Stop met rubriceren in je notitieboek

Schrijf jij je ideeën allemaal keurig gerubriceerd op in je notitieboek? Jammer, want daarmee laat je kansen liggen.

De beroemde uitvinder Thomas Edison staat bekend om het enorme aantal aantekeningen en ruwe schetsen, die hij in zijn leven gemaakt heeft. Er is dan ook een groot aantal notitieboeken van hem bewaard gebleven: naar schatting 3500 boekjes, samen goed voor vier miljoen volgeschreven bladzijden!

Deze notitieboeken geven ons inzicht in de manier waarop hij zijn denkwerk verrichtte. We weten hoe hij nieuwe verbanden wist te leggen en tot zijn ongelooflijke hoeveelheid nieuwe uitvindingen kwam op het gebied van fotografie, kunstlicht, telefonie en nog veel meer.

Ideeën komen in stukjes en beetjes

Een kenmerk van ideeën is dat ze vaak in stukjes en beetjes tot ons komen. Deze onderdelen moeten in de loop van de tijd in elkaar gezet worden om uit te groeien tot iets groots of belangwekkends.

Helaas kunnen de meesten van ons niet alles onthouden. Daarmee loop je de kans dat je een stukje vergeet dat op zichzelf niet belangrijk lijkt, maar later van grote waarde kan zijn.

Daarom is het van belang om je gedachten en observaties meteen op te schrijven. Dat doe je op een direct toegankelijke plaats: een notitieboekje dat je altijd bij je draagt, je mobiele telefoon of wat dan ook.

Ideeën leiden tot nieuwe ideeën: ideeënseks

Maar hoe pak je dat noteren aan? Hoe vind je bruikbare ingevingen gemakkelijk terug? Hoe ontwikkel je de ideeën die echt van waarde zijn?

Veel schrijvers noteren bij elkaar horende ideeën netjes bij elkaar. Ze maken rubrieken of ze kiezen een andere manier om te ordenen.

Een gemiste kans, als we de Amerikaanse auteur Steven Johnson mogen geloven. In zijn boek Briljante ideeën, hoe kom je erop? beschrijft hij hoe kleinere ideeën in de loop der tijd onderling 'botsingen' met elkaar aangaan.  Die interactie leidt tot nieuwe ideeën: ideeënseks.

Die 'botsingen' organiseer je niet door alles netjes in categorieën onder te brengen, maar juist door een zekere wanorde te bevorderen. "Maak een wandeling, cultiveer je ingevingen en schrijf alles op, maar houd je mappen wanordelijk", beveelt hij aan.

Ook Edison noteerde alles waarvan hij het gevoel had dat het belangrijk was. De meest uiteenlopende projecten schreef hij dwars door elkaar op, met allemaal losse associaties erbij. Vervolgens kon het jaren duren voordat hij een notitie ergens toepaste.

Daarom deze tips:

1. Kies je eigen vorm

In je notitieboek bepaal je zelf je eigen regels. Let niet op lijntjes van je boek. Leg je notitieboek dwars als dat zo uitkomt of ondersteboven. Schrijf in de marge of op de rug. Schrijf in een spiraalvorm. Teken een vorm en vul hem met woorden. Gebruik diverse kleurtjes om te schrijven en te tekenen.

2. Voeg toe

De combinatie van beeld en tekst geeft je notitieboek een enorme toegevoegde waarde. Afbeeldingen brengen je namelijk op andere ideeën, die je vervolgens weer bij je aantekeningen schrijft.
Voeg daarom bijpassende illustraties, kaartjes of lijstjes toe aan geschreven teksten. Maak tekeningen bij je ingevingen. Vul eerdere notities voortdurend aan met nieuwe beelden en teksten en maak zo van je notitieboek een lopend project.

3. Trek de lijnen

Blader regelmatig je notitieboekje door en bekijk wat jou opvalt. Wat zijn je belangrijkste ideeën? Waar loop je het meest warm voor? Geef jezelf ruimte om verbanden te leggen tussen deze elementen. Markeer welke ideeën je gebruikt of verwerkt hebt en bouw daar later weer op voort.

Op deze manier opent een notitieboek eindeloze mogelijkheden om materiaal te verzamelen, technieken uit te proberen en een onderwerp uit te diepen. Je legt interessante verbindingen en ontdekt je wat je beste ideeën zijn en waar het voor jou om draait.

Zo wordt het voor jou ook mogelijk om nieuwe ontwikkelingen snel te zien en trends te spotten die voor jou van belang zijn. Een goede stap om hiermee je werk in 2013 een nieuwe impuls te geven.

Excelleren met ideeën

Wil jij meer uit je eigen ideeën halen? Doe mee met het programma Excelleren met Ideeën. In dit online trainingsprogramma vertel ik je alles wat je moet weten om succesvol ideeën te bedenken en uit te voeren.

Sigrid van Iersel (Verhaallijnen, Den Haag) is als schrijver en journalist gespecialiseerd in creatief denken en storytelling. Zij is auteur van de boeken Lenig Denken en Toverballen voor het Brein.

'Maak het groot' en 4 andere tips om een idee uit te voeren

Expositie van 2012 New Horizons in galerie Broft/VanderHorst

Ideeën krijgen pas bestaansrecht als je ze ook uit weet te voeren. Fotograaf Bruno van den Elshout heeft daar ervaring mee: maak het groot.

Bruno van den Elshout voert jaarlijks een eigen fotografieproject uit. Na Poldermotieven (snelwegen) en Crossroad Europe (Europese samenwerking) portretteert hij in 2012 ieder heel uur de Noordzeehorizon vanaf het dak van het Atlantic Hotel in Kijkduin: 2012- New Horizons.  Afgelopen weekeinde beleefde hij een van de hoogtepunten tot nu toe: een expositie in Galerie Broft/vanderHorst aan het Haagse Noordeinde, waar een eerste selectie van de foto's te zien is.

Het hele project vergt veel inzet op het gebied van techniek, financiën en samenwerking met andere partners. Daarmee staat het project in grote lijnen ook model voor allerlei andere soorten projecten, binnen en buiten organisaties.

Hoe pakt Bruno het aan?

1. Maak het groot

Bruno’s oorspronkelijke idee is om een jaar lang iedere dag een foto te maken van de Noordzeehorizon. Dat betekent dat hij dagelijks zichzelf de verplichting oplegt om naar het strand te gaan. Niet handig, bedenkt hij zich.

Daarna komt hij op het idee om niet iedere dag maar ieder uur een foto te maken: 366 etmalen lang. Door het groot te maken ontstaan er nieuwe mogelijkheden: “Het wordt zo extreem dat het weer mogelijk wordt.”

Het verhaal hoe Bruno precies op het idee kwam kwam voor de horizonportretten staat beschreven in dit blog dat ik eerder hierover schreef.

2. Bepaal je doel

Om losse ideeën daadwerkelijk uit te voeren maakt Bruno er zo snel mogelijk een ‘invuloefening’ van: hoe concreter, hoe beter. Het is een doelbewuste strategie om ideeën om te zetten in daden. "Het idee heeft dan geen open einde meer. De begrenzing geeft me een gerichte focus, terwijl ik toch voldoende vrijheid houd."
Bij het actieplan stelt hij het doel vast en bepaalt hij de benodigde stappen om dat doel te bereiken: voorwaarden om zijn ideeën te realiseren. "Ik kies mijn punt op de horizon. Zelfs als het niet je eindbestemming is, kun je al beginnen met de reis.”
Zijn ambities zijn hoog: alle 8785 beelden die het project voortbrengt zijn te koop als unieke kunstwerken. Op deze manier kan hij de kosten terugverdienen en zijn partners de beloofde exposure geven.

3. Deel een visie

Iedereen kan op ieder moment de horizon van de Noordzee bekijken: strikt genomen hetzelfde wat Bruno op zijn foto’s laat zien. Bruno maakt meteen duidelijk dat hij méér doet: hij deelt niet alleen 8785 weergaves van de werkelijkheid, maar levert ook onderzoeksgegevens aan (data hoe het licht en daarmee de kleuren voortdurend veranderen), geeft zijn visie op het jaar 2012 en appelleert aan metafysische doelen.

Zelf omschrijft hij het zo: “Bewegingloos maar constant aan verandering onderhevig: als beginpunt van de oneinigheid staat de horizon symbool voor de onontkoombare kracht van harmonie. De onbeweeglijkheid van de horizon biedt houvast in de verwarrende tijden die we beleven.”

4. Zoek samenwerking

Naarmate het plan groter wordt, heb je ook meer mensen nodig om je doelen te bereiken. Bruno zoekt op allerlei terreinen partners: voor de techniek, financiën, communicatie en nog veel meer.

Zo ontwikkelt hij  de techniek van 2012 - New Horizons samen met Roelof de Vries. Hij werkt samen met uiteenlopende partners, onder wie Kamera Express, Weerhuisje.nl en NH Atlantic Hotel.
Ook laat hij studenten van de Hogeschool Leiden meedenken over de communicatie en de PR, terwijl studenten van de Hogeschool Rotterdam een nieuwe interactieve website ontwerpen.

5. Kies tussenmijlpalen

Tijdens de looptijd van het project voert Bruno regelmatig tussenactiviteiten uit. Deze tussendoelen groeien uit tot creatieve spin offs, die nieuwe aandacht opleveren voor zijn project.

Zo laat hij een 'terugtelkalender' maken met 30 horizonportretten in miniatuur. De kalender wordt gedrukt op dunne stroken papier: snijstroken van de drukkerij. Ook verspreidt hij op allerlei manieren gratis beelden van de opnames: via internet, ansichtkaarten en ander drukwerk. Hoe meer mensen hij bereikt, hoe meer potentiële kopers voor zijn horizonportretten.

De jongste 'tussenmijlpaal' is de expositie in galerie Broft/VanderHorst op het Haagse Noordeinde. Hier krijgt hij de gelegenheid om een eerste selectie van de horizonportretten tentoon te stellen. De expositie werd afgelopen vrijdag officieel geopend en trok al veel belangstellenden. Daarom is de expositie enkele dagen verlengd.  

Je kunt de foto's nog tot en met donderdag 18 oktober bekijken tot bij Broft/vanderHorst Galleries aan het Noordeinde 51 in Den Haag.

Excelleren met ideeën

Je hebt ideeën, maar hoe voer je ze uit? Dat is een van de onderdelen in de online training Excelleren met Ideeën. Lees hier meer over dit programma, waarmee je in zeven stappen je inspiratiebronnen ten volle leert gebruiken, je grenzen verlegt en je ontvankelijkheid voor ideeën vergroot.

Sigrid van Iersel (Verhaallijnen, Den Haag) is als schrijver en journalist gespecialiseerd in creatief denken en storytelling. Zij is auteur van de boeken Lenig Denken en Toverballen voor het Brein.Gemakkelijk op de hoogte blijven van deze artikelen? Vul dan hier je e-mailadres in en ontvang automatisch een mail bij de publicatie van ieder nieuw artikel.

Levert creatief denken ook geld op?

Creatief denken geeft energie en vrolijkheid. Maar is het ook lucratief?

Een redacteur op de communicatieafdeling bij een groot bedrijf vertelde me laatst dat ze haar creativiteit verder wilde ontwikkelen. Ze kondigde aan dat ze op zoek was naar een boek of cursus op dat gebied.

“Waarom zou je dat willen”, vroeg haar leidinggevende, die net binnen kwam lopen. “Levert creatief denken geld op dan?”

Mijn gesprekspartner was even uit het veld geslagen. “Nou, ik denk dat mijn werk er leuker van wordt”, zei ze.

Herkenbaar?


Creatief denken is inderdaad leuk. Superleuk zelfs. Je krijgt energie van nieuwe ideeën. Als je met een stel mensen aan het brainstormen bent ontstaat er bijna altijd een vrolijke sfeer. Je raakt gemakkelijk in een flow.

Maar ideeën krijgen en ontwikkelen is méér dan alleen maar 'leuk'.

• Stel dat je hypotheekadviseur bent. De huizenmarkt is grotendeels ingestort, dus er komt bijna geen enkele nieuwe klant je zaak binnen voor een hypotheekadvies. Zelf heb je geen enkele invloed op het herstel van de woningmarkt, maar ondertussen is jouw omzet naar beneden gekelderd. Wat nu?
  
• Of stel je voor dat je zelfstandig comunicatieadviseur bent, die goed thuis is in online platforms. Je kent als geen ander de weg op jouw terrein. Maar hoe ga je echt het verschil maken ten opzichte van al die andere communicatieadviseurs als een klant een beroep op jou doet?
  
• Of je bent een welzijnsmedewerker, die ooit met hartstocht dit beroep gekozen heeft om mensen in moeilijke situaties bij te staan. De ene subsidie na de andere is verdwenen. Voor alle initiatieven die je wilt nemen is nauwelijks geld meer.
  Het enige perspectief dat je ziet is doorgaan met de uitgeklede dienstverlening. Maar daarmee sijpelt ook al het plezier weg dat je ooit had in dit vak…. Wat doe je?

Ideeën om in te spelen op veranderingen

Iedere vakman of -vrouw heeft voortdurend ideeën nodig om in te spelen op veranderingen. Om bijvoorbeeld nieuwe klanten op een originele wijze aan zich te binden. Of om een nieuwe variant van je diensten te bedenken die beter aansluit bij een nieuwe doelgroep. Of om net scherper te zijn dan je vakgenoten.

Geen simpele opgave, want dat vereist een andere manier van denken. De benodigde ideeën zijn niet altijd even gemakkelijk voorhanden. Toch is een creatieve aanpak hard nodig, omdat de wereld om ons heen snel verandert. Dat vraagt voortdurend om nieuwe oplossingen en aanpassingen.

Nieuwe ideeën, nieuwe wegen

De drie vakmensen die ik hierboven noemde, ontmoette ik de afgelopen maanden bij interviews voor mijn artikelen. Ze bleken allen op zoek naar nieuwe oplossingen, ieder op hun eigen manier.

• De hypotheekadviseur koos voor een koerswijziging. In plaats van eenmalige hypotheekadviezen te geven aan kopers van nieuwe huizen zet hij zijn expertise nu in voor het maken van financiële planningen van zijn eerdere klanten.
  Is hun huidige hypotheek nog wel de slimste mogelijkheid? Hoe lang willen mensen in hun huidige huis blijven wonen? Wat is er voor nodig om een eventuele verandering van woonsituatie in de toekomst te betalen?
  
  De hypotheekadviseur is erg tevreden met deze andere aanpak. Zijn adviezen zijn op de lange termijn gericht in plaats van de hit and run dienstverlening die hij voorheen gaf.

Slimme combinaties

• De communicatieadviseur merkt dat hij vooral handig is in het slim combineren van zijn communicatiekennis met diverse andere vakgebieden. Kijken waar meerwaarde zit: lenig denken ten top. Op die manier haalt hij het maximale eruit voor zijn klanten en onderscheidt hij zich van zijn collega-adviseurs.
• De welzijnsmedewerker koos voor een ander perspectief. In plaats van lijdzaam af te wachten totdat het cynisme toeslaat en de instelling zijn deuren sluit, begon hij een zoektocht naar nieuwe inkomstenbronnen.
  En die kwamen er: mensen die eerder goed geholpen waren, bleken de instelling nog steeds een warm hart toe te dragen. Ze waren ook bereid een extra bijdrage te betalen voor gericht aanbod dat hen direct verder hielp.

Dus ja, wat is leuk?


Een toekomst waarin je allerlei nieuwe mogelijkheden voor ogen hebt, is dat in ieder geval wel. Zeker als je die perspectieven ziet dankzij het aanzwengelen van je eigen ideeënkracht. En dat kan ook nog buitengewoon lucratief zijn.

Gratis hoofdstuk over je zintuigen

Zet je zintuigen in om op ideeën te komen! Klik door naar deze gratis download van het hoofdstuk Prikkelkamer uit het handboek Ideeënschatkamers.

Excelleren met ideeën

Wil jij serieus aan de slag met het bedenken van meer en betere ideeën, zodat je meer successen boekt in je werk? Doe mee met de online training Excelleren met Ideeën. In 7 modules leer je alles wat je moet weten om succesvol ideeën te bedenken.

Sigrid van Iersel (Verhaallijnen, Den Haag) is als schrijver en journalist gespecialiseerd in creatief denken en storytelling. Zij is auteur van de boeken Lenig Denken en Toverballen voor het Brein.

Zeven tips om sprankelende ideeën te leveren

Wil jij sprankelende ideeën uit je mouw schudden? Het kan! Het vraagt wel inzet om nieuwe gewoonten te ontwikkelen.

Denk jij dat creativiteit alleen weggelegd is voor een selectieve groep mensen, zoals kunstenaars, architecten of ontwerpers? Denk jij dat je in je drukke dagelijkse leven geen tijd hebt voor creativiteit?

Dan is het hoog tijd om jou op andere gedachten te brengen. Achter het ontwikkelen van creatieve ideeën gaat een vaste aanpak schuil, die iedereen zich eigen kan maken. Het draait eerder om 'mindset'  dan kunstzinnige talenten. Dit zijn bovendien manieren die iedereen in zijn dagelijkse leven kan toepassen.

Ik ben ervan overtuigd dat jij ook met gemak veel ideeën kunt ontwikkelen, zodat je impact hebt met jouw oplossing op het leven of werk van anderen. Ik zeg niet dat het makkelijk is, maar het is wel degelijk mogelijk. Het is vooral een kwestie van doen.

Kleine dingen worden grote dingen.

1. Begin klein

Leg de lat laag en probeer niet iets wereldschokkends of perfects te bedenken. Kleine ideeën zijn net zo goed als grote ideeën. Je hoeft niet de hele wereld te veranderen. Verander gewoon één dingetje.
Veel spullen die nu niet meer weg te denken zijn uit ons dagelijkse leven begonnen ooit als klein ideetje, zoals ook dit mooie filmpje over de LEGO-story laaat zien.

2. Zet elke dag een stap in een andere wereld

Het maakt niet uit wat je precies doet, als het maar iets is dat je normaal niet doet. Inspiratie kun je overal vinden: op vliegvelden, in de wachtkamer van het ziekenhuis of bij Ikea.

3. Zoek afzondering

Zoek iedere dag even de stilte op en sta jezelf toe om te dagdromen. Sluit de buitenwereld buiten en gun jezelf rust. Op deze manier kun je jezelf focussen op je eigen gedachten en dromen.

4. Noteer

Schrijf alle ideeën die je hebt op of leg ze op een andere manier vast. Een idee verdwijnt snel uit je geheugen als je het niet noteert. Wat nu een minder goed idee lijkt, kun je later misschien wel gebruiken. Houd daarom altijd een notitieboekje bij de hand.

Bouwen, toevoegen en spelen.

5. Combineer

Pas dingen uit de ene situatie toe in een andere situatie, op manieren die nooit eerder gedaan zijn. Hier komen veel goede ideeën uit voort. Denk bijvoorbeeld aan de mistgenerator. Ooit bedacht om feestjes en optredens van popgroepen op te luisteren, later steeds vaker gebruikt om winkels en pompstations snel in een mistwolk te zetten bij een inbraak.

6. Beoordeel de ideeën niet terwijl je bezig bent om ideeën te bedenken

Verzin zoveel mogelijk ideeën, hoe meer hoe beter. Je weet nooit wanneer je op een geweldig idee stuit; soms duurt het een poosje voordat je echt verder komt. Ga zo lang mogelijk door en verbeter je idee stapsgewijs. Kijk daarna pas of het praktisch uitvoerbaar is.

7. Doe iedere dag iets wat je leuk vindt

Ga naar buiten, beweeg, zoek nieuwe dingen op en praat met nieuwe mensen. Zoek het avontuur op in je leven en maak plezier. Spelen en lol hebben zijn de belangrijkste inspiratiebronnen voor creativiteit.

Natuurlijk gaat het ontwikkelen van nieuwe gewoonten niet van de ene dag op de andere. Maar je kunt klein beginnen en er telkens wat meer erbij pakken. Als je je openstelt voor nieuwe dingen in je leven ben je namelijk al een heel eind.

Gratis hoofdstuk over inzet van je zintuigen

Zet je zintuigen in om op ideeën te komen! Klik door naar deze pagina voor een gratis download van het hoofdstuk Prikkelkamer uit het handboek Ideeënschatkamers.

Excelleren met ideeën

Wil jij serieus aan de slag met het bedenken van meer en betere ideeën, zodat je meer successen boekt in je werk? Wil je je dromen waarmaken en een succesvolle ideeënleverancier worden?

Doe mee met de online training Excelleren met Ideeën. In 7 modules leer je alles wat je moet weten om succesvol ideeën te bedenken. Stap voor stap ga je aan de slag: van het oprekken van je nieuwsgierigheid tot het ontdekken van achterliggende gedachten. Zodat je daarna precies weet wat je moet doen en succesvol wordt met jouw sprankelende en verrassende ideeën.

Sigrid van Iersel (Verhaallijnen, Den Haag) is als schrijver en journalist gespecialiseerd in creatief denken en storytelling. Zij is auteur van de boeken Lenig Denken en Toverballen voor het Brein.

Hoe je ideeën uit het universum plukt

Ideeën zweven al rond in het universum, maar je moet ze wel uit de lucht weten te plukken. Over tafelpoten, tandartsen en bladspiegels.

De Zweedse ondernemer Ingvar Kampvard zag ooit hoe een vriend een tafel in de achterbak van zijn auto wilde tillen. Dat ging nooit passen, dus de vriend besloot de poten eraf te halen. De losse onderdelen pasten met gemak in de auto. Bij aankomst schroefde de vriend de poten er weer aan.

Het simpele voorval bracht Kampvard op een idee. In zijn IKEA-winkel besloot hij voortaan zoveel mogelijk producten op een soortgelijke wijze aan te bieden. Daarmee maakte hij het transport van de meubels veel gemakkelijker voor zijn klanten.

Maar ook voor IKEA was het aanbieden van compacte pakketten natuurlijk een enorm voordeel: IKEA kon grotere voorraden opslaan, meer meubels tegelijkertijd vervoeren en nog goedkoper aanbieden dan al het geval was.

De rest is bekend: IKEA boekte veel succes met deze verkoopstrategie die nog nergens anders toegepast werd. Het bedrijf groeide uit tot woonwarenmultinational.

Waarom kreeg Kampvard dit idee? 

Niet omdat hij achter zijn bureau aan het nadenken was. Ook niet omdat hij met een stel creatievelingen intensieve brainstormsessies belegde. En evenmin omdat hij allerlei denktools toepaste om tot nieuwe ideeën te komen.

De inval van Kampvard was een toevalstreffer in combinatie met zijn persoonlijke alertheid: hij hield zijn ogen open voor manieren om zijn bedrijf slimmer te organiseren. Toen hij de gedemonteerde tafelpoten zag, kwam er in zijn hoofd een klik tot stand.

Nieuwe vindingen volgen vaak dit patroon. Ze zijn niet het gevolg van hard nadenken of van ingewikkelde hersengymnastiek, maar van de toepassing van bestaande ideeën op een nieuw terrein. Of het gaat om het samenklonteren van enkele bestaande ideeën tot een nieuw idee.

Dat proces kan op diverse manieren vorm krijgen, zoals bij deze twee voorbeelden van schrijvers: 

De plotselinge ingeving
Voor haar roman Ontaarde moeders moest schrijfster Renate Dorrestein invoelbaar maken hoe verschrikkelijk een verkrachting was. Ze zat bij tandarts voor een wortelkanaalbehandeling. 'Bel de andere patiënten maar af', zei de tandarts tegen zijn assistente.
Op dat moment viel bij Dorrestein het kwartje. De wanhoop zit in de tijdsduur, dacht ze. In het gevoel dat je nooit meer uit dit moment komt.
Bij thuiskomst schreef ze de verkrachtingsscène uit als een relaas van drie bladzijden zonder enige punt.

De vorm is de hengel
Auteur en illustrator Ted van Lieshout gebruikte de bladspiegel van een boek als uitgangspunt voor zijn 'blokgedichten' in zijn bundel Driedelig paard. Hierbij schrijft hij de hele pagina vol zonder enige inspringing of witregel. Door de beperking van de bladspiegel vindt hij nieuwe oplossingen: de vorm is een hengel om ideeën te vangen. Het eindresultaat is een blok tekst, dat in dit geval ook over een tandartsbezoek gaat (maar dan met een amusante twist).

Vind jij het krijgen van goede ideeën lastig?

Het vereist vooral enkele goede gewoonten, zoals alertheid op ideeën die er al zijn. Daar geef je vervolgens je eigen draai aan.
Daarnaast vergt het inzicht in je eigen 'zoekopdracht': pas als je weet wat je zoekt, valt dat goede idee je in het oog.

Als jij behoefte hebt aan meer ideeënrijkdom (voor je schrijfwerk, maar ook voor een nieuwe baan, nieuwe dienst of een nieuwe aanpak in je werk) staat je eigenlijk hetzelfde te doen. De oplossing is er al, ergens in het universum of een schatkist waar je bovenop zit. We moeten hem alleen zien te vinden.

Excelleren met ideeën

Meer en bétere ideeën vinden om successen te boeken in je werk? Dan is de online training Excelleren met Ideeën iets voor jou. Lees hier meer over dit gloednieuwe programma, waarmee je in zeven stappen je inspiratiebronnen ten volle leert gebruiken, je grenzen verlegt en je ontvankelijkheid voor ideeën vergroot.

Sigrid van Iersel (Verhaallijnen, Den Haag) is als schrijver en journalist gespecialiseerd in creatief denken en storytelling. Zij is auteur van de boeken Lenig Denken en Toverballen voor het Brein.

Omgaan met te veel ideeën in je hoofd

Mensen met een overvloedige hoeveelheid ideeën raken overspoeld door hun gedachten, waardoor er niets uit hun handen komt. Hoe kun je toch effectief omgaan met veel ideeën in je hoofd?


"Waar zit de uitknop?", verzucht een man vaak bij zichzelf. Hij was een van de vijftig deelnemers, die vorige week in Delft meedeed aan een bijeenkomst voor hoogbegaafde volwassenen, die georganiseerd was door het Instituut Hoogbegaafde Volwassenen (IHBV)

Hoogbegaafden zijn vaak scherpe observators en snelle denkers. Ze zijn goed in associëren en combineren. Ze treden gemakkelijk buiten de gebaande paden, ontpoppen zich als onafhankelijke denkers en stellen regels ter discussie. Ze kunnen vaak geen eenduidig antwoord geven op een doorsnee vraag, omdat ze een heleboel mogelijke denkrichtingen zien.

Dat alles levert vaak een overvloed aan nieuwe ideeën op.

Veel hoogbegaafden houden echter hun mond vanwege nare ervaringen in het verleden. Hun leidinggevende voelt zich bedreigd door zoveel slimheid, anderen kunnen niet uit de voeten met de vage en grote hoeveelheid ideeën. Of ze worden niet geacht mee te denken, omdat de 'afdeling innovatie' de nieuwe ideeën al bedenkt....

“Ik hou al tien jaar de ideeën op mijn werk voor mezelf", zei een van hen. "Ik krijg er geen credits voor. Of ze doen er dingen mee die voor mij niet interessant zijn.”

Ondertussen hebben hoogbegaafden niet altijd in de gaten dat hun idee best bijzonder is. Zelf vinden ze vaak dat hun idee erg voor de hand ligt. Als we zonne-energie kunnen benutten, dan moet dat ook gelden voor bliksemenergie, had een deelnemer bedacht. "Met de elektriciteit van een blikseminslag kun je dertig huishoudens van stroom voorzien. Maar dat zal vast wel eerder bedacht zijn...”

Heb jij ook last van te veel ideeën? Dan kun jij ook je voordeel doen met de tips die hoogbegaafden op deze bijeenkomst met elkaar deelden.

1. Te veel ideeën

Hoogbegaafden hebben vaak last van enorme drukte in hun hoofd. Dat uit zich soms in slapeloosheid of erger. “Soms ben ik zo aan het denken dat ik er misselijk van word", zei een deelnemer. "Ik ga regelmatig in een verduisterde kamer zitten om mijn hoofd tot stilte te brengen. Naar het strand gaan helpt niet, want dan zit ik alweer na te denken over de manier waarop golven over elkaar heen lopen.”

Oplossing:
Sommigen hebben baat bij yoga of een wandeling in de natuur om de ideeënstroom tot stilstand te brengen. Anderen noteren hun invallen meteen en organiseren zo rust in het hoofd. “De smartphone vind ik geweldig, want die heb ik altijd bij de hand”, zei een deelneemster.

2. De ideeën zijn moeilijk te verwoorden

Hoogbegaafden denken vaak sterk associatief of ze zien hun idee als een groot beeld voor zich. Ze vinden het lastig om er woorden aan te geven en zo hun idee voor het voetlicht te brengen. “Ik praat heel snel, vaak van de hak op de tak”, vertelde een deelnemer. “Als ik mijn idee langzamer moet uitleggen, raak ik volledig de draad kwijt."

Oplossing:
Schakel een andere persoon in als tolk, die jouw ideeën vertaalt voor anderen. Zo’n persoon is open, eerlijk en nieuwsgierig. Het is gemakkelijker om ideeën te vertellen aan mensen die doorvragen en niet met het idee vandoor gaan.

3. Ideeën bezorgen de omgeving overkill

De omgeving kan de grote hoeveelheid ideeën vaak niet aan. Collega’s zitten niet te wachten op een ‘cognitieve uitdaging’, verwoordde een deelnemer zijn probleem.

Oplossing:
Het komt erop aan anderen niet te overdonderen met een compleet plan. Dat vergt communicatieve vaardigheden. Vraag  aan anderen of ze het probleem herkennen en er ook ideeën over hebben. Laat anderen meedenken. “Ik ga na een vergadering bij iemand langs en stel vragen", zei een deelneemster. "Dan voeg ik vervolgens iets toe in de richting die ik heb bedacht. Het gaat in kleine stapjes.”

Zoek er woorden bij, evenals een herkenbaar beeld, suggereerden andere deelnemers.  Begin met het probleem duidelijk te maken: waar zit de pijn? Vertel waar het idee vandaan komt. Voor wie is het idee een oplossing?

Kortom: neem anderen mee in je idee. Zet een stap terug terwijl je zelf al ver vooruit bent. “Als je vraagt om positieve of constructieve aanvullingen dan krijg je die ook terug”, aldus Noks Nauta van het IHBV.

4. Je moet je ideeën ook zelf uitvoeren

Veel hoogbegaafden kampten tot slot met nog een ander probleem: wie een idee naar voren brengt, moet het vaak zelf uitvoeren. Velen vinden uitwerken echter saai en zijn daar niet in geïnteresseerd, omdat ze voortdurend nieuwe ideeën krijgen. “Ik wil niet veroordeeld worden om het uit te werken”, aldus een deelnemer, die daarom liever zijn mond houdt.

Oplossing:
Hoogbegaafden met een overvloed aan ideeën floreren op een passende plek in een organisatie, waar ze 'los' mogen gaan. “Er is niets mooiers dan deelname aan een denktank”, aldus een deelnemer. “Ik mocht brainstorms leiden. Eindelijk had ik een uitdaging. Laat ons spuien en maak er gebruik van."

Heb jij ook ervaringen met te veel ideeën? En hoe ga je daarmee om? Schrijf hieronder je reactie!

Verder lezen:

• Interview met Noks Nauta: Als je ergens vastloopt, is er altijd een uitweg 

Lees ook het volgende artikel

Sigrid van Iersel is als schrijver en journalist gespecialiseerd in creatief denken en storytelling. Zij helpt bij het verzinnen van meer en betere ideeën en laat in verhalen voelen waarom ze belangrijk zijn. Gemakkelijk op de hoogte blijven van deze artikelen? Vul dan hier je e-mailadres in en ontvang automatisch een mail bij de publicatie van ieder nieuw artikel.

Tien manieren om je notitieboek te vullen

Wat schrijf je allemaal op in je notitieboek? Tien manieren om je ideeënschatkist te vullen.

Elk creatief project begint met een los idee; gaandeweg volgen er meer. Sommige ideeën moeten eerst sluimeren. Het is alleen maar een flard, verder nog niets. Pas een hele poos later lees je iets anders of pik je iets op dat je met het sluimerende idee kunt verbinden. De ontbrekende vonk, waardoor het eerdere idee ineens vlam vat.

Veel mensen vergeten hun losse ideeën en invallen. Daarom heb je een kweekvijver nodig: een plek waar je flarden, informatie, gevoelens en nog veel meer kunt bewaren en verbinden.

Een ideeënlogboek is zo'n kweekvijver: een geweldig hulpmiddel om je invallen te noteren en te organiseren. Zo heb je je eerdere invallen altijd bij de hand wanneer je ze nodig hebt. En je hebt een plek waar je invallen een tijdlang kunnen sluimeren totdat er een vonk voorbij komt die ze tot leven wekt.

Het begint allemaal met verzamelen. Je vult je notitieboek bijvoorbeeld hiermee:

1. Beelden: vul je boek met mindmaps, foto’s en schetsen. Knip interessante plaatjes uit die je aantreft in tijdschriften. Print plaatjes uit die je aanspreken op internet en plak ze in.
2. Boeken: ben je een interessant boek aan het lezen? Neem interessante passages of citaten over. Schrijf ook je gedachten op, die tijdens het lezen bij je opkomen. Noteer boeken die je nog wil lezen.
3. Woorden: schrijf woorden op die emoties of sterke beelden bij jou oproepen. Schrijf ze groot of klein, gebruik verschillende kleuren en noteer andere woorden die bij je opkomen.  
4. Lijsten: maak lijsten, bijvoorbeeld met namen en plaatsen, voedingsmiddelen, zelfstandige naamwoorden of citaten.   
   
5. Gedachten: noteer je gedachten zonder ze te beoordelen. Laat je ideeën stromen, hoe bizar je invallen misschien ook zijn. Schrijf gewoon op wat je denkt.  
6. Dromen: noteer je dromen na het ontwaken, omdat je ze dan nog goed herinnert. Dromen zijn nieuwe verbindingen die je hersenen in je slaap hebben gelegd. Gebruik ze als bron van ideeën.  
7. Gesprekken: noteer interessante (flarden van) gesprekken die jezelf gevoerd hebt of gesprekken die je gehoord hebt. Of schrijf in je notitieboek 'brieven' naar mensen met wie je het contact hebt verloren of die overleden zijn.
8. Muziek: zit er een muziekstuk in je hoofd? Noteer enkele songteksten of melodieën. Schrijf erbij wat dit muziekstuk van jou wilt of wat het jou doet.
9. Momenten: maak notities van momenten die indruk op je maken. Wat gebeurde er en waarom trof het je? 
10. Verhalen: noteer verhalen die je gehoord hebt en die je op een of andere manier aanspreken.

Zo opent een notitieboek eindeloze mogelijkheden om materiaal te verzamelen, technieken uit te proberen en een onderwerp uit te diepen. Door categorieën te gebruiken, vind je meer.

Je ontdekt  ook waar je warm voor loopt en wat jouw thema's zijn. Losse flarden rijgen zich aaneen. Experimenteer wat bij jou en je projecten past.

Hoe vul jij je notitieboek? Ik lees graag je reactie!

Excelleren met ideeën

Meer en bétere ideeën vinden om successen te boeken in je werk? Dan is het programma Excelleren met Ideeën iets voor jou. Lees hier meer over dit programma, waarmee je je inspiratiebronnen ten volle leert gebruiken, je grenzen verlegt en je ontvankelijkheid voor ideeën vergroot.

Lees ook het volgende artikel

Sigrid van Iersel is als schrijver en journalist gespecialiseerd in creatief denken en storytelling. Zij helpt bij het verzinnen van meer en betere ideeën en laat in verhalen voelen waarom ze belangrijk zijn. Gemakkelijk op de hoogte blijven van deze artikelen? Vul dan hier je e-mailadres in en ontvang automatisch een mail bij de publicatie van ieder nieuw artikel.

De mooiste ideeën vang je ergens anders

Domestic Services, wat zou dat nou zijn? Tilburger Ton Wilthagen liep in Leuven tegen een winkel aan met dit opschrift en volgde zijn nieuwsgierigheid.  

De winkel bleek dienstencheques te verkopen: waardebonnen waarmee huishoudens de hulp van 'poetsvrouwen' kunnen inkopen.

De klant betaalt slechts 7,50 euro per uur, terwijl de schoonmaakster een vast contract heeft bij het bemiddelingsbureau. Geen zwartwerk meer, een fatsoenlijke beloning voor de huishoudelijke hulp en goedkope dienstverlening voor particulieren: drie vliegen in één klap.

Ton Wilthagen is hoogleraar arbeidsmarkt aan de Universiteit van Tilburg. Hij houdt zich onder meer bezig met de vraag hoe het gat gedicht kan worden tussen de vraag naar arbeid (zoals huishoudelijke hulp) en het aanbod van werknemers met een lage opleiding en/of een arbeidshandicap.

De dienstencheque is in zijn ogen een geweldige vondst om de gapende kloof tussen vraag en aanbod te dichten. Precies wat hij al een poos zocht, want er zijn nieuwe manieren nodig om werkgelegenheid te creëren waar de hele samenleving baat bij heeft.

Sindsdien draagt hij de dienstencheque uit als een veelbelovend voorbeeld, dat in Nederland ook toegepast kan worden. Het kwam ook aan de orde aan dit interview dat ik onlangs met hem hield over 'werkgeven naar vermogen'.

Op een onbekende plek stel je jezelf meer open

Was het toeval dat Wilthagen juist in Leuven op dit idee stuitte? Niet helemaal, want hij is ook als hoogleraar actief op de universiteit van deze Belgische stad. Maar er is nog een reden: hij houdt zijn oren en ogen goed open. Overal kun je immers op ideeën stuiten, die je in je eigen werk kunt toepassen.

Toch zijn we juist op een onbekende plek alerter dan anders. De omgeving is nieuw, dus je kunt nog niet op routine je weg vinden. Je stelt je meer open, waardoor je meer ziet, hoort, proeft en ruikt. Al die zintuiglijke informatie prikkelt je brein. Geen wonder dat je in een vreemde omgeving gemakkelijk allerlei nieuwe ideeën opdoet.

Als je binnenkort op reis gaat, maak daar dan gebruik van. Zet je zintuigen op scherp. Stel je open voor nieuwe invallen. En kom met een rijke oogst naar huis.

Excelleren met ideeën

Meer en bétere ideeën vinden om successen te boeken in je werk? Dan is het programma Excelleren met Ideeën iets voor jou. Lees hier meer over dit gloednieuwe programma, waarmee je je inspiratiebronnen ten volle leert gebruiken, je grenzen verlegt en je ontvankelijkheid voor ideeën vergroot.

Sigrid van Iersel is als schrijver en journalist gespecialiseerd in creatief denken en storytelling. Zij helpt bij het verzinnen van meer en betere ideeën en laat in verhalen voelen waarom ze belangrijk zijn. Gemakkelijk op de hoogte blijven van deze artikelen? Vul dan hier je e-mailadres in en ontvang automatisch een mail bij de publicatie van ieder nieuw artikel.

Bruno van den Elshouts horizonportretten

Een ideeënflard op het strand van Den Haag groeide uit tot een groots project. Hoe fotograaf Bruno van den Elshout ideeën vangt en uitbouwt: ‘Hoe langer je naar de horizon kijkt, hoe meer je ziet.’

“Kijk pap, een vliegtuig in de zee”, zei de tweejarige Lasse vorige zomer tegen zijn vader. Bruno volgde zijn vingertje en zag dat de peuter gelijk had. De kleur van het zeewater vloeide over in de aquablauwe hemel, zodat het vliegtuig in het water leek te vliegen.

Deze onverzettelijke horizon waar het eindige overvloeit in het oneindige: dat was het beginpunt van Bruno's idee voor New Horizons 2012.

Water en lucht gaan in elkaar over op 12 juni 7.00 uur

Op het dak van hotel NH Atlantic in Kijkduin (het hoogste punt aan het Haagse Zuiderstrand) maakt nu een speciale camera ieder uur een opname van de horizon. De foto’s verschijnen een jaar lang direct op internet. Zo zie je als kijker niet alleen verschillende soorten licht en weertypes, maar ook de verschuiving van uren dagen, weken, maanden en seizoenen.

De omgeving verandert

De rode draad in Bruno's werk is de aandacht voor verschijnselen waar een gewone kijker aan voorbij gaat. Eerder legde hij kruispunten in Europa vast en McDonaldslogo's in allerlei verschillende omgevingen. De kruispunten en de logo's blijven grotendeels hetzelfde, maar de omgeving verandert.

Zo is het ook met de horizonportretten: op alle foto’s is de lijn tussen hemel en zeewater de constante, de rest is voortdurend in verandering. Maar ook dit ijkpunt is beweeglijk: de hoogte van de lijn verandert mee.

Yin en yang

Lucht en water vormen twee evenwichtige abstracte vlakken. Ze verhouden zich als yin en yang. Tegelijkertijd zijn ze voor de toeschouwer duidelijk herkenbare elementen uit de werkelijkheid. Tijdloos en toch ook een momentopname.

Herkenbaarder kan bijna niet, merkt Bruno op. “De zee is het enige landschap dat in de historie van de aarde onveranderlijk is gebleven. Als er geen boten of boorplatforms in beeld zijn, moeten de oermensen hetzelfde uitzicht hebben gehad. En tegelijkertijd laten de foto’s duidelijk zien dat geen moment hetzelfde is.”

Filosofie, spiritualiteit, kunstbeschouwing: allerlei disciplines kunnen ermee uit de voeten. En dat is precies wat Bruno zo fascineert.

Om tot deze universele beelden te komen moest hij ondertussen enkele aardse problemen oplossen. Hoe kon hij in extreme weersomstandigheden opnamen maken? En hoe kon hij dat iedere dag op vaste momenten doen zonder dat hij een jaar lang met zijn camera naar het strand moest? Het was niet de bedoeling om de gevangene te worden van zijn eigen idee.

Gerichte focus in combinatie met vrijheid

Daarvoor heeft hij een strategie: hij probeert van een idee zo snel mogelijk een ‘invuloefening’ te maken. Hoe concreter, hoe beter. "Het idee heeft dan geen open einde meer. Begrenzing geeft me een gerichte focus in combinatie met voldoende vrijheid."

Het wordt een 'welkome verplichting', zegt hij. "Dat is voor mij een voorwaarde om mijn ideeën te realiseren. Ik kies mijn punt op de horizon. Zelfs als het niet je eindbestemming is, kun je al beginnen met de reis.”

Bij eerdere projecten heeft Bruno nog een andere les geleerd, die hij hier vol overgave toepast: doe het samen met anderen. Nu werkt hij onder meer samen met fotograaf Roelof de Vries (bekend van Dak van Rotterdam) die gespecialiseerd is in timelapse- en panoramafotografie.

"Je kunt zoiets moeilijk alleen groter trekken. Dus moet je in een vroeg stadium de belangstelling van anderen peilen. Liefst met een commerciële partner, zodat het echt impact krijgt.”

Terugtelkalenders op afvalstroken

Nu nog een businessmodel. Bruno verspreidt op allerlei manieren de beelden van de opnames: via internet, ansichtkaarten en een ‘terugtelkalender’. Deze laatste weggever is een lange strook papier met 30 horizonportretten, die hij liet drukken op afvalstroken van een drukkerij.

Het weggeefmateriaal vormt de creatieve spin-off van zijn hoofdproject. Steeds meer liefhebbers weten inmiddels de website te vinden. Fans ‘taggen’ schepen op de Facebookpagina en checken iedere dag even hoe de horizon erbij ligt.

Hoe meer mensen hij bereikt, hoe meer potentiële kopers om zijn investeringen terug te verdienen. Want uiteindelijk wil hij van alle 8785 horizonportretten museumwaardige afdrukken maken van twee meter breed. Deze foto’s gaat hij in unieke oplage (dus één exemplaar) te koop aanbieden.

Horizon is allesbehalve saai

Een van Bruno’s grootste uitdagingen blijft de techniek rond de camera’s. De computer op het dag behoeft regelmatig verzorging: minstens eenmaal per week gaat Bruno de bijbehorende sproei-installatie 'water geven'.

Tegelijkertijd valt de camera nog altijd meer onder controle te houden dan de zee en de lucht. Want als de opnames iets duidelijk maken, dan is het dat het uitzicht op de Noordzee zeer veranderlijk is: magische strepen, donkere kleuren en een ongelooflijke variatie aan licht en kleuren.

Soms is de zee streeploos, op andere momenten liggen er mysterieuze dwarsbalken over het water. De luchten laten nog veel meer verscheidenheid zien in kleuren en patronen. Een enkele keer is de lucht donkerder dan de zee.

Knalblauwe tinten op 1 juni, 5.00 uur.

De fans hebben dat in de gaten. “We fotograferen ook op tijdstippen dat mensen de horizon gewoonlijk niet zien, dus dat maakt het bijzonder”, zegt Bruno. “Hoe langer je ernaar kijkt, hoe meer je ziet. De nuances in de opnames worden steeds interessanter.”

Mogelijk verschijnt er nog een regenboog voor de camera of een lage streep mist. Bruno laat zich graag verrassen. “Zwemmers. Opspringende dolfijnen. Of een krachtige onweersflits…”

Wie is Bruno van den Elshout?
Bruno van den Elshout (1979) is fotograaf en conceptontwikkelaar, maar ook pionier, avonturier en out-of-the-box netwerker. Onder de naam Photologix voert hij uiteenlopende projecten uit. In 2011 richtte hij zijn aandacht op Poldermotieven. Dit jaar fotografeert Bruno ieder uur de Noordzeehorizon ter hoogte van Kijkduin.

De horizonportretten verschijnen ieder uur op de website New Horizons, om uiteindelijk verwerkt te worden in een boek en fototentoonstelling. Ieder uur verschijnt de laatst bijgekomen foto ook op Twitter. Op de Facebookpagina over New Horizons kun je de vorderingen achter de schermen volgen.

Lees ook het volgende artikel

Sigrid van Iersel is als schrijver en journalist gespecialiseerd in creatief denken en storytelling. Zij helpt bij het verzinnen van meer en betere ideeën en laat in verhalen voelen waarom ze belangrijk zijn. Gemakkelijk op de hoogte blijven van deze artikelen? Vul dan hier je e-mailadres in en ontvang automatisch een mail bij de publicatie van ieder nieuw artikel.

Ideeënjagen en de waarde van het bloggen

Een briljant idee krijg je niet als een hapklaar product op een zilveren schaaltje opgediend. Je moet de ingrediënten eerst zoeken, roeren en door laten koken. Het boek The Ideahunter laat zien hoe je dat aanpakt.

Vraag me binnen een kwartier met tien originele ideeën te komen voor fondswerving (ik noem maar een dwarsstraat) en ik blokkeer. Maar geef me de tijd om te researchen, te puzzelen en en stap voor stap tot ideeën te komen en ik presenteer de gevraagde concepten.

Denken terwijl je doet

Het pure denkwerk ligt me niet zo. Daarmee bedoel ik brainstorms op papier of achter de computer vanuit het niets een plan maken. Maar ideeën verzamelen, daar de beste elementen uit halen en die verder ontwikkelen, gaat heel goed. Ik bedenk terwijl ik doe.

Het boek The Ideahunter, how to find the best ideas and make them happen van Andy Boynton en Bill Fischer is daarom een feest van herkenning. Ik blijk het typerende gedrag van een ideeënjager te vertonen. Dat betekent veel observeren, noteren, uiteenlopende bronnen raadplegen en praten. Niet alleen in het vertrouwde 'jachtgebied', maar vooral ook daarbuiten.

Een van de succesvolle technieken van de ideeënjager is het maken van een prototype. Dat klinkt nogal gewichtig, maar het gaat er simpelweg om dat je je ruwe idee in een vorm giet. Een half-fabrikaat staat je toe vrij te denken, zonder angst voor mislukking.

Zo'n prototype kan de vorm aannemen van een eerste schets of model, maar ook een presentatie. Je kunt een pitch houden bij Gave Dingen Doen of je gedachten delen bij Stand-up Inspiration. Het laat je voelen welke kracht het heeft om uit te groeien tot iets groters. Het prille idee wordt bovendien begrijpelijk voor anderen, zodat zij het kunnen becommentariëren en versterken.

Dit prototype moet je al vroeg in het proces maken, zeggen Boynton en Fischer. Als je je idee aan een opdrachtgever moet presenteren ben je te laat. Met half-fabrikaten houd je namelijk je idee in beweging. "Idea flow is critical", stellen zij. "Your ideas are worth little unless they’re in motion, shifting in response to fresh data and conversation, evolving through stages of reflection and prototyping."

Bloggen is half-fabrikaten leveren

Dat levert voor mij opnieuw een persoonlijk punt van herkenning op. Bloggen is namelijk ook een manier van prototyping. Met een blog geef je vorm aan eerste gedachten, die je vervolgens de wereld instuurt. Een blog dat je lang geleden geschreven hebt, kun je aanvullen en herschrijven tot een beter stuk.

Of een verzameling blogs groeit uit tot een heel boek (er zijn auteurs die al bloggend een hele roman bij elkaar schrijven en zich op die manier in de kijker spelen van een geïnteresseerde uitgever!)

Een weblog is een lopend archief en houdt ideeën in beweging. Een idee is nooit af en dat is ook niet erg. Al ontwikkelend krijgt een idee flow.

Boek: The ideahunter. How to Find the best ideas and make them happen door Andy Boynton, Bill Fischer en William Bole. Jossey-Bass San Francisco, 2011 (o.a. verkrijgbaar via Amazon.com)

Smul van Toverballen voor het brein

Meer weten over de manier waarop je verhalen toepast in (informatieve) teksten? Dan smul je waarschijnlijk van het boek Toverballen voor het brein: laagje voor laagje ontsluiert het boek de geheimen van verhalen en geeft praktische tips over de toepassingen daarvan. De Toverballen voor het brein bestel je hier.

Hoe enkele ideeënflarden uitgroeien tot een plateautaart

Een idee begint bij mij met enkele losse flarden. Ik voeg nieuwe ingrediënten toe, kneed alles door en stop alles in een bakvorm. Totdat het idee eruit rijst.

De ABC-bakvorm....

Twee jaar geleden zag ik een blogger die een ABC had gemaakt. Nu ben ik niet van de ABC-tjes. Ze doen me teveel denken aan oubollige stukjes die vroeger op familiefeesten werden opgevoerd. Bij iedere alfabetletter hoorde een bepaalde karaktereigenschap van de jarige of jubilaris met een bijbehorend flauw verhaal. Erger kan het bijna niet worden.

Het ABC van deze blogger was echter andere koek. Ik zag ditmaal een aardige kapstok om allerlei ideetjes en feitjes aan op te hangen. Ik probeerde deze vorm daarom zelf uit en bakte mijn eigen ABC van inspiratiebronnen. Een 'vormkeuze' is voor mij op deze manier vaak de aanleiding voor een nieuw plan.

...wordt een lijst...

Al gauw kreeg ik nog veel meer ideeën voor inspiratiebronnen. Ook bloglezers en twitteraars leverden volop aanvullingen. Daarom publiceerde ik een nieuwe lijst met 67 inspiratiebronnen. Maar nu begon het pas echt storm te lopen met reacties. Binnen enkele weken waren het er meer dan honderd.

Veiligheidshalve doopte ik de pagina 100+ inspiratiebronnen, want er bleven nieuwe aanvullingen komen. De lijst sloeg namelijk bijzonder aan. In amper 2 jaar tijd is hij 9000 keer bekeken. Twee schoolboeken in Nederland en België verwijzen de leerlingen naar deze pagina als ze inspiratie op willen doen. En dat geldt ook voor enkele tientallen websites.

...en groeit door...

Als ik eenmaal bezig ben met een idee, gaat het gist rijzen en welt het deeg de bakvorm uit. Het succes van de lijst bracht me namelijk op het idee om het document om te vormen tot een schatkist aan inspiratiebronnen. Ik had al 149 prachtjuwelen verzameld.

Enkele sympathieke meelezers namen de lijst door en gaven feedback. Maar nu bleek ik het toch te bont gemaakt te hebben. Mijn meelezers duizelden ervan. Het aantal inspiratiebronnen was zo omvangrijk (alle 149 inspiratiebronnen bestaan ook nog uit diverse onderdelen!) dat de inspiratie dood sloeg.

...tot een plateautaart

Foute boel natuurlijk. Ik heb daarom de ideeënschatkist helemaal overhoop gehaald. De afgelopen weken heb ik flink getimmerd en geklust. En nu verrijst een nieuw bouwwerk. Een reusachtig bouwwerk zelfs.

Ik schreef al: ideeën beginnen bij mij meestal klein. Al boetserend met kleine stukjes deeg ontstaat er vervolgens een taart met vele verdiepingen.

Hoe nu verder? Binnenkort ga ik maar eens een punt zetten achter al mijn inspanningen. En dan presenteer ik jullie het resultaat. Dan hebben jullie alvast iets om naar uit te kijken!

De foto is van Jimmiehomeschoolmom via Flickr

Naschrift:
Bekijk hier het resultaat: handboek Ideeënschatkamers.

Smul van Toverballen voor het brein

Meer weten over de manier waarop je verhalen toepast in (informatieve) teksten? Dan smul je waarschijnlijk van het boek Toverballen voor het brein, dat ik speciaal over dit onderwerp geschreven heb. Laagje voor laagje ontsluiert het boek de geheimen van verhalen en geeft praktische tips over de toepassingen daarvan. Bestellen? De Toverballen voor het brein haal je hier.

Mis mijn volgende artikel over ideeën niet

Sigrid van Iersel is als schrijver en journalist gespecialiseerd in creatief denken en storytelling. Gemakkelijk op de hoogte blijven van deze artikelen? Vul dan hier je e-mailadres in en ontvang automatisch een mail bij de publicatie van ieder nieuw artikel.

Tien manieren om ideeënbedenkers te prikkelen

Mensen in je organisatie die belangrijke ideeën leveren, verdienen een beloning. Maar juist op dat punt kun je ongelooflijk de mist in gaan.

Geef mensen geld en ze zullen het gewenste gedrag blijven vertonen. Dankzij deze gedachtegang mag menige scholier op zijn 18e op kosten van zijn ouders zijn rijbewijs gaan halen als hij niet rookt. Een directeur krijgt een bonus toegestopt als hij goede winstcijfers haalt. En ideeënmakers krijgen een financiële beloning in de verwachting dat nog meer prachtige vondsten vanzelf volgen.
 
Toch is dat riskant. Bij scholieren, bij goedbetaalde directeuren en al helemaal bij creatieve ideeontwikkelaars. Wie een financiële beloning of een cadeau uitdeelt voor goed gedrag of een waardevol idee, loopt het risico dat deze persoon zich niet voldoende serieus genomen voelt.

Hoe kan dat?

Een ideeënmaker (m/v)  levert deze ideeën omdat hij daar lol in heeft. Of hij doet het omdat hij daarmee een hoger doel heeft. Hij voelt zich verbonden met de missie van de organisatie en ziet mogelijkheden om daar een bijdrage aan te leveren. Zo’n idee ontwikkelt hij vaak in zijn vrije tijd, gewoon omdat hij het belangrijk vindt.

We zijn geen profit maximisers maar purpose maximisers, zoals Daniël Pink schrijft in zijn boek Drive. Alleen bij simpele taken raken we gemotiveerd door een geldbedrag of andere beloning. Als we ons ergens voor inzetten voor iets groters of breders, doen we dat eerder vanuit een diep gevoelde behoefte om nieuwe dingen te leren of iets in de wereld te zetten. We willen een bijdrage te leveren aan iets zinvols.

Psychologische experimenten laten zien hoe beloningen die intentie kunnen frustreren. Zo kreeg een groep kleuters een beloning voor hun kleurwerk, de andere groep niets. Twee weken later gingen de kleuters opnieuw aan de slag met stiften en papier, maar nu was er geen beloning in het vooruitzicht. De kleuters die aanvankelijk beloond waren, toonden zich veel minder geïnteresseerd dan de eerste keer. De groep die geen beloning had gehad werkte even hard aan de tekeningen als voorheen.

Een beloning kan dus de aantrekkingskracht van een aangename activiteit verminderen. Erger nog: het werkt averechts op iemands motivatie om iets nieuws te bedenken.


Hoe vermijd je deze valkuilen?

Dat doe je door beter in te spelen op wat mensen echt in beweging brengt.

1. Sta voor een hoger doel

Werk wordt aantrekkelijker wanneer we voelen dat het tot iets belangrijks leidt. Maak dat expliciet: welk hoger doel dient de opdracht? Wat maakt dit werk betekenisvol?

"Als medewerkers de opdracht krijgen om naar hun werk te komen en hun werk te doen, zal dat alles zijn wat ze doen", schrijft Simon Sinek in zijn boek Begin met het waarom. "Maar als ze er voortdurend aan herinnerd worden waarom het bedrijf is opgericht en de opdracht meekrijgen om altijd naar manieren te zoeken om dat doel tot leven te brengen, zullen ze meer doen dan hun werk."

2. Vertel waarom

Verhalen inspireren mensen en zetten de verbeeldingskracht in gang. Giet het hogere doel daarom in de vorm van een verhaal. Maak duidelijk waarom nieuwe ideeën belangrijk zijn voor de organisatie of voor de branche. Zie ook mijn eerdere blogpost Begin met het grotere verhaal.

3. Laat het 'hoe' over aan de professional

Bied focus, maar geef ook vrijheid. Het begint allemaal met de mogelijkheden om zelf initiatieven te nemen. Vertel je mensen welke resultaten er verwacht worden, maar laat het ‘hoe’ over aan de professional. Zoals Albert Einstein zei: "Alles wat werkelijk groots en inspirerend is, is gecreëerd door een individu dat kan werken in vrijheid."

4. Geef ruimte aan het experiment

In een goed creatief klimaat mag je experimenteren. Neem mensen en hun ideeën altijd serieus. Creëer een veilige haven, waar iedereen ideeën kan opperen zonder negatieve gevolgen voor salaris, functie of status.

Leidt het idee tot een mislukking? Dan waardeer je de poging en het lef om iets nieuws te ondernemen. Ze onthullen waardevolle informatie over de knelpunten in je organisatie. Slaagt het experiment en levert het iets waardevols op? Vier het succes en draag het uit!

5. Uit je waardering op een persoonlijke manier

Heeft iemand bijzondere ideeën geleverd voor de organisatie? Weeg het mee bij de beoordeling. Een medewerker die meedenkt met de organisatie laat namelijk bijzondere betrokkenheid zien die veel verder gaat dan het gewone werk.
Spreek ook je waardering uit aan mensen die meedenken met de ideeënbedenker en het idee een stap verder hebben geholpen.

6. Geef snel aan wat er met het idee gebeurt

Is het een kansrijk idee voor de toekomst, maar niet voor de korte termijn? Moet het idee nog verder ontwikkeld worden?

Dat kan natuurlijk, maar laat het de bedenker wel zo snel mogelijk weten. Niets is zo vervelend voor de ideeënleverancier als het gevoel dat zijn idee in een zwart gat is verdwenen.

Ideeënbedenkers die snelle feedback krijgen dat een idee niet goed genoeg is, zijn bovendien gemotiveerd om nieuwe ideeën aan te dragen, blijkt uit wetenschappelijk onderzoek van Dick Deichmann. Hun volgende ideeën worden beter als ze snappen waarom het vorige idee nog niet goed genoeg was.

7. Maak het zichtbaar

Maak in je organisatie openlijk zichtbaar wie een waardevol idee geleverd heeft, bijvoorbeeld in het personeelsmagazine, de gezamenlijke kennisdatabank en natuurlijk bij de presentatie van het uitgewerkte idee.

Dat geeft niet alleen een impuls aan de daadwerkelijke uitvoering van het idee, maar is ook stimulerend voor andere medewerkers die met ideeën in hun hoofd rondlopen. Laat zien wat er in jouw team allemaal mag en kan.

8. Schakel de ideeënbedenker in bij de uitvoering

Betrek de ideeënbedenker bij de uitvoering, zodat hij zelf het idee verder helpt. De bedenker is zelf de grootste supporter van het idee. Als dat niet kan, geef in ieder geval informatie over de voortgang en de behandeling van het idee.

9. Bewaar ideeën

Richt een database in om ideeën te bewaren en te volgen. Ook voor ideeën die op dit moment niet bruikbaar zijn. Die kunnen een andere persoon op nieuwe ideeën brengen. Regel dat de database voor iedereen toegankelijk is en breng oude ideeën regelmatig opnieuw onder de aandacht.

10. Draag de innovatieverhalen uit

Verzamel de ontstaansverhalen rondom innovatieve vondsten. Hoe is iemand tot zijn idee gekomen? Wat kwam hij tegen op zijn weg om het uit te voeren?
Presenteer de 'creatieve oogst' regelmatig in een speciale uitgave of wandtentoonstelling. Vaak zijn deze verhalen buitengewoon aanstekelijk voor anderen om te lezen of te horen en daarop verder te bouwen.

Voor de bedenker van een idee is er geen mooiere beloning denkbaar dan dat zijn idee serieus genomen wordt en dat de organisatie er daadwerkelijk mee aan de slag gaat. Als je zo met nieuwe ideeën omgaat, voelen mensen zich uitgedaagd. En zo bedenken ze nog veel meer goede ideeën.

Bronnen:

• Idea Management. Perspectives from Leadership, Learning and Network theory, proefschrift van Dirk Deichman, Erasmus Universiteit Rotterdam, 2012
• Begin met het waarom. De Gouden Cirkel van ondernemen door Simon Sinek. Uitgeverij Business Contact, 2012
• Drive door Daniel H. Pink, Business Contact, 2010 
• Je hok uit! 30 praktische adviezen voor een creatiever team door Jeff Gaspersz, Pearson Education, 2005

Foto: images of money, Taxbrackets.org

Verhalen voor ideeënmakers

Verhalen nodig om ideeënmakers te inspireren? Of verhalen nodig om innovatieve vondsten uit te dragen? Lees hier verder wat ik voor jou doe.

Smul van Toverballen voor het brein

Meer weten over de manier waarop je verhalen toepast in (informatieve) teksten? Dan smul je waarschijnlijk van het boek Toverballen voor het brein, dat ik speciaal over dit onderwerp geschreven heb. Laagje voor laagje ontsluiert het boek de geheimen van verhalen en geeft praktische tips over de toepassingen daarvan. Bestellen? De Toverballen voor het brein haal je hier.

Mis mijn volgende artikel over ideeën niet

Sigrid van Iersel is als schrijver en journalist gespecialiseerd in creatief denken en storytelling. Gemakkelijk op de hoogte blijven van deze artikelen? Vul dan hier je e-mailadres in en ontvang automatisch een mail bij de publicatie van ieder nieuw artikel.

Journalistiek begint altijd met een idee

Als één werkveld dringend behoefte heeft aan meer en betere ideeën, dan is het wel de journalistiek, vindt Karel van den Berg. De mogelijkheden voor ideeontwikkeling legde hij vast in het handboek Bedenk eens wat nieuws, dat tegelijkertijd een dringende oproep is tot vernieuwing in de journalistiek.

Journalist Karel van den Berg weet het zeker: de toekomst van zijn geliefde vak ligt in het onderkennen van de creatieve, scheppende dimensie van het beroep. Meer dan ooit zijn onderscheidende ideeën van levensbelang voor de vrije pers als maatschappelijke factor en economische sector. Want nieuws begint vaak met een gebeurtenis, journalistiek begint altijd met een idee. Niet alleen voor onderwerpen en invalshoeken, maar zeker ook voor formats en verdienmodellen.

Zelf raakte Van den Berg (sinds 1988 actief bij kranten en omroepen) nieuwsgierig naar een antwoord op de vraag of je creativiteit kunt regelen, organiseren en stimuleren. Hij volgde daarvoor bij het Centrum voor Ontwikkeling van het Creatief Denken (COCD) de opleiding tot creativiteitsdeskundige. Had hij dat maar twintig jaar eerder gedaan, verzucht hij op één van de pagina's. Want de mogelijkheden om meer en betere ideeën te halen uit journalisten zijn inderdaad eindeloos.

Als volgende stap onderzocht hij de ideeontwikkeling op journalistieke beroepsopleidingen en redacties van alle typen media, in alle journalistieke genres, in binnen- en buitenland. De neerslag van dit onderzoek tekende hij op in het manifest Nieuws dat verzin je niet, dat als digitaal document bij het boek verkrijgbaar is.

Schrikbarend weinig aandacht voor ideeontwikkeling
Zijn bevindingen zijn niet om vrolijk van te worden: gerichte ideeontwikkeling krijgt op veel redacties schrikbarend weinig aandacht. Hoewel veel journalisten vinden dat ze een creatief beroep hebben, besteden journalistieke opleidingen en redactieteams nauwelijks bewuste aandacht aan de goede inrichting van het creatieve proces.

De redactievergadering gaat vooral over de taakverdeling. Chefs domineren de richting van het gesprek of sluiten bepaalden denkrichtingen af. Ook de andere deelnemers nemen al snel een kritische houding in: wat een beetje afwijkt van het patroon, schiet een doorgewinterde journalist vroegtijdig af.En als er al een brainstorm gehouden wordt, gaan de deelnemers weer snel over tot de orde van de dag.

Wat ook niet meehelpt is dat veel journalisten creativiteit eerder in verband brengen met vorm (‘een verhaal opleuken’) dan met de belangrijke inhoud, waarin de feiten heilig zijn. Ze vinden creativiteit al snel te vrijblijvend, te tijdrovend en te ver verwijderd van de harde werkelijkheid. Niks dus voor de snelle nieuwsjagers en blaffende waakhonden van de democratie.

Vondst van een goed idee is kern van het werk
Zo is ideeontwikkeling de sluitpost bij redacties die het als hun hoogste taak beschouwen om als eerste het meest actuele nieuws te brengen. En dat terwijl kennis en toepassing van het creatieve proces tot enorme verbeteringen kunnen leiden. "Talent is een factor, maar de voltallige journalistieke stand kan naar de hoogste klasse promoveren door de juiste training, houding, nuttige aanwijzingen en optimale omstandigheden", stelt Van den Berg terecht.

Natuurlijk kunnen journalisten in de dagelijkse hectiek niet voor elke tweekolommer een heisessie houden. Maar ideeontwikkeling kan ook door tien minuten na te denken over een gerichte invalshoek, die past bij het 'merk' van het medium. Een agrarisch magazine pakt een onderwerp anders aan dan NRC Handelsblad. De vondst van een goed journalistiek idee is bovendien geen verloren tijd maar core business.

“Van een journalist mag je juist ideeën verwachten", stelt Van den Berg. "Als een journalist die feiten niet voorziet van een goede invalshoek of geen waarde toevoegt, zegt ongeveer hetzelfde als: alstublieft, een internetverbinding, zoek het zelf uit. Maar voor dat uitzoeken huurt het publiek nu juist journalisten in.”

Uit zijn veldonderzoek vloeit het boek Bedenk eens wat nieuws voort, dat bedoeld is als handboek voor journalistieke ideeontwikkeling. Het boek heeft een mooi vormgegeven harde omslag, maar het ligt daardoor slecht in de hand en blijft niet open liggen. Onpraktisch voor een handboek.

De vele tips en adviezen zelf zijn echter meer dan de moeite waard, óók voor professionals in andere sectoren die met ideeënarmoede kampen. Van den Berg kent de journalistieke wereld van binnenuit en kan dus ook direct verbindingen leggen met de hectische praktijk. Het boek is scherpzinnig en beeldend geschreven, zoals je mag verwachten van een journalist.

Veel tips zijn direct toepasbaar in de redactiepraktijk, zoals deze drie:

• Vraag naar denkbeeldige reacties bij onverwachte bronnen

  Bel in je gedachten met president Obama voor een reactie op het parkeerprobleem in de binnenstad. Bespreek de tekorten op het schouwburgproject met het Kremlin. Associeer op hun uitspraken, redeneer terug naar je onderwerp en kijk of het je op nieuwe vragen en observaties brengt.

• Werk met beeldspraak

  Beeldspraak brengt je op nieuwe gedachtesporen. Een mooi voorbeeld van denken in beeldspraak is deze: ‘Brandweercommandant Rutte heeft een politieke pyromaan omarmd in zijn korps dat de maatschappelijke veenbrand moet bestrijden.’

• Schuif eens aan bij een andere deelredactie

  Doorbreek de koninkrijkjes op de redactie. Laat de buitenlandexpert aanschuiven bij de redactievergadering van de sportredactie en andersom.

Het is een grote uitdaging om dit creatieve proces in de praktijk in te passen, zeker als ook de cynici erbij betrokken moeten worden. Toch ziet Van den Berg ook hier mogelijkheden, bijvoorbeeld door het redactieproces anders in te richten.

Ideeën hebben namelijk tijd nodig om te bubbelen, want het kan even duren voordat je brein nieuwe verbanden ontdekt. De redactie kan schuiven met activiteiten, overleg- en beslismomenten, waardoor de bedenktijd tussen de startvraag, beslissing en uitvoering opgerekt wordt. Kijk bijvoorbeeld hoe je ver voor de deadline al mogelijke onderwerpen kunt laten aandragen, suggereert hij. Draag grote thema’s aan en vraag er over een week de ideeën bij voor de uitwerking.

Til de ideevorming over het weekend heen, want juist in periodes van ontspanning ontstaan de beste invallen. De redactie van Libelle begint zelfs al een jaar van te voren met de brainstorm voor de kerstspecials, zo was onlangs in een televisiedocumentaire te zien. Die tijd is nodig om het onvermijdelijke agendapunt van kerstfeest ieder jaar weer van de broodnodige frisse invalshoek te voorzien.

Aan het slot van zijn handboek adviseert Van den Berg journalisten eens een museum of onbekende stad te bezoeken of met professionals te praten buiten hun eigen jachtterrein. Die grondige nieuwsgierigheid, altijd en overal, zou je van een journalist sowieso mogen verwachten. En eigenlijk van iedereen die regelmatig wat nieuws moet bedenken.

Karel van den Berg, Bedenk eens wat nieuws. Handboek voor journalistieke ideeontwikkeling.  Uitgeverij Haystack, 2011. Het boek is onder meer te koop bij Managementboek.nl. Via dit boek kunnen lezers ook het document Nieuws dat verzin je niet. manifest voor het journalistieke idee downloaden. Prijs: € 26,95.

Lees ook het vervolgstuk dat ik schreef naar aanleiding van dit boek over het belang van een eigen verhaal voor professionals en organisaties:

• Zonder eigen verhaal gaat het niet vliegen

Mis het volgende artikel over ideeën niet

Sigrid van Iersel werkte 15 jaar als dagbladjournalist en is nu actief als zelfstandig journalist en schrijver van non-fictieboeken. Ze is mede-auteur van het boek Lenig Denken over creatieve denktechnieken.

Toverballen voor het brein

Verhalen maken je nieuwsgierig en sporen aan om door te lezen. Het e-book Toverballen voor het brein doet uit de doeken hoe je deze verhaalkracht en andere technieken op het gebied van storytelling kunt toepassen in informatieve teksten, zoals journalistieke artikelen, websites, brochures en andere teksten. Laagje voor laagje ontsluiert het boek de geheimen van verhalen en vertelt wat je er in teksten mee kunt doen. Lees hier meer informatie over Toverballen voor het brein.