Zeven opbrengsten van creatief denken

Zonder creativiteit kunnen we net zo goed een machine zijn. Nieuwe oplossingen bedenken hoort bij mensen: we zijn geprogrammeerd om ontdekkingen te doen.

Daar krijgen we een kick van. Ook letterlijk, want bij een nieuwe vondst komen geluksstofjes vrij in ons brein.

Creatief denken levert ons dan ook veel op:

1. Je verlegt grenzen
Door oplossingen te verzinnen, doe je nieuwe ontdekkingen en verleg je je grenzen. Deze nieuwe inzichten en ervaringen leveren je energie op.

2. Je lost problemen op
Alles wat op dezelfde manier moet gebeuren, kan een computer of een robot goedkoper dan mensen. Om problemen op te lossen heb je dus een andere kijk nodig op deze vraagstukken. De mogelijkheid om creatief te denken dus.

3. Je voert je werk beter uit
De wereld om ons heen verandert razendsnel. Dagelijks worden we overspoeld door een enorme informatietoevloed. We moeten voortdurend keuzes maken. In ons werk moeten we projecten uitvoeren, klantgericht zijn, een stap vooruit denken, innovatieve oplossingen verzinnen en een toekomstvisie ontwikkelen. Standaardoplossingen voldoen meestal niet.

4. Je bent flexibel
"Je kunt bij ons in alle kleuren kopen, als het maar zwart is", zei autofabrikant Henry Ford over zijn auto. Daar boekte hij succes mee, maar het hinderde hem ook om de opkomst van de naoorlogse consument te zien, die een variëteit aan kleuren en stijlen wilde om uit te kiezen. Als gevolg daarvan verloor Ford een fors aandeel van de markt.
Creatief waarnemen biedt je mogelijkheden om problemen op meerdere manieren te benaderen en om verborgen kansen te herkennen.

5. Je gebruikt je buikgevoel
Het meeste werk bestaat tegenwoordig uit het 'managen van uitzonderingen': van het maken van een afspraak in vrijwel volgeboekte agenda's tot het bedenken van manieren om een klagende klant toch tegemoet te komen. We komen niet ver als we daarbij alleen ons logisch denkvermogen inzetten. Bij creatief denken reageer je ook vanuit je intuïtie, waardoor je veel bredere bronnen aanboort.

6. Je werkt aan je persoonlijke ontwikkeling
Je weekt je vastzittende gedachten en problemen los en kijkt met een kinderlijke openheid naar de wereld. Het biedt je het optimisme dat alles mogelijk is en dat alles kan worden gecreëerd. Creativiteit geeft vrijheid in je hoofd en brengt je verder.

7. Je bent gelukkiger
 Alles wat nieuw is prikkelt het brein tot het maken van nieuwe verbindingen. Dat levert je direct een dosis dopamine op: de chemische stof die ons een geluksgevoel geeft.
Het verbreedt je blik op de wereld en brengt je in een soort verlichte staat. Daardoor raak je in de ban van de 'betovering waarmee de verbeelding vormgeeft aan onbekende zaken', zoals Shakespeare schreef.

Hoe je uit je eigen tunnelvisie ontsnapt

Een tunnelvisie ontwikkelen, dat kan iedereen overkomen. Maar hoe kom je er weer uit?

Jarenlang heb ik gedacht dat de ene kant van onze langwerpige woonkamer voorbestemd was als zithoek en de andere als eethoek. Eventueel zou je de zithoek en eethoek ook kunnen wisselen, maar dat vond ik vanwege de ligging van de keuken niet handig.

Deze indeling had wel als nadeel dat we de open haard nooit gebruikten, omdat deze pal naast de eettafel ingebouwd is. En een haard laat zich niet zo gemakkelijk verplaatsen...

Een half jaar geleden werd er ruimte gemaakt in mijn hoofd. Omdat we veel gasten kregen, gingen we schuiven met de meubels. En ineens zag ik dat mijn gedachten over de zithoek en de eethoek een typisch geval van of-of-denken vormen.

Want de woonkamer bood best ruimte voor twéé zithoeken. Nu hebben we een kleine zithoek bij de  haard, een tweede zithoek aan de andere kant van de woonkamer en een eettafel daar tussenin.

Gevaarlijk gedrag aan de top

Wat in mijn woonkamer zich in miniatuurvorm afspeelde, gebeurt elders in het groot: de ontwikkeling van een tunnelvisie. Zo weten we nu dat de ramp met de kerncentrale Fukushima in Japan (bijna 16.000 doden) niet alleen het gevolg is van de tsunami, maar ook van menselijk falen. Hoewel de toezichthouders en elektriciteitsbedrijf Tepco talrijke mogelijkheden hadden om in te grijpen, stelden zij besluiten met opzet uit of namen zij alleen beslissingen die henzelf goed uitkwamen.

Of neem grote financiële instellingen, die onverantwoorde risico’s hebben genomen met het geld van spaarders of beleggers. Afgelopen weekeinde werd bekend dat De Nederlandsche Bank enkele psychologen in dienst heeft genomen om gevaarlijk gedrag van de top voortaan eerder in beeld te krijgen.

Een derde voorbeeld zijn de verkeerde diagnoses van artsen. De gemiddelde huisarts neemt slechts achttien seconden (!) de tijd om te beslissen wat  de patiënt mankeert, zou uit Amerikaans onderzoek blijken. Daarna schakelt de dokter in gedachten al over naar behandelingsmogelijkheden. Dat gaat vaak goed, maar levert helaas ook regelmatig medische missers op.

Stel doordringende vragen

Het nare is dat iedereen last kan krijgen van te beperkt denken. Onze gedachten glijden nu eenmaal gretig in uitgesleten banen in onze hersenen. We volgen allemaal het liefst het routinespoor, omdat dit het gemakkelijkst is. Tegelijkertijd hebben we allemaal de opdracht om er alert op te blijven. Dat kan door regelmatig dingen te ondernemen waardoor je uit je comfortzone stapt. Of door jezelf met iets onverwachts te verrassen.

Volgens de Amerikaanse veiligheidsdeskundige Steve Harden kan een patiënt zijn arts uit een eventuele tunnelvisie lokken door enkele doordringende vragen te stellen. Bijvoorbeeld door te vragen wat de ergste diagnose kan zijn die de arts op basis van de klachten kan trekken. Wat zou hij doen als het om hemzelf of zijn eigen kind gaat?

Dit soort vragen zet de arts even aan het denken. Het antwoord dwingt hem weer even breed naar de klachten te kijken.

Dat kun je ook zelf doen. Stel jezelf regelmatig vragen (of bevraag een ander). Waarom doe ik dit ook al weer? Is dit echt het belangrijkste of kan ik het ook op een andere manier zien?

Moet ik kiezen tussen de eethoek of de zithoek of zijn er nog meer mogelijkheden?

Gratis minicursus: ga ideeën vangen

Je eigen alertheid en vindingrijkheid kun je prima trainen. Bijvoorbeeld door ideeën te vangen in je vakantie. Geef je op voor deze gratis  minicursus Ideeën Vangen. Vijf dagen lang ontvang je zomerse opdrachtjes in je mailbox. Eenvoudig, leuk en ontspannend.

Lees ook het volgende artikel

Sigrid van Iersel is als schrijver en journalist gespecialiseerd in creatief denken en storytelling. Zij helpt bij het verzinnen van meer en betere ideeën en laat in verhalen voelen waarom ze belangrijk zijn. Gemakkelijk op de hoogte blijven van deze artikelen? Vul dan hier je e-mailadres in en ontvang automatisch een mail bij de publicatie van ieder nieuw artikel.

Goede ideeën hoef je niet te bedenken

Ben jij niet uitzonderlijk creatief en toch op zoek naar nieuwe ideeën? Dan heb ik goed nieuws: je hoeft nieuwe ideeën niet te 'maken'. Je komt ook een heel eind verder door bestaande ideeën op te merken en op te rapen.

• Zoek je goede ideeën voor een blogstuk of artikel?
• Heb je ideeën nodig om jezelf onder de aandacht te brengen van nieuwe werkgevers of klanten?
• Heb je nieuwe manieren nodig om je werk uit te voeren?

Veel mensen denken dat je hard moet nadenken om ideeën te ontwikkelen. Daarvoor moet je artistiek begaafd zijn of bijzondere ingevingen krijgen. En als je niet van je zelf enorm creatief bent, dan heb je pech gehad.

Gelukkig is dat een mythe. Veel ideeën hoeven namelijk helemaal niet ontwikkeld of opnieuw bedacht te worden, want ze zijn er al. In overvloed zelfs. Een andere branche heeft bijvoorbeeld een succesvolle aanpak uitgedokterd, die jij met wat kleine aanpassingen gemakkelijk over kunt nemen. Of je signaleert een trend, die je slim kunt combineren met jouw eigen product of dienst.

Wat je wel nodig hebt, zijn enkele goede gewoonten om ideeën te vinden. En dat vraagt vooral om bereidheid je open te stellen en andere werelden te verkennen.

1. Wees nieuwsgierig

Alles begint met een open geest. Nieuwe ervaringen verbreden je horizon en laten je gemakkelijker verbindingen leggen met bestaande ervaringen. Onderzoek daarom alles wat op je pad komt - en daarbuiten.

Betreed nieuwe terreinen om in aanraking te komen met andere gedachten, opvattingen, gewoonten en denkbeelden. Het maakt niet uit wat je precies onderneemt, als het maar iets is dat je normaal niet doet. Maak een praatje met de glazenwasser. Loop langs de rafelranden van de stad. Ontdek verborgen binnentuinen. En vraag je af wat er opmerkelijk of bijzonder aan is.

2. Zet je zintuigen aan het werk

Producenten van wasmiddelen dachten dat hun klanten geïnteresseerd waren in een product dat kleding nóg beter schoon wast en de kleuren mooi houdt. Onderzoekers ontdekten dat wasmiddelgebruikers het belangrijker vonden dat de net gewassen kleren lekker fris ruiken. Of omdat de geur herinneringen opriep aan hun jeugd...

Onze zintuiglijke waarnemingen zijn enorm belangrijk, omdat ze direct de meest primitieve delen van onze hersenen aanspreken. Het zijn dan ook uitstekende sensoren om je op andere gedachtesporen te brengen.

Ideeën vinden betekent dus goed kijken, ruiken, luisteren en voelen. Ga ook hierbij grensverleggend te werk. Zoek naar nieuwe geuren, beelden of geluiden, die je in contact brengen met nieuwe denkbeelden en andere werelden.

3. Onderzoek trends

Trends weerspiegelen de tijdgeest en geven een blik op de toekomst. Daarvoor kun je natuurlijk websites van trendwatchers op internet bestuderen, zoals Trendslator.

Maar je kunt ook heel goed zelf trends spotten. Bekijk bijvoorbeeld tv-programma’s, documentaires of speelfilms. Wat voor soort televisieprogramma’s zijn populair? Wat zegt dat over de richting die onze samenleving op gaat?

Wat zijn de trends in populaire muziek? Welke onderwerpen behandelen de best verkochte boeken? Welke producten of diensten zie je het meest in reclames? Welke woorden zijn populair? Zie je ergens een patroon?

Om trends te volgen hoef je geen zeldzame soort intuïtie te bezitten. Vraag je simpelweg af waaròm iets gebeurt. Observeer in plaats van te beoordelen. Bedenk wat je kunt verbinden met je eigen plan of project.

4. Leer van anderen

Juliette Binoche wacht niet af totdat regisseurs haar vragen voor een rol, maar ze benadert zelf interessante regisseurs met de vraag of ze een film met haar willen maken. Dat vertelde de Franse actrice deze week in een interview. Het zou jou als lezer zomaar op het idee kunnen brengen om zelf ook ergens op af te stappen, ook als dat hoogst ongebruikelijk is in een bepaalde branche.

Lees verhalen van anderen en praat in gezelschap over je ideeën. Andere mensen kunnen je helpen om andere mogelijkheden te zien waar jij niet aan denkt. We hebben allemaal onze blinde vlekken.

5. Vraag naar de (on-)bekende weg

Vincent van Gogh schilderde wat hij in zijn eigen omgeving zag en maakte daar de mooiste kunstwerken van. Dat is een gave, want we zien in onze directe omgeving gemakkelijk zaken over het hoofd die meer aandacht verdienen, juist omdat deze omgeving ons zeer vertrouwd is. “Het bijzondere van een idee zit niet in het nieuwe, het onbekende of het onverwachte ervan, meestal ben je er juist heel vertrouwd mee", zegt filosoof Jos Kessels. "Het zit in de helderheid en de precisie en de treffendheid ervan.”

Kijk bewust rond in je dagelijkse omgeving. Probeer te kijken met de ogen van een buitenstaander. Wat valt dan op? Of verplaats je in het hoofd van een kind. Wat zou die willen weten? Grote kans dat er toch meer ontdekkingen te doen zijn dan gedacht.

Originele ideeën komen voort uit vertrouwde dingen, die je verbindt met iets anders. Dus als je de volgende keer een patroon ziet of iets opmerkelijks, sta er even bij stil en vraag jezelf af hoe je dit kunt verbinden met iets dat je al goed kent.

Mis het volgende artikel over ideeën niet

Sigrid van Iersel is zelfstandig journalist en schrijver van non-fictieboeken. Ze is mede-auteur van het boek Lenig Denken over creatieve denktechnieken en het boek Toverballen voor het brein over het gebruik van verhalen in informatieve teksten.
Gemakkelijk op de hoogte blijven van deze artikelen? Vul dan hier je e-mailadres in en ontvang automatisch een mail bij de publicatie van ieder nieuw artikel.

Leer lenig denken

Ideeën nodig om je creatieve denkvermogen op te rekken? In het boek Lenig denken, technieken voor creatieve denkkracht lees je een groot aantal ideeën en oefeningen, die je op je werk en in je privéleven van pas komen. Bestel het boek Lenig Denken direct bij Managementboek.

Lenig denken: hoe je gaten leent van een ander

Slim lenen is ook lenig denken. Illustratie Jenneke ter Horst

Leerdammer kaas wekt de indruk dat het een ambachtelijk product is, zoals die al eeuwenlang gemaakt wordt in het Hollandse polderland. Niets is minder waar. De kaas is het creatieve resultaat van speurwerk, marktonderzoek en een geleend idee uit de bergen.

De fabriek waar Leerdammer gemaakt wordt, staat niet in Leerdam, maar in het nabijgelegen dorpje Schoonrewoerd. En nog verrassender: oorspronkelijk maakte de fabriek helemaal geen 'Leerdammer' maar de welbekende ‘Goudse kaas’, net zoals de meeste andere kaasfabrieken in Nederland.

Behalve de kaasmakers uit Schoonrewoerd waren er nog meer aanbieders die allemaal zo’n beetje dezelfde kaas maakten. Voor de consument maakte het weinig uit of de kaas uit Gouda, Bodegraven of uit Schoonrewoerd kwam, want die kazen waren grotendeels inwisselbaar. Net als pakken suiker.

De enige manier waarop de producenten met elkaar konden concurreren was de prijs. Hoe goedkoper, hoe meer klanten. De kaasfabrieken drukten elkaar zo in een spiraal naar beneden, met steeds lagere marges tot gevolg.

De kaasmakers in Schoonrewoerd wilden daarom een andere soort kaas maken, waarmee ze zich een aparte en bétere plaats konden verwerven in het koelvak. Ze speurden Europa af en stuitten in het Zwitserse Emmental op de plaatselijke delicatesse: Emmentaler. Dankzij een speciale bereidingswijze krijgt dit product een nootachtige smaak. Maar nog opvallender zijn de grote gaten in de kaas, die het product duidelijk onderscheiden van andere kazen.

Nieuw product op basis van een geleend idee

De Emmentaler bleek een echt ambachtelijk streekproduct te zijn: vrijwel nergens anders werd op deze manier kaas bereid. De Schoonrewoerders pikten het idee van de gatenkaas op en combineerden dat met hun eigen kennis over de industriële productie van Goudse kaas. Op basis hiervan ontwikkelden ze een eigen gatenkaas met een rondere smaak. Zo werd een nieuw product gecreëerd, dat vanaf 1977 onder de merknaam Leerdammer op de markt kwam.

Tegenwoordig maakt Leerdammer deel uit van Fromageries Bel, een internationaal kaasbedrijf met bekende merken als La vache qui rit, Boursin en Port Salut. Bel exporteert de Hollandse gatenkaas nu bijna naar alle landen in Europa; slechts twee procent van de jaarlijkse productie van 70 miljoen kilo kaas blijft in Nederland.

Volgens Bel is Leerdammer in dertig jaar tijd zelfs uitgegroeid tot het grootste merk in deze categorie. Groter dus dan Emmentaler!

Het is al knap om gaten te verkopen met kaas er omheen. Maar zeker zo opmerkelijk is dat de Schoonrewoerders aan de haal gegaan zijn met een vondst uit een Zwitsers bergdal en nu marktleider zijn in Europa. En dat allemaal met een creatie uit het kaaslaboratorium, dat het imago van een oer-Hollands product heeft weten te verwerven.

Succesingrediënten voor innovatie

Het innovatiecentrum in Schoonrewoerd heeft met de ontwikkeling van Leerdammer een grote sprong vooruit weten te maken. Dit zijn de ingrediënten van hun succes:

• Bied niet meer van hetzelfde, maar ga op zoek naar iets aparts.
• Leen van anderen en zet het naar je eigen hand. Leerdammer doet dat met een eigen smaakvariant, een eigen kleurstelling en een herkenbare naam.
• Koppel vernieuwing aan historische ambachtelijkheid.

Lenen van anderen is een lenige manier om ideeën te vinden en naar eigen inzichten te vormen. Niet om het klakkeloos te kopiëren, maar om het naar je hand te zetten.

Musici mengen diverse muziekstijlen met elkaar. Businessgoeroes brengen ideeën van anderen samen tot nieuwe bedrijfsmodellen. Meubelmakers bouwen voort op ontwerpen van hun vakgenoten en voegen nieuwe details toe. Kijk daarom rond welke 'gaten' jij kunt lenen voor je eigen succes.

Hoe benut jij ideeën van anderen en hoe bouw jij erop voort? Deel het in de reacties. Bedankt alvast!

Verder lezen:

• Kopieer zoveel mogelijk
• Innoveren is slim combineren zonder oogkleppen

Leer lenig denken

Ideeën nodig om je creatieve denkvermogen op te rekken? In het boek Lenig denken, technieken voor creatieve denkkracht lees je een groot aantal ideeën en oefeningen, die je op je werk en in je privéleven van pas komen. Bestel het boek Lenig Denken direct bij Managementboek.

Mis het volgende artikel over ideeën niet

Sigrid van Iersel is als schrijver en journalist gespecialiseerd in creatief denken en storytelling. Zij helpt bij het verzinnen van meer en betere ideeën en laat in verhalen voelen waarom ze belangrijk zijn. Gemakkelijk op de hoogte blijven van deze artikelen? Vul dan hier je e-mailadres in en ontvang automatisch een mail bij de publicatie van ieder nieuw artikel.

Gebruik citaten om inspiratie op te doen

Citaten van beroemdheden zijn krachtige blikopeners: ze geven je een nieuwe blik op de wereld om je heen. Handig om te gebruiken als je inspiratie nodig hebt.

Citaten van bekende of minder personen die precies van toepassing zijn op een bepaald onderwerp hebben een bijzondere overtuigingskracht. Ze verwoorden een kern, die waarachtiger is dan een gewoon stukje tekst. Ik verwerk citaten dan ook graag op mijn weblog of in mijn boeken. In de levensverhalen die ik schrijf kan een krachtig citaat precies het levensmotto van de hoofdpersoon verwoorden.

Citaten behoren tot gereedschap van iedere verteller

Deze citaten duikel ik op in allerlei boeken en tijdschriften. "Een boek waaruit geen citaten te halen zijn is geen boek, maar een stuk speelgoed", om het met Thomas Love Peacock te zeggen. Ook management- en trainingsboeken bevatten vaak passende citaten. Dat hoeven zeker niet allemaal literaire hoogstandjes te zijn of gewichtige citaten uit de klassieken. Popsongs kunnen ook heel treffend een kern verwoorden of een mooie kwinkslag geven.

"Een beeld spreekt 1000 woorden, een citaat bespaart duizend woorden", zegt trainer/presentator David Bloch. Citaten horen net als anekdotes volgens hem in de gereedschapskist van iedere professionele verkoper te zitten. En van iedere verteller, voeg ik daar zelf aan toe.

Een verbindend citaat voor een artikel of een magazine

In de (bedrijfs-)journalistiek ligt er nog een terrein braak als het om de toepassing van citaten gaat. Waarom niet een aansprekend citaat als verbindend thema door een artikel of zelfs een heel blad? Een oneliner als invalshoek voor een artikel of fotoreportage? De mooiste citaten vanuit een organisatie bij elkaar in een rubriek?

Citaten, spreuken en gezegden bieden ook mooie ingangen om nieuwe ideeën te genereren. Een citaat of gezegde, liefst zo visueel mogelijk, kun je in een brainstormsessie gebruiken als opstapje voor nieuwe ideeën. Lees daarvoor dit stukje van het COCD.

Wil jij ook vaker citaten gebruiken? Kijk om je heen of je passende uitspraken kunt vinden, bijvoorbeeld op gespecialiseerde websites als Citaten.net. Al grasduinend duiken er vanzelf pareltjes op, die een blogstuk of artikel kunnen besluiten. Zoals deze van Gummbah. "Toch jammer dat alles relatief is."

Verder lezen:

• Wat een levensmotto over jou ontsluiert
  

Mis mijn volgende artikel niet!
Sigrid van Iersel is als schrijver en journalist gespecialiseerd in creatief denken en storytelling. Zij helpt bij het verzinnen van meer en betere ideeën en laat in verhalen voelen waarom ze belangrijk zijn.
Gemakkelijk op de hoogte blijven van deze artikelen? Vul dan hier je e-mailadres in en ontvang automatisch een mail bij de publicatie van ieder nieuw artikel.

POP je creativiteit op (5): kies een aandachtspunt

Volgens jouw Persoonlijk OntwikkelingsPlan - beter bekend als POP - ga jij dit jaar werken aan je creatieve vaardigheden. Deze week de derde aflevering van de blogserie: POP je creativiteit op in vijf weken. Deze week het slot.

Week 5: kies een aandachtspunt

Wat gebeurt er als je op één bepaald onderwerp focust? Dan krijg je daar meer van te zien. Dat is namelijk de werking van ons brein. Als je net zwanger bent, zie je op straat ineens veel jonge moeders lopen. Als je net een auto van een bepaald merk gekocht hebt, valt ineens op dat er nog heel veel meer auto's van dat merk in jouw buurt rondrijden.

Focus kan daarom een goed startpunt zijn voor nieuwe ideeën. Geef jezelf een denkopdracht, die je een week lang in je hoofd houdt. Daarbij luister je gericht naar de antwoorden en bekijk je later wat die antwoorden jou opleveren. Dat doe je niet alleen op je werk, maar ook in de trein, in de wachtkamer van het ziekenhuis en op een verjaardagsfeestje.

Wat zijn voorbeelden van zulke ‘focusvragen’? Denk eens aan het volgende:

• Wat hoor ik bij de klant dat kan wijzen op een nieuwe behoefte, waarin wij kunnen voorzien?
• Als ik zelf gebruiker ben van dit product, wat zou ik er dan van vinden?
• Welk gebruikersprobleem zien wij over het hoofd?
• Stel dat design het allerbelangrijkste is van ons product. Hoe ziet het er dan uit?

Op welk spoor brengen deze focusvragen je? Hoe kun je ze vertalen naar jouw dagelijkse praktijk? Welke kansen zitten erin?

Als je deze focusvragen toepast, leer je op een andere manier naar je omgeving te kijken. De inzichten die je op deze manier verwerft, kun je vervolgens vertalen naar je werk.
Bedenk dat grote ideedoorbraken bijna altijd tot stand komen na een periode van intensieve focus op een bepaald vraagstuk. De 'focusvraag' is dus een belangrijke creatieve techniek in je gereedschapskist!

Meer weten? Lees hier verder:

• Geef jezelf een denkopdracht

Hiermee ben je aan het einde gekomen van de blogserie 'POP je creativiteit op in vijf weken'. In vijf afleveringen heb je kennisgemaakt met enkele creatieve denktechnieken en met het verbeteren van je creatieve omgeving. Daarmee heb je je eerste stappen gezet op weg naar een creatievere manier van denken en doen.
Wat waren je ervaringen met deze blogserie? Wat werkte voor jou en wat niet? Geef hieronder je reactie. Dank alvast!

POP je creativiteit op
Deze blogles is het vijfde en laatste deel van de blogcursus voor mensen die in hun Persoonlijk OntwikkelingsPlan - beter bekend als POP - afgesproken hebben om te werken aan hun creatieve vaardigheden.
De eerdere afleveringen kun je hier teruglezen:
Deel 1: Doe iets wat je nog nooit eerder gedaan hebt
Deel 2: Maak je hersenen soepeler
Deel 3: Pas je werkplek aan
Deel 4: Zoek een probleem

Mis mijn volgende artikel over ideeën niet

Sigrid van Iersel is als schrijver en journalist gespecialiseerd in creatief denken en storytelling. Zij helpt bij het verzinnen van meer en betere ideeën en laat in verhalen voelen waarom ze belangrijk zijn. Meer weten? Kijk op www.verhaallijnen.nl

Leer lenig denken

Ideeën nodig om je creatieve denkvermogen op te rekken? In het boek Lenig denken, technieken voor creatieve denkkracht lees je een groot aantal ideeën en oefeningen, die je op je werk en in je privéleven van pas komen. Bestel het boek nu bij Managementboek

POP je creativiteit op (4): zoek een probleem

Volgens jouw Persoonlijk OntwikkelingsPlan - beter bekend als POP - ga jij dit jaar werken aan je creatieve vaardigheden. Deze week de vierde aflevering van de blogserie 'POP je creativiteit op in vijf weken': problemen zoeken.

Week 4: zoek een probleem

De oproep om een probleem te zoeken ziet er op het eerste gezicht een beetje vreemd uit. Problemen zijn er vaak al genoeg. Daar willen we meestal zo snel mogelijk vanaf!

Toch is het deze week echt de bedoeling om actief te speuren naar knelpunten, fricties of irritaties. Vaak stappen we om problemen heen, maar zonder problemen ontstaan er geen creatieve oplossingen. Als Steve Jobs zich niet aan de bestaande mobiele telefoons had geërgerd, was er nooit een iPhone gekomen.

Kijk daarom deze week doelbewust om je heen wat in jouw organisatie een probleem is. Wat is al jarenlang een grote ergernis? Waar klagen collega's over in de lift of in de bedrijfskantine? Wat moet nu maar eens aangepakt worden?

Ook ingesleten gewoontes bieden kansen tot vernieuwingen. Iedere organisatie heeft gewoontes die ooit een doel dienden, maar geen functie meer hebben. Welke dingen worden in jouw organisatie als vanzelfsprekend beschouwd? Welke handelingen zijn rituelen geworden, zonder inhoudelijk doel? Kijk rond met de ogen van een buitenstaander. Oordeel niet, neem alleen waar.

Maak vervolgens een lijst met problemen, oude gewoontes of knelpunten. Formuleer aan de hand van ieder onderwerp op je lijst een 'waaromvraag':

• Waarom maken we een papieren jaarverslag?
• Waarom beginnen we 's ochtends altijd met het lezen van e-mails?
• Waarom doen we aan koude acquisitie?
  
• Waarom lunchen we altijd om 12.30 uur?

Werk deze vragen vervolgens uit tot vragen die beginnen met: hoe kunnen we....? Door deze herformulering voeg je nieuwe details toe. Deze nieuwe formulering leidt vaak tot een andere benadering van het vraagstuk en daarmee tot nieuwe ingevingen.

• Hoe kunnen we een jaarverslag maken dat door iedereen gelezen wordt?
• Hoe kunnen we jaarlijks ons eigen verhaal vertellen?
• Hoe kunnen we laten zien hoe onze organisatie zich jaarlijks ontwikkelt?

Kijk naar deze resultaten. Waarschijnlijk bewandel je op deze manier andere routes dan gebruikelijk, waarmee je een belangrijke stap gedaan hebt in de ontwikkeling van je creativiteit. Welk probleem kun je op deze manier op korte termijn al oplossen? En voor welk knelpunt kun je andere mensen mobiliseren?

Volgende week aflevering 5: Kies een aandachtspunt

Verder lezen:

• Acht gewoonten om je creativiteit te verbeteren
• Waarom nieuwsgierigheid veel oplevert

POP je creativiteit op
Deze blogles is het vierde deel van de blogcursus voor mensen die in hun Persoonlijk OntwikkelingsPlan - beter bekend als POP - afgesproken hebben om te werken aan hun creatieve vaardigheden. Iedere week komt één onderdeel aan de orde met oefeningen en tips om je creatieve vaardigheden te vergroten. Uiteraard zijn deze oefeningen ook heel leuk en nuttig als je niet aan POP doet, maar het gewoon belangrijk vindt om je creatieve denkvermogens op te rekken.
Deel 1: Doe iets wat je nog nooit eerder gedaan hebt.
Deel 2: Maak je hersenen soepeler.
Deel 3: Pas je werkplek aan.
Deel 5: Kies een aandachtspunt

Mis mijn volgende artikel over ideeën niet

Sigrid van Iersel is als schrijver en journalist gespecialiseerd in creatief denken en storytelling. Zij helpt bij het verzinnen van meer en betere ideeën en laat in verhalen voelen waarom ze belangrijk zijn. Meer weten? Kijk op www.verhaallijnen.nl

Leer lenig denken

Ideeën nodig om je creatieve denkvermogen op te rekken? In het boek Lenig denken, technieken voor creatieve denkkracht lees je een groot aantal ideeën en oefeningen, die je op je werk en in je privéleven van pas komen. Bestel het boek nu bij Managementboek

POP je creativiteit op (3): Pas je werkplek aan

Volgens jouw Persoonlijk OntwikkelingsPlan - beter bekend als POP - ga jij dit jaar werken aan je creatieve vaardigheden. Deze week de derde aflevering van de blogserie 'POP je creativiteit op in vijf weken': je werkplek.

Week 3: pas je werkplek aan

Er zijn allerlei manieren om je creatieve vaardigheden op te rekken, maar creativiteit heeft ook te maken met je werk- en leefomgeving. Met eenvoudige ingrepen kun je je werkplek inspirerender maken om je creativiteit te verhogen.

Neem daarom deze week welbewust je werkplek onder de loep en kijk hoe je deze anders kunt inrichten. Dat is niet overal even gemakkelijk, dus daar komt zeker ook creativiteit bij te pas!

1. Meer comfort
Een aangename verblijfsruimte is belangrijk om ideeën te kunnen produceren. Zo heeft de temperatuur directe invloed op je productiviteit. Dus als je je werkplek comfortabeler kunt maken, neem dan die kans. Zorg voor een constante temperatuur, verse lucht en aangename kleuren.
Ook planten, bloemen en fruit hebben een positieve invloed op creativiteit. Dus wil je creatieve gedachten stimuleren en je welbevinden vergroten, vul je vertrek dan met groen. Een wandvullende poster van een bos helpt ook! En zorg er zo mogelijk voor dat je ramen uitkijken op bomen en gras en niet op beton en stenen.
Hoe kun jij je werkplek deze week comfortabeler en groener maken?

2. Meer denkruimte
In een kleine ruimte voel je sneller opgesloten. Lage plafonds ontnemen je de lust om je situatie te willen veranderen. Geen omstandigheden om de hersenen lekker aan het werk te zetten.
Kies liever voor een open ruimte met hoge plafonds, die een meer ontspannen gevoel opleveren. Er ontstaat letterlijk meer denkruimte. Is er geen hoog plafond, dan kun je ook het plafond uitlichten met een lamp, zodat je het ruimtegevoel van een vertrek vergroot.
Hetzelfde ruimtegevoel kun je bevorderen met meer uitzicht. Zorg ervoor dat je vanuit je werkplek door het raam naar buiten kunt kijken of zicht hebt op de deur. Dat levert je een gevoel van ‘veilige’ vrijheid op, dat je creativiteit zal stimuleren.
Hoe bezorg jij jezelf deze week meer denkruimte?

3. Meer ontmoetingen
Veel mensen komen op ideeën door met andere mensen te praten. Dat kunnen gerichte gesprekken zijn over bepaalde thema's, maar ook toevalligheden die ter sprake komen. De inrichting van je werkplek kan daaraan een belangrijke bijdrage leveren.
Als je met anderen samenwerkt, zet dan bijvoorbeeld picknicktafels neer in plaats van vergadertafels. Je zit daardoor fysiek dichter bij elkaar, wat tot andere gesprekken leidt, bijvoorbeeld over wat mensen werkelijk willen bereiken.
Een snoeppot of een geweldige fruitmand zoals op de foto hierboven is ook een goed idee. Als collega's regelmatig iets lekkers komen halen bij jouw bureau of in de ontmoetingsruimte, levert dat meteen nieuwe gesprekjes op.
Hoe zorg jij voor meer en interessantere gesprekken op je werkplek?

4. Meer ideeënprikkels
Voorwerpen stimuleren je associatievermogen. Een wisselende tentoonstelling van prikkelende voorwerpen is daarom leuk én zinvol om de creativiteit van jou en je directe collega's te vergroten. Zet bijvoorbeeld een kast met vakjes op een centrale plek, waarin iedereen iets dierbaars zet. En wissel deze collectie regelmatig.
Of maak een groot prikbord waar iedereen zijn knipsels en aantekeningen met kansen en ideeën kwijt kan. Het liefst in de buurt van de koffieautomaat, die vaak een favoriete hangplek blijft.
Hoe voorzie jij je werkplek van meer ideeënprikkels?

5. Meer kunst
Moderne kunst aan de wanden brengt mensen in een creatievere gemoedstoestand, blijkt uit wetenschappelijk onderzoek. Waarschijnlijk is dat het gevolg van visuele conditionering: doordat je kunst associeert met creativiteit, kom je in een bepaalde stemming, die tot meer ideeën leidt.
Dus leef je uit met inspirerende schilderijen aan de wand van je werkplek. Laat ieder kwartaal een wisselend groepje een nieuw kunstwerk uitzoeken bij de Kunstuitleen. Doe met je team een gezamenlijke workshop en maak je eigen kunst. Of vraag regelmatig een (amateur-)kunstenaar om te exposeren op jouw kantoor. Dat levert niet alleen regelmatig een nieuw kunstwerk op, maar ook een gesprek over elkaars smaak en voorkeuren.
Hoe zorg jij voor meer kunst op je werkplek?

Nu je toch bezig bent, kun je nog een stap verder gaan. Bedenk suggesties voor de hoofdingang van het gebouw, de vergaderruimte en de kantine, die de creativiteit aanwakkeren. Kan er ergens een verzamelplek voor goede ideeën ingeruimd worden? Kun je op een creatievere manier met elkaar communiceren, zoals via placemats in de bedrijfskantine (zie foto hieronder)?
Zo heb je al snel een mooie lijst ideeën voor jouw eerstvolgende werkoverleg. Bingo!



Wil je nog meer werkplekideeën? Lees dan hier verder:

• Je werkplek als pretpark
• Werkplekideeën om creatieve personen te laten vliegen
  

Volgende week aflevering 4: Zoek een probleem.

POP je creativiteit op
Deze blogles is het derde deel van de blogcursus voor mensen die in hun Persoonlijk OntwikkelingsPlan - beter bekend als POP - afgesproken hebben om te werken aan hun creatieve vaardigheden. Iedere week komt één onderdeel aan de orde met oefeningen en tips om je creatieve vaardigheden te vergroten. Uiteraard zijn deze oefeningen ook heel leuk en nuttig als je niet aan POP doet, maar het gewoon belangrijk vindt om je creatieve denkvermogens op te rekken.
Deel 1: Doe iets wat je nog nooit eerder gedaan hebt
Deel 2: Maak je hersenen soepeler
Deel 4: Zoek een probleem
Deel 5: Kies een aandachtspunt

Mis mijn volgende artikel over ideeën niet

Sigrid van Iersel is als schrijver en journalist gespecialiseerd in creatief denken en storytelling. Zij helpt bij het verzinnen van meer en betere ideeën en laat in verhalen voelen waarom ze belangrijk zijn. Meer weten? Kijk op www.verhaallijnen.nl

Leer lenig denken

Ideeën nodig om je creatieve denkvermogen op te rekken? In het boek Lenig denken, technieken voor creatieve denkkracht lees je een groot aantal ideeën en oefeningen, die je op je werk en in je privéleven van pas komen. Bestel het boek nu bij Managementboek

POP je creativiteit op (2): Maak je hersenen soepeler

Volgens jouw Persoonlijk OntwikkelingsPlan - beter bekend als POP - ga jij dit jaar werken aan je creatieve vaardigheden. Deze week de tweede aflevering van de blogserie 'POP je creativiteit op in vijf weken': associëren en combineren.

Week 2: maak je hersenen soepeler

Hoe leniger je brein, hoe beter je wordt in het bedenken van creatieve oplossingen op allerlei gebied. Zet daarom deze week je hersenen extra aan het werk om ze soepeler te maken. Dat kun je doen met associatieoefeningen, waarbij je verbindingen legt tussen allerlei willekeurige dingen. Handigheid in het leggen van verbindingen, betekent dat je ook sneller nieuwe ideeën kunt bedenken.

Iedereen legt van nature al verbanden. Zie je ergens een pen liggen? Dat brengt je misschien op het idee dat je iemand nog een ansichtkaart wilt sturen. Door het leggen van verbanden bewust te oefenen, kun je daar nóg vaardiger in worden. Die oefeningen kun je op allerlei momenten doen, bijvoorbeeld als je onderweg bent of als je ergens moet wachten. Hoe vaker je oefent, hoe flexibeler je brein wordt.

Hoe pak je dat aan? Probeer de volgende manieren eens uit:

1. Woordenboek
Pak een woordenboek en sla het open op een willekeurige plek. Met het woord waar je oog toevallig op valt, maak je een reeks van vrije associaties. Neem tien minuten de tijd om je associaties op te schrijven. Noteer snel wat in je hoofd opkomt.
Ben je toe aan een associatieoefening met een hogere moeilijkheidsgraad? Leg jezelf dan een extra beperking op: alle associatiewoorden moeten beginnen met dezelfde letter.

2. Woord van de dag
Neem een e-mail-abonnement op een 'woord van de dag', bijvoorbeeld van Van Dale. Zo krijg je iedere dag een woord aangereikt, waarmee je kunt associëren. Maak hiervan een woordreeks, net zoals bij oefening 1.

3. Wachtmoment
Kijk rond naar een opvallend voorwerp als je ergens staat te wachten: voor de kassa, in de file, voor een verkeerslicht. Gebruik het voorwerp als startpunt voor een associatiereeks. Voor je het weet ben je in gedachten heel ergens anders beland.

4. Werkwoorden koppelen aan apparaten
Maak een kolom met een reeks werkwoorden, bijvoorbeeld bouwen, spelen, graven, vastmaken, sluiten... Maak een volgende kolom met een reeks apparaten. Bedenk er zoveel mogelijk.
Leg daarna beide kolommen naast elkaar en maak combinaties. Bouw een kopieermachine. Graaf een antwoordapparaat. Sluit een telefoon.
Wat leidt tot nieuwe associaties?

5. Maak een verhaaltje
Gebruik de woordreeksen om er een kort verhaaltje over te schrijven. Schrijf en kijk waar de associaties je naar toe voeren.

Associaties leveren je al snel een voorraad vol ideeën op, waarin je eindeloos kunt graaien en die je zonder beperkingen kunt aanvullen. Hebben de associatieoefeningen je op nieuwe ideeën gebracht die bruikbaar zijn in je werk? Noteer ze en doe er je voordeel mee!

Volgende week aflevering 3 van deze serie: Pas je werkplek aan.

POP je creativiteit op
Deze blogles is het tweede deel van de blogcursus voor mensen die in hun Persoonlijk OntwikkelingsPlan - beter bekend als POP - afgesproken hebben om te werken aan hun creatieve vaardigheden. Iedere week komt één onderdeel aan de orde met oefeningen en tips om je creatieve vaardigheden te vergroten. Uiteraard zijn deze oefeningen ook heel leuk en nuttig als je niet aan POP doet, maar het gewoon belangrijk vindt om je creatieve denkvermogens op te rekken.
Deel 1: Doe iets wat je nog nooit eerder gedaan hebt.
Deel 3: Pas je werkplek aan.
Deel 4: Zoek een probleem.
Deel 5: Kies een aandachtspunt

Mis mijn volgende artikel over ideeën niet

Sigrid van Iersel is als schrijver en journalist gespecialiseerd in creatief denken en storytelling. Zij helpt bij het verzinnen van meer en betere ideeën en laat in verhalen voelen waarom ze belangrijk zijn. Meer weten? Kijk op www.verhaallijnen.nl

Leer lenig denken

Ideeën nodig om je creatieve denkvermogen op te rekken? In het boek Lenig denken, technieken voor creatieve denkkracht lees je een groot aantal ideeën en oefeningen, die je op je werk en in je privéleven van pas komen. Bestel het boek nu bij Managementboek

POP je creativiteit op in vijf weken - blogcursus deel 1

Meer creativiteit in je persoonlijke bagage.

Volgens jouw Persoonlijk OntwikkelingsPlan - beter bekend als POP - ga jij dit jaar werken aan je creatieve vaardigheden. Hoe? Met deze blogcursus kun jij de komende vijf weken direct aan de slag.

Een van de doelstellingen voor jouw persoonlijke ontwikkeling voor het komende jaar is het ontwikkelen van je creatieve vaardigheden. Dat heb je met je leidinggevende afgesproken bij het jaargesprek (of loopbaangesprek of ontwikkelingsgesprek of loonbaanevaluatiegesprek). Goed voor jou én voor je organisatie, dat creativiteit en innovatievermogen tot zijn kernwaarden rekent.

Natuurlijk wil je best creatiever worden, maar hoe doe je dat dan? Want jouw leidinggevende bedoelt niet dat je 'creatiever met kurk' moet worden of dat je leukere afdelingsuitjes mag bedenken. Het gaat meestal over creatieve oplossingen om beter in te spelen op de wensen en behoeften van de klant, de gebruiker of de organisatie zelf. En het gaat er natuurlijk om het innovatieve vermogen van je organisatie te vergroten.

Dat klinkt allemaal nog behoorlijk abstract. Toch zijn er allerlei concrete manieren te bedenken om creatiever te worden in je werk. De komende weken vind je hier een reeks oefeningen die je daarbij helpen.

Richt je elke week op één onderdeel en doe de bijbehorende opdrachten. Voor je het weet heb je je POP-afspraak helemaal in de vingers. Uiteraard zijn deze oefeningen ook heel leuk en nuttig als je niet aan POP doet, maar het gewoon belangrijk vindt om je creatieve denkvermogens op te rekken. Begin meteen!

Week 1. Doe iets wat je nog nooit eerder gedaan hebt

We gaan meteen van start met één van de leukste onderdelen, want deze week mag je op ontdekkingstocht. Je creatieve vermogens verbeteren betekent namelijk dat je je vaste denkpatronen gaat doorbreken. Om je brein hiertoe te stimuleren, is het belangrijk om regelmatig nieuwe dingen te ondernemen. Daarmee zorg je voor nieuwe prikkels.

Hoe doe je dat? Onderneem deze week een nieuwe activiteit die afwijkt van je routines. Enkele ideeën:

• Meld je aan voor het vrijwilligersproject, dat al een poosje op je lijstje staat.
• Breng een mysterie-bezoek aan de plek waar consumenten de dienst van jouw organisatie gebruiken.
• Verras je klanten met een persoonlijk bezoek (grote kans dat je daar in de zomer meer tijd voor hebt, net als je klanten!).
• Vervoer je op een andere manier. Maak bijvoorbeeld gebruik van de OV-fiets (een abonnement is goedkoop!) en fiets door een vreemde stad.
  
• Ruil een dag van werkplek met je collega.
  
• Loop een dag stage op de werkplek van een vriend.

Doe iets anders dan anders en kijk onbekommerd rond in een andere omgeving. Denk daarbij aan het volgende:

• Observeer met gretigheid. Wat zie je, wat hoor je, wat proef je, wat ruik je en wat voel je? Hoe praten mensen? Wat doen ze? Wat zegt hun lichaamstaal?
  
• Zorg dat je met veel mensen praat. Mensen vinden het leuk om over zichzelf te vertellen, mee te denken en oplossingen te geven.
• Vraag je voortdurend af: wat kan anders?
• Blijf kijken zonder er een oordeel aan te verbinden en schrijf je ervaringen op.
• En bovenal: geniet ervan!
  

Volgende week maandag vind je op dit weblog aflevering 2: Maak je hersenen soepeler.


Nog meer weten?

• Verras jezelf met iets onverwachts
• Hoe je geïnspireerd blijft in je werk
  

Mis mijn volgende artikel over ideeën niet

Sigrid van Iersel is als schrijver en journalist gespecialiseerd in creatief denken en storytelling. Zij helpt bij het verzinnen van meer en betere ideeën en laat in verhalen voelen waarom ze belangrijk zijn. Meer weten? Kijk op www.verhaallijnen.nl

Leer lenig denken

Ideeën nodig om je creatieve denkvermogen op te rekken? In het boek Lenig denken, technieken voor creatieve denkkracht lees je een groot aantal ideeën en oefeningen, die je op je werk en in je privéleven van pas komen. Bestel het boek nu bij Managementboek

Beter brainstillen

Ideeën verzinnen doen we vaak onder tijdsdruk. In veel gevallen is daar ook niets mis mee. Een moeder die tien minuten haar kind kwijt is, is de creatiefste persoon op aarde, hoorde ik laatst iemand zeggen. Herkenbaar!

We bedenken vlug een aantal plannen, gaan ermee aan de slag en al gaandeweg ontstaan er nog meer ideeën. Ze buitelen vaak over elkaar heen en er valt vaak genoeg te kiezen. Zo'n snelle ideeënstorm is leuk en geeft energie.

Toch weten we ook dat de meest originele ideeën ontstaan als er meer tijd voor genomen wordt. Ik interviewde deze week een medewerker van een organisatie, die in een groep maar liefst zes uur lang ideeën bedacht had voor nieuwe producten en diensten. Door telkens nieuwe prikkels te krijgen, ontstonden er steeds meer ingevingen. Ze was zeer verbaasd hoe creatief ze met haar team kon zijn. De meest waardevolle ideeën waren in het laatste half uur bedacht, stelde ze terugblikkend vast

Vernieuwende ideeën ontstaan als je langer doorgaat

Er komen meer en betere ideeën als je langer doorgaat. Dat was een eyeopener voor deze medewerker. Al die snelle ideeën zijn wel leuk, maar ze liggen ook vaak voor de hand. Het zijn meestal ideeën die je ergens opgepikt hebt of die al eerder uitgevoerd zijn. Als je langer doorgaat met ideeën bedenken (en daarbij diverse technieken gebruikt), is er een grotere kans dat er iets echt vernieuwends uit de bus komt.

Bij het ideeën bedenken was bovendien bij dit team bewust ruimte ingebouwd voor 'incubatie'. Dat is 'suddertijd' voor je hersenen, zodat je onderbewuste de gelegenheid krijgt om alle informatie en prikkels te verwerken en met nieuwe ingevingen te komen. Wandelen, slapen, een spelletje spelen: het helpt allemaal om afstand te nemen en je onderbewuste aan het werk te zetten.

Het gaat er dus om veel méér tijd te nemen voor het creatieve proces en je minder te laten opjagen door de tijdsdruk. Daar is een mooi woord voor: brainstillen, de tegenhanger van brainstormen. Door afstand te nemen en alles te laten bezinken vergroot je je ideeënkracht en verbeter je daarmee ook het uiteindelijke resultaat. Langzamer, maar uiteindelijk misschien toch sneller. If I’m slowly, it’s because I am in a hurry.

Verder lezen:

• Zeven keer lof der loomheid
• Noodzakelijke stappen voor goede ideeën
  

Leer lenig denken

Ideeën nodig om je creatieve denkvermogen op te rekken? In het boek Lenig denken, technieken voor creatieve denkkracht lees je een groot aantal ideeën en oefeningen, die je op je werk en in je privéleven van pas komen.
Bestel het boek direct bij Managementboek.

Mis mijn volgende artikel over ideeën niet

Sigrid van Iersel is als schrijver en journalist gespecialiseerd in creatief denken en storytelling. Zij helpt bij het verzinnen van meer en betere ideeën en laat in verhalen voelen waarom ze belangrijk zijn.
Gemakkelijk op de hoogte blijven van deze artikelen? Vul dan hier je e-mailadres in en ontvang automatisch een mail bij de publicatie van ieder nieuw artikel.

Recepten bedenken zonder kookboek

'Stalen' van eetbaar papier in de Culinaire Werkplaats

Om recepten te bedenken, heb je geen kookboeken nodig. Het is veel interessanter om je inspiratie te halen uit heel andere bronnen. Drie manieren om jezelf op een nieuwe manier te inspireren.
De Culinaire Werkplaats in Amsterdam is een ontwerpbureau en een restaurant op het snijvlak van eten en kunst, waar ik onlangs te gast was met de makers van 7 Days of Inspiration Magazine. Initiatiefnemers Marjolein Wintjes en Eric Meursing willen mensen in beweging brengen met hun ‘verse eetinspiraties’ en hen daarmee inspireren om op een andere manier met groente, fruit, bijzondere granen en andere gezonde voeding om te gaan.

Voor hun ontwerpen halen zij hun inspiratie uit allerlei mogelijke bronnen, zoals architectuur, mode en landschappen. Kookboeken hebben ze ook, maar die dienen vooral om technische details na te zoeken. "Helemaal blanco beginnen aan een ontwerp is het beste", is de ervaring van Marjolein.

Zij hanteren een aantal uitgangspunten, die ook voor andere makers van creatief werk (in welke vorm dan ook) inspirerend zijn. Het zijn stuk voor stuk uitdagingen om je gebruikelijke inspiratieboekje te buiten te gaan. Durf je de uitdaging aan?

1. Kies een ander zintuig als uitgangspunt
De meeste koks nemen de smaak van een gerecht als uitgangspunt voor hun receptuur. Natuurlijk moet het gerecht er ook nog mooi uitzien (het visuele aspect) en lekker ruiken (de geur).
Toch hebben we nog meer zintuigen die we kunnen inzetten om een nieuw gerecht te bedenken. Onze tastzin bijvoorbeeld. Marjolein haalt haar inspiratie vaak uit textiel: wol, fluweel of jute bijvoorbeeld. De structuur van deze stoffen vertaalt ze in de textuur van gerechten. Of ze gebruikt de structuur van een afbladderende wand met affiches als uitgangspunt.
Als je voor een ander zintuig kiest, hoe verandert dan jouw werk?

2. Verander de functie van je werk
Voedsel is doorgaans om op te eten, maar het kan nog meerdere functies dienen. Zo kun je eetbaar papier ook verwerken tot kledingstukken. Marjolein probeert van eetbaar papier draagbare kledingstukken te maken.
Als jij jouw creatieve werk een andere functie geeft, hoe ziet dat er dan uit?

3. Beperk jezelf
De schilder Mondriaan beperkte zichzelf tot de primaire kleuren, zwart en wit en rechte lijnen. Marjolein en Eric geven zichzelf vaak een soortgelijke beperkende opdracht. Ze werken bijvoorbeeld uitsluitend met zwarte ingrediënten, zoals olijven en zwarte linzen. Dat geeft hen een nieuwe uitdaging: ze hebben al een lijst met 72 zwarte ingrediënten samen kunnen stellen. Door je keuzes te beperken, kom je tot nieuwe vondsten.
Met welke beperking kun jij jezelf een creatieve uitdaging bezorgen?




Verder lezen:

• Zes redenen waarom koken goed is voor je creativiteit
• De kleuren van een muziekstuk
• Noodzakelijke stappen voor het ontwikkelen van ideeën

Zes redenen waarom koken goed is voor je creativiteit (en geluk)

Koken met uitsluitend oranje ingrediënten

Koken is een uitstekend middel om je creativiteit te stimuleren. Om meer redenen dan je denkt.

1. Mix and match Al kokend combineer je allerlei ingrediënten, totdat er nieuwe smaakvolle combinaties ontstaan. Maar ook als je je eigen draai geeft aan bestaande recepten, ben je creatief bezig. Koken is bij uitstek een combinatie van uitproberen, proeven, toevoegen, aanlengen, roeren, aanpassen en vernieuwen.
Tip: ga koken en leg jezelf een beperking op. Kook bijvoorbeeld uitsluitend met ingrediënten van één kleur.
2. Meditatie Het hak- en snijwerk is een uitstekend middel om je hoofd leeg te maken. Dan borrelen er vanzelf nieuwe gedachten op. De geuren van verse kruiden en andere ingrediënten werken meditatief.
3. You fill up my senses Koken is goed om je zintuigen aan het werk te zetten. Wat proef ik nu precies? Wat vind ik nu eigenlijk? Koken is een zinnelijk proces, zei acteur/regisseur Titus Muizelaar ooit in de rubriek over troosteten in NRC Handelsblad (2009).

"Een saus maken is als de repetitieperiode van een toneelstuk. Je begint met een grote pan bouillon, dan is het een kwestie van inkoken, alle overbodige poespas weglaten, concentreren. Proeven, iets meer wijn, net iets meer peper. En zo probeer je langzaam tot een kern te komen. Tot de kern van een gevoel."

4. Connect Als je naast elkaar staat te snijden en te koken, raak je gemakkelijk met elkaar in gesprek, zonder dat je elkaar hoeft aan te kijken. Op deze manier kun je op een rustige manier met elkaar praten (als je niet iets op het vuur hebt staan dat de aandacht vergt, natuurlijk!), waardoor allerlei nieuwe gedachten en ideeën ontstaan.
In veel culturen met een culinaire traditie zijn vrouwen eindeloos bezig met het vullen van gerechten. Dat komt omdat ze zo graag met zijn allen koken, denkt Marjoleine de Vos in NRC Handelsblad (2011).

"Dan wil je een werkje te doen hebben waardoor je nog even langer gezellig met zijn allen bij elkaar bent en wat leent zich daar nu beter voor dan vullen? Je moet hakken en malen, uithollen en flapjes maken, plakken en rollen en dichtbinden."

5. Geluk "Door het eten van gekke combinaties, voel je je gelukkiger en geïnspireerder." Dat zegt Rob Eastaway, schrijver van Creatief denken, 101 manieren om denkpatronen te doorbreken. Dus probeer gerust speklapjes met drop uit of bereid eens zuurkool met caramelsaus.
Tip: heb je inspiratie nodig voor spannende en toch smakelijke combinaties? Neem een kijkje bij foodpairing.


6. Dopamine Alles wat nieuw is, prikkelt het brein tot het maken van nieuwe verbindingen. En dat levert weer de afscheiding van stofjes in de hersenen op, die ons geluksgevoel verhogen: dopamine. Het creëren van nieuwe gerechten levert daar een bijdrage aan. Voer dus vooral nieuwe kookexperimenten uit.
Tip: neem een abonnement op biologische groenten. Met de raapsteeltjes, snijbonen en knolselderij in het wekelijkse pakket word je vanzelf uitgedaagd om creatief te zijn.

Verder lezen over creativiteit en koken:

• Creatief met bloemkool
• Soepen zijn vloeibare vormen van magie

Lenig denken Meer ideeën nodig om je creatieve denkvermogen op te rekken? In het boek Lenig denken, technieken voor creatieve denkkracht lees je een groot aantal ideeën en oefeningen, die je op je werk van pas komen.
Bestel het boek nu bij Managementboek.

Smoor je innerlijke criticus

'Ik ben bang om het verkeerd te doen.' 'Ik heb geen tijd.' 'Dit is te moeilijk voor mij.' 

Komen deze zinnen je bekend voor? Dan heb jij ook een innerlijke criticus: een zeurderig stemmetje in je hoofd dat probeert je tegen te houden iets nieuws te bedenken.

Elke keer wanneer jij goede moed hebt verzameld om aan iets te beginnen, duikt hij op. Een innerlijke criticus zegt zinnen als:

• Jij bent helemaal niet creatief.
• Wie denk jij wel dat je bent dat je iets moois kunt maken?
• Waarom zou jij iets bedenken dat beter is dan een ander?

Het zal je duidelijk zijn: als je naar deze lastpak luistert, komt er niks uit je handen. Het resultaat is vaak allerlei uitstelgedrag: je doet allerlei andere klusjes behalve het voorgenomen werk of de uitvoering van je idee. Maar ondertussen blijft het bij jou van binnen knagen dat je niet doet wat je wilt doen.

Gelukkig zijn er enkele manieren om je innerlijke criticus het zwijgen op te leggen. Zo noemt Marelisa Fabréga in het artikel 4 ways to silence your inner critic enkele interessante manieren, waarop onderstaand stuk gebaseerd is.

1. Stel het kritische oordeel uit
Je innerlijke criticus is niet alleen een vervelend wezen, maar ook een stemmetje dat je probeert te behoeden voor miskleunen. Je hoeft hem niet helemaal te verwerpen, want hij kan een waardevolle bijdrage leveren in een latere fase van je project.
Hij kan bijvoorbeeld kijken of de uitvoering van je ideeën soepel loopt of beoordelen of je wel aan alles gedacht hebt. Je wilt alleen voorkomen dat hij bij het begin al met kritische oordelen komt, waardoor je voortijdig de moed verliest.

Behandel hem als je maatje, die het prima met je voor heeft. Dus zeg tegen je innerlijke criticus zinnen als: 'ik maak een beginnetje en daarna laat ik jou ernaar kijken.'

2. Hak je project in stukjes
Je hebt je voorgenomen iets te schrijven of een idee te bedenken, maar je blijft je papieren sorteren, op internet surfen of je wasgoed opruimen. Je innerlijke criticus heeft je waarschijnlijk verteld dat het moeilijk wordt of dat het veel werk is. Dat zijn geen aansporingen om met je voorgenomen werk te beginnen.

De oplossing? Hak je project in kleine onderdelen en voer vervolgens één stukje uit. Zeg tegen je criticus: 'ik doe alleen maar dit kleine onderdeeltje.' Het voelt alsof de taak makkelijker is en beter te hanteren.

Als je bijvoorbeeld een plan moet schrijven, zet je eerst wat losse ideetjes op papier. Daar zoek je vervolgens uitgebreidere informatie bij. Als je eenmaal op gang bent gekomen, komt de muze meestal vanzelf langs. Je hebt vervolgens de natuurlijke neiging om door te gaan, want je hersenen willen succes ervaren en houden van een gevoel van afronding.

Schrijfster Annejet van der Zijl, bekend van succesvolle boeken als Sonny Boy en Anna, past een soortgelijke truc toe. Zij zegt tegen zichzelf dat ze mag mislukken. Ze hoeft geen nieuwe bestseller te schrijven; ze begint alleen aan een nieuw boek omdat ze zichzelf vertelt dat ze dit werk zo leuk vindt. "Als ik op een dood spoor beland, heb ik toch een leuke tijd gehad."

3. Moedig jezelf aan
Houd je van drastischer ingrepen? Pak dan je innerlijke criticus op en gooi hem radicaal uit je gedachten. In zijn plaats zet je een nieuw stemmetje neer die je complimenten geeft en je regelmatig laat zien wat je goed doet.

Om alleen naar dit positieve stemmetje te luisteren, zijn er enkele trucjes. Bezorg jezelf aanmoedigingen, bijvoorbeeld door briefjes met positieve teksten op te hangen. Maak een lijst van je eerdere successen. Kies een mascotte, die jouw grootste fan vertegenwoordigt.

Of spreek zinnen uit in de tegenwoordige tijd, waarin je op een positieve manier je boodschap aan jezelf verwoordt en vaak herhaalt. Bijvoorbeeld: 'ik heb goede ideeën'. Je gaat er vanzelf in geloven.

Helpt dit jou? Heb jij andere manieren? Ik lees graag je ervaringen!

Meer inspiratie?

Sigrid van Iersel (Verhaallijnen, Den Haag) is als schrijver en journalist gespecialiseerd in creatief denken en storytelling. Zij is auteur van de boeken Lenig Denken en Toverballen voor het Brein en ontwikkelaar van het online trainingsprogramma Excelleren met Ideeën.

Gemakkelijk op de hoogte blijven van deze artikelen? Vul dan hier je e-mailadres in en ontvang automatisch een mail bij de publicatie van ieder nieuw artikel.

Zes noodzakelijke stappen voor goede ideeën

Hoe laat je je ideeën stromen? Hoe zorg je voor een schat aan ideeën waar je uit kunt kiezen? En hoe zorg je ervoor dat jouw idee uitspringt boven de rest?
Om hiermee aan de slag te gaan, is het zinvol je eerst te verdiepen in de onderliggende vraag: hoe ontstaat een idee eigenlijk? Veel mensen denken dat een idee van buiten komt: een geniale ingeving of een plotselinge bezieling. Om die bijzondere gewaarwording te ontvangen, moet je ‘heel creatief’ zijn of over andere bijzondere eigenschappen beschikken.

“Mensen die op inspiratie wachten, zijn de grootste stakkers die er zijn”, zei Simon Vestdijk ooit. Dat klopt, want de waarheid is veel simpeler. Inspiratie komt niet van buiten, maar zit al in onszelf. We hebben twee belangrijke vaardigheden nodig om deze bronnen naar boven te laten komen. De eerste is het vermogen om oude dingen te combineren tot nieuwe dingen. Het leggen van nieuwe verbanden is een mentale gewoonte, die je onder de knie kunt krijgen. Door te leren om soepel te associëren, bijvoorbeeld. De tweede vaardigheid is het vermogen om de tijd te nemen om ideeën te laten rijpen en naar boven te laten komen. Ook dat is een vaardigheid die je gemakkelijk kunt leren.

Hoe kom je nu tot een nieuw idee? Daarvoor doorloop je de volgende stappen:
1. Verzamel ruwe diamanten

• Informatie is het ruwe materiaal waar ideeën uit geboren worden. Die verzamel je door veel lezen, rond te kijken, te praten en op andere manieren een actieve interesse te tonen in de wereld om je heen. Je vult op deze manier als het ware je schatkamer, waar je later ruimhartig uit kunt putten. Daarnaast zoek je ook specifieke informatie over het onderwerp waar jij je mee bezig houdt.

2. Houd je verzameling bij

• Om je informatie- en ideeënverzameling bijeen te brengen, kun je diverse systemen gebruiken. Een notitieblokje is in ieder geval onontbeerlijk. Ook Evernote biedt goede diensten. Zelf gebruik ik ook mijn weblogs als een manier om ideeën te verzamelen en op een gemakkelijke manier terug te vinden.
• Zoek naar je eigen manier om er een systeem in aan te brengen, zodat je onderwerpen gemakkelijk terug kunt vinden. Gebruik bijvoorbeeld trefwoorden, een eigen indexsysteem of kleuren.

3. Rijg je kralensnoer

• Je notities, knipsels en andere verzamelingen vormen je inspiratiebronnen. Maar ook in je geheugen zit een schat aan materiaal opgeslagen: herinneringen, geuren, flarden, associaties en nog veel meer.
• Zoek je ideeën voor een concreet vraagstuk? Werk je gegevens door, draai het om en kijk hoe je het samen kunt brengen. Zoek niet direct naar de betekenis, maar kijk er naar vanuit diverse invalshoeken. Door je materiaal tot je te nemen, ontstaan er waarschijnlijk vanzelf al enkele ‘toevallige verbindingen’. Schrijf alles op, ook als het op het eerste gezicht gekke of vreemde ideeën zijn. Hoe meer je de informatie doorkneedt, hoe beter je het begrijpt, hoe makkelijker het is om verbanden te leggen. En hoe meer ideeën je krijgt.

4. Laat je informatie een tijdje bubbelen

• Om het onderbewuste zijn werk te laten doen, is het goed om afstand te nemen van je materiaal of je vraagstuk. Pas als het ’s nachts helemaal donker is, kun je de sterren zien. Zo is het ook met het onderbewuste: pas als de dominante gedachten uit beeld zijn, komen de onderliggende gedachten bovendrijven.
• Er zijn veel verschillende manieren om in die toestand te komen, maar het is in ieder geval van groot belang om achter je computer vandaan te komen en compleet wat anders te doen. Trakteer je brein op een pauze en neem afstand: ga lezen, luister naar muziek, mediteer of wandel. Doe een computerspelletje.
• Breng tijd door in de natuur en wees je bewust van je omgeving. Door de omgevingsindrukken en de beweging activeer je beide hersenhelften, waardoor er in je hersenen nog meer verbindingen gelegd worden. Of doe net als Archimedes en stap in een warm bad voor je eigen Eurekamoment.

5. Zoek verder

• Als de ideeën komen, lijkt het net alsof ze van nergens komen. Dat is de beroemde AHA-erlebnis: het antwoord schiet je ineens te binnen. "De blokkade breekt ineens in stukken", zei een illustrator deze week tegen me. Als dat niet gebeurt, schrijf de beste ideeën op die wel in je opkomen.Als het nog niet echt goede ideeën zijn, moet je idee nog verder aangescherpt en vormgegeven worden. Zoek in dat geval meer informatie, praat er met anderen over en slaap er nogmaals een nachtje over.
• Of bekijk je vraagstuk met andere ogen. Er bestaat een mooi verhaal over Indianen, die niet meer wisten waar ze moesten jagen. Ze hadden al hun vaste routes al gehad, maar nergens was nog wild te vinden. Vol frustratie keerden ze terug bij hun leider. De leider pakte een gedroogd stuk leer en kreukelde het. Bij het rechtstrijken van het stuk leer bleken de vouwlijnen samen een soort landkaart te vormen. Ga hier zoeken, zei de leider. De jagers gingen weer op weg en vonden nu wel genoeg dieren om op te jagen. Door de ‘landkaart’ die zij meegenomen hadden, zagen ze het landschap met andere ogen.

6. Deel je idee en ontwikkel het verder

• Laat je idee aan anderen zien om te zien wat zij ervan vinden. Zij kunnen dingen toevoegen en beter maken. Dat kan nieuwe ideeën opleveren, zodat het nog beter wordt.
• Wees niet te snel tevreden en borduur voort op je eerste ideeën en inbreng van anderen, zodat je idee uitspringt boven de rest. Wat succesvolle ideeën onderscheidt van gewone ideeën is dat de bedenkers er tijd en doorzettingsvermogen in steken.
• Dwalingen en mislukkingen horen erbij. Wees daar dus niet bang voor, maar doe er je voordeel mee. Samuel Beckett zei: "No matter. Try again. Fail again. Fail better."

Verder lezen:

• Hoe je signalen vanuit je onderbewuste oppikt
• In het boek Lenig denken, technieken voor creatieve denkkracht lees je ideeën en oefeningen om je denkvermogen op te rekken, onder meer door omkering of perspectiefwisseling. Het boek is onder meer te koop bij Managementboek.

Wonderbaarlijke omkeringen van brandende vraagstukken

Bekijk je vraagstuk met een heel andere bril of keer de gebruikelijke aanpak eens helemaal om. Drie wonderbaarlijke oplossingen voor brandende problemen.

1. De Hangende Tuinen van Den Haag
Voor station Den Haag Centraal ligt een braakliggend terrein, waar een nieuw gebouw van de beroemde architect Rem Koolhaas zou verrijzen. Dit futuristische gebouw in de vorm van een enorme M moest de lelijke grijze voorgevel van het stationsgebouw aan het oog onttrekken. De gemeente haalde echter een streep door de aanleg van dit gebouw, omdat de financiële risico's te groot waren.
Nu heeft de gemeenteraad een nieuw plan omarmd, waarbij de gevel helemaal behangen wordt met groen. Zo krijgt Den Haag zijn 'hangende tuinen'. Deze verticale tuin onttrekt niet alleen de lelijke gevel aan het oog, maar vormt ook een prachtige combinatie met het naastgelegen winkelcentrum Nieuw Babylon, dat net gerenoveerd is.
Het mislukte bouwproject van Koolhaas - en indirect de kredietcrisis - gaf de gemeente de gelegenheid om met frisse ogen naar deze plek te kijken: meer groen in plaats van meer steen. Misschien krijgt Den Haag zo een veel mooiere stedelijke icoon dan de M van Koolhaas.

2. Laagopgeleid personeel voor hoogwaardige meetapparatuur
Tolhuis Rioolinspecties uit Brabant gebruikt hoogwaardige meetapparatuur en computers bij zijn activiteiten. Om deze kostbare apparaten te bedienen, hebben medewerkers veel kennis nodig om de apparatuur te bedienen, evenals veel verantwoordelijkheidsgevoel. Verkeerde metingen leveren de klanten van het bedrijf namelijk veel schade op.
Hoogopgeleide medewerkers bleven echter maar kort in dienst bij het bedrijf. Daarop besloot het bedrijf tot een opmerkelijke koerswijziging: voortaan neemt het bedrijf alleen nog maar mensen zonder een diploma aan. Of ouderen die nog nooit met een computer gewerkt hebben en vrijwel kansloos zijn op de arbeidsmarkt.
Het bedrijf geeft deze medewerkers een eigen opleiding, waar veel tijd voor uitgetrokken wordt. Met geduld lukt het iedereen om dit vak in de vingers te krijgen, is de ervaring van het bedrijf. De enige beslissende factor is motivatie; gebrek aan vooropleiding en computerervaring vormen nooit een probleem. Het werkt, want deze medewerkers blijven aanzienlijk langer bij het bedrijf in dienst.
Door op een andere manier naar vooropleiding en ervaring te kijken, kreeg dit bedrijf dus beter gemotiveerde en trouwe medewerkers, die prima werk afleveren.

3. Van sloppenwijk tot gemeenschap
Favela’s, zoals de sloppenwijken in Brazilië genoemd worden, zijn illegale woonwijken. De politie had er niets te vertellen. Hoe kon de regering deze wijken weer onder controle krijgen? Een politiemacht er naar toesturen? Kansloos, want de drugsbendes bezaten alle macht. De wijken met de grond gelijk maken? Er zou een volksopstand uitbreken.
De vorige president Lula, zelf opgegroeid in een sloppenwijk, deed juist het omgekeerde. Hij omarmde de sloppenwijken door er scholen, elektriciteit, water en wifi naar toe te brengen. De regering bood de bewoners microkredieten aan, zodat ze een zaak kunnen opzetten. In de toekomst wil de regering zelfs alle favela's van een toeristisch programma voorzien. Hoogste tijd om ook het woord favela in de ban te doen. Voortaan spreekt men liever van ‘comunidades’, die door de politiek met respect behandeld zullen worden.
Door illegale woonwijken in totale verloedering te accepteren, de bewoners met respect tegemoet te treden en de situatie daadwerkelijk te verbeteren, slaagde de regering erin een omkering te bewerkstelligen.

Dit is wat een omkering of een verandering van perspectief kunnen opleveren: je kunt moeizame problemen de wereld uit helpen. Sterker nog, door juist met heel andere ogen naar het vraagstuk te kijken, is het eindresultaat soms nog veel beter dan voor mogelijk werd gehouden. Hoe ga jij jouw vraagstukken van een andere kant bekijken?

Verder lezen:

• De Ferrari-aanpak: keer het om
• Vijf manieren om lastige kwesties lenig op te lossen
• In het boek Lenig denken, technieken voor creatieve denkkracht lees je ideeën en oefeningen om je denkvermogen op te rekken, onder meer door omkering of perspectiefwisseling. Het boek is te koop in de boekwinkel of online, onder meer bij Managementboek.