuwe ingeving gekregen.

7. Praat er met anderen over
Een bekende manier om nieuwe inspiratie te krijgen is erover te vertellen. Alleen al door het formuleren van je gedachten krijgen ze vastere vorm. De reacties van anderen op je nog weinig vastomlijnde ideeën helpen je vervolgens nog verder op weg.

"Goede ideeën hebben - net als boemeltreintjes - vaak vertraging."
- Giovanni Guareschi

Nog meer manieren om nieuwe inspiratie te krijgen:

• Zorg voor goede omstandigheden
• Stel je bloot aan meer prikkeldingen
• Laat je inspireren door trends
• Ga ijsberen: inspiratie krijgen door een wandelingetje
  
• Gebruik van intuïtie: stop je ideeën in de hogedrukpan

Inspiratiebronnen voor dit artikel:

• Ten simple ways to instantly boost your inspiration
• Inspiration is a habit
  
• Inspiratie en creatie, hoe werkt dat? De TED-presentatie van Elizabeth Gilbert
  

Acht manieren om creatieve personen voor je te laten vliegen

Je hebt een aantal creatieve mensen in je team zitten, die hun werk graag doen. Je zou graag hun prestaties willen bevorderen, maar je bent er al achter dat een strakke target of meer druk niet helpt. Een aangename werkomgeving dan misschien? Hun prestaties meer toejuichen? Of een hogere beloning?

Best mogelijk dat dit soort pogingen in jouw team vruchten afwerpt, maar succes is allerminst verzekerd. Je kunt creatieve prestaties namelijk niet afdwingen door mensen simpelweg opdracht te geven 'iets innovatiefs' te bedenken, ze te overladen met loftuitingen of door ze te belonen met een hoger salaris. Niet omdat creatieve mensen niet geïnteresseerd zijn in geld, status of andere beloningen, maar omdat de wijze waarop zij gemotiveerd raken veel complexer in elkaar zit.

Bij creatief werk geldt bij uitstek dat mensen ‘intrinsiek gemotiveerd’ zijn: het werk is zélf een beloning. Een creatieve medewerker (lees: journalist, vormgever, fotograaf, ontwerper, etc.) heeft zijn werk niet gekozen vanwege het geld of de status, maar omdat hij fotografie, ontwerpen, schrijven of wat voor werk dan ook geweldig graag wil doen. Zo graag, dat velen het ook wel gratis zouden willen doen. "Geld is niet de drijvende kracht", schrijft Natalie Goldberg in haar boek 'Schrijven vanuit je hart'. "Ik voel me rijk wanneer ik tijd heb om te schrijven en arm wanneer ik regelmatig mijn salaris krijg, maar geen tijd heb om met mijn echte werk bezig te zijn."

Met een flitsende tafeltennistafel, loungeruimte, een hoger salaris, de mogelijkheid om aan een prijsvraag mee te doen of een prettige werksfeer (allemaal factoren voor de extrinsieke motivatie) kom je dus niet ver genoeg. Het zijn factoren die wel meehelpen, maar die toch op de tweede plaats komen.

In plaats van creatieve mensen allerlei beloningen in het vooruitzicht te stellen – van welke aard dan ook – is het dus slimmer om ervoor te zorgen dat zij zich kunnen focussen op de taak, die ze uit zichzelf zo graag doen. Daarbij kun je als teamleider er wél voor zorgen dat creatieve personen hun werk zelf aantrekkelijker en betekenisvoller vinden.

1. Zorg dat het werk een uitdaging bevat. Hoe kun je de opdracht lastiger maken (of inspirerender of extremer?) Ook junior-medewerkers verdienen een interessante klus, waarin ze hun tanden kunnen zetten. Uitdaging en belangstelling voeden het leerproces. Een groot deel van de bevrediging van creatief werk vloeit voort uit de ontdekking van iets dat je nog niet eerder wist en uit het ontwikkelen van nieuwe vaardigheden.
2. Zorg voor betekenisvol werk. Welk hogere doel dient de opdracht? Maak dat expliciet. Werk wordt aantrekkelijker wanneer we voelen dat het tot iets belangrijks leidt.
3. Bied focus, maar geef ook vrijheid. Vertel precies wát de medewerker moet maken en de criteria waar het aan moet voldoen, maar laat het ‘hoe’ over aan hem.
   
4. Help creatieve personen om zich te concentreren, zodat ze in een flow terecht komen. Laat ze niet gestoord worden, tenzij het belangrijk en urgent is. Geef hen ook de tijd om ideeën te laten rijpen.
5. Zorg voor het juiste werk voor de juiste medewerker. Geef taken die bij zijn talenten passen. Waardeer dus ook verschillen tussen mensen en maak gebruik van hun uiteenlopende mogelijkheden.
   
6. Bied een verhaal. Veel creatieve personen raken gefrustreerd door te directieve opdrachten. Een verhaal is daarentegen een goede manier om alle leden van een team dezelfde richting in te krijgen zonder te preken. Verhalen inspireren mensen en zetten de verbeeldingskracht in gang.
7. Zorg voor speelruimte en bied een veilig klimaat voor mislukkingen. Fouten horen erbij; er valt veel van te leren.
   
8. Vier een afgerond project met het team. Dat voedt de inspiratie. Houd bijvoorbeeld een gezamenlijk ontbijt op het werk of organiseer een picknick met collega’s.

"Een leider hoort eigenlijk als een boer of tuinman te zijn. Je kunt planten niet dwingen om te groeien, je kunt wel de juiste condities voor groei creëren."
- Ken Robinson

Verder lezen:

• Kom in je creatieve flow
• Durf fouten te maken
• Het geheim van een excellerend creatief team
  

Lees ook:

• Maak van je werk een spel

Mis mijn volgende artikel over ideeën niet

Sigrid van Iersel is als schrijver en journalist gespecialiseerd in creatief denken en storytelling. Zij helpt bij het verzinnen van meer en betere ideeën en laat in verhalen voelen waarom ze belangrijk zijn. Gemakkelijk op de hoogte blijven van deze artikelen? Vul dan hier je e-mailadres in en ontvang automatisch een mail bij de publicatie van ieder nieuw artikel.

Leer lenig denken

Ideeën nodig om je creatieve denkvermogen op te rekken? In het boek Lenig denken, technieken voor creatieve denkkracht lees je een groot aantal ideeën en oefeningen, die je op je werk en in je privéleven van pas komen. Bestel het boek nu bij Managementboek

Kom in je creatieve flow

Twitteren, een nieuwe link op Facebook, weer even je mails checken. Nog even een kop koffie halen voordat je ‘echt aan het werk gaat’. Ik heb er vaak last van en ik ben vast niet de enige.

Vreemd is het wel. Als je leuk werk doet, weet je immers hoeveel energie je dit oplevert en waarom dit belangrijk voor je is. Toch is het blijkbaar gemakkelijker om je met allerlei andere en vaak niet belangrijke zaken bezig te houden, voordat je je echt op het creatieve werk stort.

Er zit maar één ding op. Jezelf tot orde roepen en nú aan het werk gaan. Of zoals Gustave Flaubert zei: "Be regular and orderly in your life so that you may be violent and original in your work.” En verder helpen deze tips om in de goede stemming te komen.

• Kies je meest creatieve moment van de dag. Om er achter te komen op welke uren je het meest productief bent, kun je een week lang een logboekje bijhouden, waarin je noteert wanneer je alert of vermoeid bent. Vroeg opstaan is vaak goed voor de helderheid van geest, zelf word ik juist in de late avonduren productief.
• Breng jezelf in de juiste stemming. Dat kan door een speciale ruimte op te zoeken. Sommige creatieve personen gedijen bij geroezemoes in grand café’s, anderen creëren liever een speciale plek waar ze zich terug kunnen trekken.
• Experimenteer met muziek om uit te vinden waar je lekker op werkt. Muziek is een creativiteitstrigger, omdat elke vorm van muziek associaties oproept. Een goede keus is Canto Ostinato van Simeon ten Holt. Mijn persoonlijke favoriet: Pancebels Canon in D.
• Gebruik een favoriete pen, notitieblok, computerprogramma, schildersdoek of ander gereedschap. Schenk jezelf een speciale thee of koffie in een speciale mok. Dat klinkt wat obligaat. Maar gek genoeg zorgen deze handelingen voor een vast ritueel, die je hersenen het sein geven dat dit het moment is voor het creatieve werk.
• Zeg tegen jezelf: “Ik ben niet echt aan het werk aan dit stuk. Ik kijk er alleen even naar.” Natuurlijk houd je jezelf voor de gek, maar het eigenaardige is dat je hiervan toch in een meer ontspannen stemming raakt, die nodig is om met je werk te beginnen.
• Schrijf alle dingen op die in je hoofd opkomen en die niets met je directe creatieve werk te maken hebben. Later kun je deze punten nog eens nalopen en uitwerken.
• Ik heb er zelf niet zoveel mee, maar voor sommigen is het prettig om een schrijf-warming-up te doen aan de hand van een serie vrij willekeurige schrijfopdrachten. Lees voor wat ideeën dit stuk over Juice Your Muse: 10 creativity starters.
• Humor is vaak een goede manier om de ‘geest’ rijp te maken voor creatieve arbeid. Humor floreert namelijk net als creativiteit bij dezelfde gemoedstoestand. Voor een brainstorm is het daarom een goed idee om eerst een fictieve humoristische probleemstelling te behandelen. Ga je in je eentje aan het werk, kun je op een andere manier jezelf in een vrolijke stemming brengen, bijvoorbeeld door een serie bloopers te bekijken op Youtube. Niet bij deze filmpjes blijven hangen natuurlijk!

Wat doe jij om in een flow te komen?

The secret of getting ahead is getting started.
– Mark Twain

Eerdere stukjes over dit onderwerp:

• Inspiratie nodig? Ga ijsberen
• Sla je muze aan de haak
• De werkplek als energizer

Lees ook:

• Getting Amazing Things Done van Leo Babauta

Vakantie vieren in je verbeelding

Vakantie is heerlijk om uit te rusten, de zinnen te verzetten en nieuwe inspiratie op te doen. Jammer dat het (meestal) maar enkele weken per jaar is. Maar virtueel op vakantie kan natuurlijk ook!

Ben je teruggekomen van vakantie en wil je je vakantiegevoel langer vasthouden? Of blijf je liever thuis en wil je toch de zinnen verzetten? Schakel je verbeelding in en ga lekker virtueel op reis.

• Ga surfen op internet. Veel grote musea bieden virtuele rondleidingen. Bezoek het Uffizi in Florence of het Louvre in Parijs. Op je eigen scherm kun je de prachtigste schilderijen zien zonder ervoor in de rij te staan.
• Plan een virtuele wereldreis. Zoek informatie over mogelijke bestemmingen, vraag informatie op bij ambassades en zoek naar goede vluchtverbindingen. Je komt vanzelf in de stemming.
• Verzin je eigen reis en schrijf daarover op de website Waar ben jij nu. Voeg foto's toe en laat anderen reacties sturen. Laat van je online virtuele reisdagboek een full colour gedrukt album maken.
• Post briefkaarten via Postcrossing en ontvang briefkaarten terug van onbekende mensen over de hele wereld.
• Lees een mooi boek over eilanden, ontdekkingsreizigers of emigranten en reis in gedachten de hele wereld over. Reis bijvoorbeeld met het boek Wegen der Verbeelding van Hella Haasse naar Frankrijk en beleef al lezend de spanning tussen fictie en werkelijkheid.
• Maak een mini-vakantietripje in je eigen omgeving. Zoek een leuk plekje vlakbij je huis of je werkplek. Stop allerlei benodigdheden in je tas alsof je écht op vakantie gaat: zonnebril, een lekker drankje, een goed boek, een snack en een trui (het weer kan altijd veranderen). Deze spullen zorgen ervoor dat je in de juiste stemming raakt. Ga naar je plekje en doe net alsof je dit parkje of zonnig parkje voor het eerst ziet.

 Veel vakantieplezier!

The first step in the journey is to lose your way.
- Galway Kinnell

Waarom ik tips en ideeën gratis weggeef

Ideeën en tips gratis weggeven? De Opzij-journaliste die me onlangs interviewde voor de rubriek over zelfstandig ondernemers weerkaatste mijn uitspraak met verbazing. "Hoe kan dat dan, je moet er toch van leven?"

Toch is het zo. Ik geloof er heilig in dat ideeën delen en adviezen weggeven belangrijk is en dat het ook niet anders kan. Op dit weblog Ideeënmaker doe ik het al sinds 2005. Als je ideeën bedenkt, vormgeeft en opschrijft, gaan je hersens er aandacht aan besteden. Dat gaat bewust en onbewust, waardoor de ideeën groter en concreter worden. Zo is alleen al het opschrijven een magische handeling. Vervolgens breng ik ook anderen op ideeën, waardoor ze nog verder groeien. Dat is heerlijk om te doen.

Ook vertrouw ik erop dat weggegeven ideeën en tips rechtsom of linksom wel weer een keer bij mij terugkomen en dat ik dan opnieuw mijn bijdrage kan leveren. Ik nodig je dan ook van harte uit om je reactie te geven op mijn stukjes, de ideeën te delen met anderen of door te sturen. Om diezelfde redenen gebruik ik Twitter en een social bookmarker als De.li.ci.o.us. Tips over het schrijven van verhalen en mooie menselijke verhalen deel ik bovendien op mijn andere blog Verhaallijnen, die verbonden is aan mijn eigen bedrijf.

Inmiddels heeft het gratis weggeven van informatie en ideeën me ook veel opgeleverd. Dit weblog Ideeënmaker stimuleert me om de geheimen van ideeën maken en creativiteit verder te ontrafelen. Dat geeft een grote impuls aan mijn persoonlijke ontwikkeling. Bovendien ben ik dankzij Ideeënmaker in contact gekomen met enkele mensen die er toe doen in de wereld van ideeënontwikkeling en innovatie. Dat levert weer allerlei nieuwe interessante impulsen en contacten op.

Daarnaast is een weblog een uitstekende manier om uit te dragen waar je voor staat en wat je deskundigheid precies inhoudt. Je geeft je lezers iets dat de moeite van het herlezen of onthouden waard is, in mijn geval over (levens-)verhalen. Zo trek je de aandacht als zelfstandig ondernemer. Dat was trouwens ook het antwoord waar de Opzij-verslaggeefster erg in geïnteresseerd was!

Hoe je kind een wereldreiziger wordt

Jasper speurt naar ooievaars

Hoe maak je van kinderen wereldreizigers? Ik schreef al eens een artikel over dit onderwerp voor het boek Hoe word ik een wereldreiziger van Marcel Gansevoort. Nu ik met onze eigen kinderen gereisd heb door onder meer Turkije, Egypte en Marokko voeg ik daar graag uit eigen ervaring een rijtje tips aan toe. Daarbij hebben onze zonen Jasper (11) en Niels (8) ook een grote inbreng geleverd! De tips zijn vooral bedoeld voor reizen naar niet-westerse landen en voor kinderen in de basisschoolleeftijd.

1. Kinderen zijn van nature avontuurlijk. Neem ze dus gerust mee naar een historische bezienswaardigheid of een interessant gebouw. Een oud paleis is een doolhof vol spannende kamertjes. Een plek met oude opgravingen is een prachtige klauterplek. Heel veel bezienswaardigheden zijn dus buitengewoon interessant voor kinderen, in ieder geval als klauter- en ontdekkingsplek. "Kinderen willen doen, niet kijken", aldus Niels.

2. Laat kinderen hun eigen voorbereidingen treffen. Laat ze een boek in de bibliotheek kiezen over het betreffende land of op een andere manier naar informatie zoeken. Jasper had een werkstuk gemaakt over Egypte en wist over mummies nog meer wetenswaardigheden te vertellen dan de gids. Laat ze ook hun eigen tas/koffer inpakken, inclusief speelgoed om zich mee te vermaken.

3. Wachttijden horen erbij op reis. Maak aan de kinderen duidelijk dat dit bij Het Avontuur hoort. En zorg voor genoeg speelmateriaal om de wachttijden mee door te komen. Een notitieblokje (voor 'galgje' en andere woordspelletjes), een magnetisch reisspel en (puzzel-)boeken zijn prima. Door diverse speelmaterialen te combineren, bedenken ze zelf de leukste spellen.

Niels maakt kennis met de kamelen.

4. Zoek de dieren op. Een bezoek aan een vijver met schildpadden, een tocht per kameel of een ritje met de paardenkoets zijn geweldig kindervermaak. Een bezoek aan een dierentuin in een derde-wereldland is meestal een afknapper vanwege de beroerde leefomstandigheden voor de dieren. Maar het vermijden van een bezoek aan zo'n dierentuin is wel weer een mooi aanknopingspunt voor een leerzaam gesprek over het houden van dieren.

5. Laat kinderen actief meedoen. Geef ze eigen muntgeld, dat ze kunnen uitgeven als fooi/ donatie aan een straatmuzikant of bedelaar. Laat ze experimenteren met het maken van foto's. Geef ze een kompas en een verrekijker. Sommige kinderen zijn geweldige kaartlezers. Jasper vond het in Egypte leuk om hierogliefen te ontcijferen. Betrek ze daarnaast volop bij de plannenmakerij voor uitstapjes.

6. Geef kinderen eigen verantwoordelijkheid. Hoe meer eigen taken de kinderen op zich nemen, hoe meer je als team opereert. Dus laat kinderen hun eigen rugzak met bagage dragen (voor kleintjes hoeft dat natuurlijk geen zware zak te zijn) en laat ze zelf letten op hun zonnebril, pet en speelgoed.

7. 's Ochtends iets bekijken, 's middags naar het zwembad. Een warm land vraagt om aanpassing van het leefritme. De koelere ochtenduren kunnen benut worden om iets te bekijken. De middag is voor afkoeling in het zwembad. Als er in je eigen accommodatie geen zwembad voor handen is, kun je voor een klein bedrag vaak terecht in een ander hotel dat wel voorzien is van een eigen bad.

8. Laat ze hun eigen souvenirs verzamelen. Ook hiermee krijgen kinderen een eigen actieve inbreng. Onze kinderen vinden het geweldig om uit ieder land enkele mooie stenen mee te nemen.

9. Vertel ze wat ze te wachten staat. Veel kinderen willen graag duidelijkheid over de plannen. Wees er open over als je zelf ook niet weet wat er gaat gebeuren. In veel landen buiten Europa lopen zaken immers vaak anders dan gepland. Maak duidelijk dat dit deel uit maakt van Het Avontuur. En vertel dat de leukste gebeurtenissen vaak de onverwachte gebeurtenissen zijn. "Kinderen denken vaak eerst dat iets niet leuk is, maar dat is later wel zo", zegt Niels.

10. Heb oog voor het kleine. Het vermagerde kleine poesje op het terras is vaak net zo interessant als het prachtige paleis dat je bezoekt. Sterker nog, achteraf vertellen kinderen juist verhalen over mini-gebeurtenissen. Wie oog heeft voor kleine details tijdens het reizen, hoeft zich met kinderen nooit te vervelen.

11. Laat het echte leven zien. Een stad waar de mensen grotendeels op straat wonen, is een levende theatervoorstelling. Daar is altijd wat boeiends én leerzaams te zien. De piepkleine werkplaatsjes waar metaalbewerkers hun brood verdienen zijn direct zichtbaar vanaf de straat. In een land als Marokko zitten daar ook kinderen te werken. Aangrijpend voor kinderen om hun leeftijdgenoten in heel andere omstandigheden te zien opgroeien. Maar wel heel leerzaam.

12. Geniet! Dit is de belangrijkste tip. Als ouders enthousiast zijn over reizen en open staan voor allerlei kleine dingen onderweg, zal dit enthousiasme en betrokkenheid bij hoe mensen in andere landen leven zeker overslaan op de kinderen.

Reacties of aanvullingen? Ik lees ze graag! Druk op de reactiebutton en laat het me weten!

The reason for any journey is this: in a journey discoveries are made.
- Kobi Yamada

Snelcursus voor meer creativiteit

Collages van Yves Saint Laurent. Allemaal met 'love' als thema, iedere keer weer opnieuw uitgewerkt.

Negen snelle tips om creatiever te worden:

1. Zorg voor veel blauw als je gaat brainstormen. Uit onderzoek van de University of British Columbia blijkt dat blauw de kleur is die de creativiteit het meest bevordert.

2. Zorg voor blijdschap. Een uitgelaten stemming helpt om een origineel idee te bedenken. Boosheid trouwens ook. Het is vooral belangrijk dat je geest in een actieve stemming is. Bij ontspanning of gelatenheid is het veel moeilijker om een idee te bedenken.

3. Denk na in je eentje. Brainstorms zijn het meest effectief als iedereen in stilte nadenkt en via de computer met elkaar verder associeert.

4. Ken je creatieve piektijd. Als je weet op welk moment van de dag je de meeste ideeën krijgt, kun je juist dan alert zijn op nieuwe invallen.

5. Denk aan Leonardo da Vinci of een ander persoon die in jouw ogen creatief is. Daarmee zijn de hersenen te beïnvloeden. Vrouwen die slecht zijn in wiskunde presteren aanzienlijk beter als ze aan Madame Curie denken.

6. Niets is een mislukking. Beschouw elke (nog) niet geslaagde ervaring als een leermoment.

7. Waar je op focust, krijg je meer van te zien. Geef jezelf en/of leden van je team een vraag die men zich geregeld stelt en waarbij men gericht naar de antwoorden luistert. Bijvoorbeeld: wat hoorde je bij de klant dat kan wijzen op een nieuwe behoefte, waarin wij kunnen voorzien?

8. Zet muziek op die je hersenen in de zogeheten 'alfastaat' brengen. De Bulgaarse professor Lozanof toonde aan dat met name harmonieuze barokmuziek in het goede ritme ons in die toestand kan brengen. In de alfastaat zijn we zowel alert als ontspannen: ideaal om nieuwe informatie op te slaan in ons geheugen en voor creatief denkwerk. Via de webshop van Brainware zijn diverse CD's aan te schaffen met deze barokmuziek.

9. Zorg voor veel hersengymnastiek en doe associatieoefeningetjes. Luister bijvoorbeeld naar songteksten. Pik er lukraak een zin uit en associeer verder. Creativiteit valt in hoge mate te leren.