Hoe je ideeën uit het universum plukt

Ideeën zweven al rond in het universum, maar je moet ze wel uit de lucht weten te plukken. Over tafelpoten, tandartsen en bladspiegels.

De Zweedse ondernemer Ingvar Kampvard zag ooit hoe een vriend een tafel in de achterbak van zijn auto wilde tillen. Dat ging nooit passen, dus de vriend besloot de poten eraf te halen. De losse onderdelen pasten met gemak in de auto. Bij aankomst schroefde de vriend de poten er weer aan.

Het simpele voorval bracht Kampvard op een idee. In zijn IKEA-winkel besloot hij voortaan zoveel mogelijk producten op een soortgelijke wijze aan te bieden. Daarmee maakte hij het transport van de meubels veel gemakkelijker voor zijn klanten.

Maar ook voor IKEA was het aanbieden van compacte pakketten natuurlijk een enorm voordeel: IKEA kon grotere voorraden opslaan, meer meubels tegelijkertijd vervoeren en nog goedkoper aanbieden dan al het geval was.

De rest is bekend: IKEA boekte veel succes met deze verkoopstrategie die nog nergens anders toegepast werd. Het bedrijf groeide uit tot woonwarenmultinational.

Waarom kreeg Kampvard dit idee? 

Niet omdat hij achter zijn bureau aan het nadenken was. Ook niet omdat hij met een stel creatievelingen intensieve brainstormsessies belegde. En evenmin omdat hij allerlei denktools toepaste om tot nieuwe ideeën te komen.

De inval van Kampvard was een toevalstreffer in combinatie met zijn persoonlijke alertheid: hij hield zijn ogen open voor manieren om zijn bedrijf slimmer te organiseren. Toen hij de gedemonteerde tafelpoten zag, kwam er in zijn hoofd een klik tot stand.

Nieuwe vindingen volgen vaak dit patroon. Ze zijn niet het gevolg van hard nadenken of van ingewikkelde hersengymnastiek, maar van de toepassing van bestaande ideeën op een nieuw terrein. Of het gaat om het samenklonteren van enkele bestaande ideeën tot een nieuw idee.

Dat proces kan op diverse manieren vorm krijgen, zoals bij deze twee voorbeelden van schrijvers: 

De plotselinge ingeving
Voor haar roman Ontaarde moeders moest schrijfster Renate Dorrestein invoelbaar maken hoe verschrikkelijk een verkrachting was. Ze zat bij tandarts voor een wortelkanaalbehandeling. 'Bel de andere patiënten maar af', zei de tandarts tegen zijn assistente.
Op dat moment viel bij Dorrestein het kwartje. De wanhoop zit in de tijdsduur, dacht ze. In het gevoel dat je nooit meer uit dit moment komt.
Bij thuiskomst schreef ze de verkrachtingsscène uit als een relaas van drie bladzijden zonder enige punt.

De vorm is de hengel
Auteur en illustrator Ted van Lieshout gebruikte de bladspiegel van een boek als uitgangspunt voor zijn 'blokgedichten' in zijn bundel Driedelig paard. Hierbij schrijft hij de hele pagina vol zonder enige inspringing of witregel. Door de beperking van de bladspiegel vindt hij nieuwe oplossingen: de vorm is een hengel om ideeën te vangen. Het eindresultaat is een blok tekst, dat in dit geval ook over een tandartsbezoek gaat (maar dan met een amusante twist).

Vind jij het krijgen van goede ideeën lastig?

Het vereist vooral enkele goede gewoonten, zoals alertheid op ideeën die er al zijn. Daar geef je vervolgens je eigen draai aan.
Daarnaast vergt het inzicht in je eigen 'zoekopdracht': pas als je weet wat je zoekt, valt dat goede idee je in het oog.

Als jij behoefte hebt aan meer ideeënrijkdom (voor je schrijfwerk, maar ook voor een nieuwe baan, nieuwe dienst of een nieuwe aanpak in je werk) staat je eigenlijk hetzelfde te doen. De oplossing is er al, ergens in het universum of een schatkist waar je bovenop zit. We moeten hem alleen zien te vinden.

Excelleren met ideeën

Meer en bétere ideeën vinden om successen te boeken in je werk? Dan is de online training Excelleren met Ideeën iets voor jou. Lees hier meer over dit gloednieuwe programma, waarmee je in zeven stappen je inspiratiebronnen ten volle leert gebruiken, je grenzen verlegt en je ontvankelijkheid voor ideeën vergroot.

Sigrid van Iersel (Verhaallijnen, Den Haag) is als schrijver en journalist gespecialiseerd in creatief denken en storytelling. Zij is auteur van de boeken Lenig Denken en Toverballen voor het Brein.

Recepten bedenken zonder kookboek

'Stalen' van eetbaar papier in de Culinaire Werkplaats

Om recepten te bedenken, heb je geen kookboeken nodig. Het is veel interessanter om je inspiratie te halen uit heel andere bronnen. Drie manieren om jezelf op een nieuwe manier te inspireren.
De Culinaire Werkplaats in Amsterdam is een ontwerpbureau en een restaurant op het snijvlak van eten en kunst, waar ik onlangs te gast was met de makers van 7 Days of Inspiration Magazine. Initiatiefnemers Marjolein Wintjes en Eric Meursing willen mensen in beweging brengen met hun ‘verse eetinspiraties’ en hen daarmee inspireren om op een andere manier met groente, fruit, bijzondere granen en andere gezonde voeding om te gaan.

Voor hun ontwerpen halen zij hun inspiratie uit allerlei mogelijke bronnen, zoals architectuur, mode en landschappen. Kookboeken hebben ze ook, maar die dienen vooral om technische details na te zoeken. "Helemaal blanco beginnen aan een ontwerp is het beste", is de ervaring van Marjolein.

Zij hanteren een aantal uitgangspunten, die ook voor andere makers van creatief werk (in welke vorm dan ook) inspirerend zijn. Het zijn stuk voor stuk uitdagingen om je gebruikelijke inspiratieboekje te buiten te gaan. Durf je de uitdaging aan?

1. Kies een ander zintuig als uitgangspunt
De meeste koks nemen de smaak van een gerecht als uitgangspunt voor hun receptuur. Natuurlijk moet het gerecht er ook nog mooi uitzien (het visuele aspect) en lekker ruiken (de geur).
Toch hebben we nog meer zintuigen die we kunnen inzetten om een nieuw gerecht te bedenken. Onze tastzin bijvoorbeeld. Marjolein haalt haar inspiratie vaak uit textiel: wol, fluweel of jute bijvoorbeeld. De structuur van deze stoffen vertaalt ze in de textuur van gerechten. Of ze gebruikt de structuur van een afbladderende wand met affiches als uitgangspunt.
Als je voor een ander zintuig kiest, hoe verandert dan jouw werk?

2. Verander de functie van je werk
Voedsel is doorgaans om op te eten, maar het kan nog meerdere functies dienen. Zo kun je eetbaar papier ook verwerken tot kledingstukken. Marjolein probeert van eetbaar papier draagbare kledingstukken te maken.
Als jij jouw creatieve werk een andere functie geeft, hoe ziet dat er dan uit?

3. Beperk jezelf
De schilder Mondriaan beperkte zichzelf tot de primaire kleuren, zwart en wit en rechte lijnen. Marjolein en Eric geven zichzelf vaak een soortgelijke beperkende opdracht. Ze werken bijvoorbeeld uitsluitend met zwarte ingrediënten, zoals olijven en zwarte linzen. Dat geeft hen een nieuwe uitdaging: ze hebben al een lijst met 72 zwarte ingrediënten samen kunnen stellen. Door je keuzes te beperken, kom je tot nieuwe vondsten.
Met welke beperking kun jij jezelf een creatieve uitdaging bezorgen?




Verder lezen:

• Zes redenen waarom koken goed is voor je creativiteit
• De kleuren van een muziekstuk
• Noodzakelijke stappen voor het ontwikkelen van ideeën

Zes redenen waarom koken goed is voor je creativiteit (en geluk)

Koken met uitsluitend oranje ingrediënten

Koken is een uitstekend middel om je creativiteit te stimuleren. Om meer redenen dan je denkt.

1. Mix and match Al kokend combineer je allerlei ingrediënten, totdat er nieuwe smaakvolle combinaties ontstaan. Maar ook als je je eigen draai geeft aan bestaande recepten, ben je creatief bezig. Koken is bij uitstek een combinatie van uitproberen, proeven, toevoegen, aanlengen, roeren, aanpassen en vernieuwen.
Tip: ga koken en leg jezelf een beperking op. Kook bijvoorbeeld uitsluitend met ingrediënten van één kleur.
2. Meditatie Het hak- en snijwerk is een uitstekend middel om je hoofd leeg te maken. Dan borrelen er vanzelf nieuwe gedachten op. De geuren van verse kruiden en andere ingrediënten werken meditatief.
3. You fill up my senses Koken is goed om je zintuigen aan het werk te zetten. Wat proef ik nu precies? Wat vind ik nu eigenlijk? Koken is een zinnelijk proces, zei acteur/regisseur Titus Muizelaar ooit in de rubriek over troosteten in NRC Handelsblad (2009).

"Een saus maken is als de repetitieperiode van een toneelstuk. Je begint met een grote pan bouillon, dan is het een kwestie van inkoken, alle overbodige poespas weglaten, concentreren. Proeven, iets meer wijn, net iets meer peper. En zo probeer je langzaam tot een kern te komen. Tot de kern van een gevoel."

4. Connect Als je naast elkaar staat te snijden en te koken, raak je gemakkelijk met elkaar in gesprek, zonder dat je elkaar hoeft aan te kijken. Op deze manier kun je op een rustige manier met elkaar praten (als je niet iets op het vuur hebt staan dat de aandacht vergt, natuurlijk!), waardoor allerlei nieuwe gedachten en ideeën ontstaan.
In veel culturen met een culinaire traditie zijn vrouwen eindeloos bezig met het vullen van gerechten. Dat komt omdat ze zo graag met zijn allen koken, denkt Marjoleine de Vos in NRC Handelsblad (2011).

"Dan wil je een werkje te doen hebben waardoor je nog even langer gezellig met zijn allen bij elkaar bent en wat leent zich daar nu beter voor dan vullen? Je moet hakken en malen, uithollen en flapjes maken, plakken en rollen en dichtbinden."

5. Geluk "Door het eten van gekke combinaties, voel je je gelukkiger en geïnspireerder." Dat zegt Rob Eastaway, schrijver van Creatief denken, 101 manieren om denkpatronen te doorbreken. Dus probeer gerust speklapjes met drop uit of bereid eens zuurkool met caramelsaus.
Tip: heb je inspiratie nodig voor spannende en toch smakelijke combinaties? Neem een kijkje bij foodpairing.


6. Dopamine Alles wat nieuw is, prikkelt het brein tot het maken van nieuwe verbindingen. En dat levert weer de afscheiding van stofjes in de hersenen op, die ons geluksgevoel verhogen: dopamine. Het creëren van nieuwe gerechten levert daar een bijdrage aan. Voer dus vooral nieuwe kookexperimenten uit.
Tip: neem een abonnement op biologische groenten. Met de raapsteeltjes, snijbonen en knolselderij in het wekelijkse pakket word je vanzelf uitgedaagd om creatief te zijn.

Verder lezen over creativiteit en koken:

• Creatief met bloemkool
• Soepen zijn vloeibare vormen van magie

Lenig denken Meer ideeën nodig om je creatieve denkvermogen op te rekken? In het boek Lenig denken, technieken voor creatieve denkkracht lees je een groot aantal ideeën en oefeningen, die je op je werk van pas komen.
Bestel het boek nu bij Managementboek.

Lokaaleters

Om darmkanker te voorkomen, mogen we niet meer dan "500 gram" rood vlees per week eten. Twee keer per week dient er vis op tafel te komen voor de benodigde goede vetten (maar dan wel vissen die door Greenpeace en het Wereld Natuur Fonds goedgekeurd zijn).

En we moeten voldoende kleurrijke groente en fruit naar binnen werken, bij voorkeur van biologische afkomst. Over suikers, onverzadigde vetten, ongewenste chemische toevoegingen hebben we dan nog niet eens gesproken. Pfffff, zo wordt de juiste menukeuze een heel puzzelwerk.

Wat de locavoren - in de VS recent uitgeroepen tot woord van het jaar - betreft, komt daar nog een eis bij: het voedsel moet uit de directe omgeving komen. Locavoren vormen in Amerika een beweging van bewuste consumenten, die alleen voedsel eten dat binnen een straal van 100 mijl van hun woning geteeld en geproduceerd is.

Gemiddeld legt een voedingsmiddel 1500 mijl af voordat het op je bord belandt. Garnalen schijnen zelfs 4500 kilometer af te leggen tussen Nederland en Marokko en terug om gepeld te worden. Die transportgekte kost enorm veel vervuiling, uitstoot van broeikassen, etcetera. Door weer te eten wat er in je directe omgeving geteeld wordt, hopen ze daar wat aan te doen.

Het schijnen hele blije mensen te zijn, die locavoren. Ze genieten van het bezoeken van boerenmarkten, het zelf kweken van groenten en kruiden, de herontdekking van de seizoenen en het gezonde gevoel. In totaal zijn er wel dertien redenen om gelukkig te worden van een lokaal dieet!

Waarschijnlijk worden ze ook heel blij van bedenken van creatieve gerechten met louter lokale ingrediënten. Dat moet ook wel, want voor de fundi's onder de locavoren was het zeker in de begintijd behoorlijk doorbijten. De pioniers aten voornamelijk aardappelen. Binnen 100 mijl was geen graan te vinden, dus verschenen er ook geen brood, pastagerechten en cornflakes op hun menu. Koffie, thee, chocolade en veel specerijen konden zij helemaal op hun buik schrijven.

Hoeveel lol heb je nog in eten als je jezelf zoveel beperkingen oplegt? Of wordt de lol groter naarmate je je meer uitgedaagd voelt?