Recepten bedenken zonder kookboek

'Stalen' van eetbaar papier in de Culinaire Werkplaats

Om recepten te bedenken, heb je geen kookboeken nodig. Het is veel interessanter om je inspiratie te halen uit heel andere bronnen. Drie manieren om jezelf op een nieuwe manier te inspireren.
De Culinaire Werkplaats in Amsterdam is een ontwerpbureau en een restaurant op het snijvlak van eten en kunst, waar ik onlangs te gast was met de makers van 7 Days of Inspiration Magazine. Initiatiefnemers Marjolein Wintjes en Eric Meursing willen mensen in beweging brengen met hun ‘verse eetinspiraties’ en hen daarmee inspireren om op een andere manier met groente, fruit, bijzondere granen en andere gezonde voeding om te gaan.

Voor hun ontwerpen halen zij hun inspiratie uit allerlei mogelijke bronnen, zoals architectuur, mode en landschappen. Kookboeken hebben ze ook, maar die dienen vooral om technische details na te zoeken. "Helemaal blanco beginnen aan een ontwerp is het beste", is de ervaring van Marjolein.

Zij hanteren een aantal uitgangspunten, die ook voor andere makers van creatief werk (in welke vorm dan ook) inspirerend zijn. Het zijn stuk voor stuk uitdagingen om je gebruikelijke inspiratieboekje te buiten te gaan. Durf je de uitdaging aan?

1. Kies een ander zintuig als uitgangspunt
De meeste koks nemen de smaak van een gerecht als uitgangspunt voor hun receptuur. Natuurlijk moet het gerecht er ook nog mooi uitzien (het visuele aspect) en lekker ruiken (de geur).
Toch hebben we nog meer zintuigen die we kunnen inzetten om een nieuw gerecht te bedenken. Onze tastzin bijvoorbeeld. Marjolein haalt haar inspiratie vaak uit textiel: wol, fluweel of jute bijvoorbeeld. De structuur van deze stoffen vertaalt ze in de textuur van gerechten. Of ze gebruikt de structuur van een afbladderende wand met affiches als uitgangspunt.
Als je voor een ander zintuig kiest, hoe verandert dan jouw werk?

2. Verander de functie van je werk
Voedsel is doorgaans om op te eten, maar het kan nog meerdere functies dienen. Zo kun je eetbaar papier ook verwerken tot kledingstukken. Marjolein probeert van eetbaar papier draagbare kledingstukken te maken.
Als jij jouw creatieve werk een andere functie geeft, hoe ziet dat er dan uit?

3. Beperk jezelf
De schilder Mondriaan beperkte zichzelf tot de primaire kleuren, zwart en wit en rechte lijnen. Marjolein en Eric geven zichzelf vaak een soortgelijke beperkende opdracht. Ze werken bijvoorbeeld uitsluitend met zwarte ingrediënten, zoals olijven en zwarte linzen. Dat geeft hen een nieuwe uitdaging: ze hebben al een lijst met 72 zwarte ingrediënten samen kunnen stellen. Door je keuzes te beperken, kom je tot nieuwe vondsten.
Met welke beperking kun jij jezelf een creatieve uitdaging bezorgen?




Verder lezen:

• Zes redenen waarom koken goed is voor je creativiteit
• De kleuren van een muziekstuk
• Noodzakelijke stappen voor het ontwikkelen van ideeën

Zes redenen waarom koken goed is voor je creativiteit (en geluk)

Koken met uitsluitend oranje ingrediënten

Koken is een uitstekend middel om je creativiteit te stimuleren. Om meer redenen dan je denkt.

1. Mix and match Al kokend combineer je allerlei ingrediënten, totdat er nieuwe smaakvolle combinaties ontstaan. Maar ook als je je eigen draai geeft aan bestaande recepten, ben je creatief bezig. Koken is bij uitstek een combinatie van uitproberen, proeven, toevoegen, aanlengen, roeren, aanpassen en vernieuwen.
Tip: ga koken en leg jezelf een beperking op. Kook bijvoorbeeld uitsluitend met ingrediënten van één kleur.
2. Meditatie Het hak- en snijwerk is een uitstekend middel om je hoofd leeg te maken. Dan borrelen er vanzelf nieuwe gedachten op. De geuren van verse kruiden en andere ingrediënten werken meditatief.
3. You fill up my senses Koken is goed om je zintuigen aan het werk te zetten. Wat proef ik nu precies? Wat vind ik nu eigenlijk? Koken is een zinnelijk proces, zei acteur/regisseur Titus Muizelaar ooit in de rubriek over troosteten in NRC Handelsblad (2009).

"Een saus maken is als de repetitieperiode van een toneelstuk. Je begint met een grote pan bouillon, dan is het een kwestie van inkoken, alle overbodige poespas weglaten, concentreren. Proeven, iets meer wijn, net iets meer peper. En zo probeer je langzaam tot een kern te komen. Tot de kern van een gevoel."

4. Connect Als je naast elkaar staat te snijden en te koken, raak je gemakkelijk met elkaar in gesprek, zonder dat je elkaar hoeft aan te kijken. Op deze manier kun je op een rustige manier met elkaar praten (als je niet iets op het vuur hebt staan dat de aandacht vergt, natuurlijk!), waardoor allerlei nieuwe gedachten en ideeën ontstaan.
In veel culturen met een culinaire traditie zijn vrouwen eindeloos bezig met het vullen van gerechten. Dat komt omdat ze zo graag met zijn allen koken, denkt Marjoleine de Vos in NRC Handelsblad (2011).

"Dan wil je een werkje te doen hebben waardoor je nog even langer gezellig met zijn allen bij elkaar bent en wat leent zich daar nu beter voor dan vullen? Je moet hakken en malen, uithollen en flapjes maken, plakken en rollen en dichtbinden."

5. Geluk "Door het eten van gekke combinaties, voel je je gelukkiger en geïnspireerder." Dat zegt Rob Eastaway, schrijver van Creatief denken, 101 manieren om denkpatronen te doorbreken. Dus probeer gerust speklapjes met drop uit of bereid eens zuurkool met caramelsaus.
Tip: heb je inspiratie nodig voor spannende en toch smakelijke combinaties? Neem een kijkje bij foodpairing.


6. Dopamine Alles wat nieuw is, prikkelt het brein tot het maken van nieuwe verbindingen. En dat levert weer de afscheiding van stofjes in de hersenen op, die ons geluksgevoel verhogen: dopamine. Het creëren van nieuwe gerechten levert daar een bijdrage aan. Voer dus vooral nieuwe kookexperimenten uit.
Tip: neem een abonnement op biologische groenten. Met de raapsteeltjes, snijbonen en knolselderij in het wekelijkse pakket word je vanzelf uitgedaagd om creatief te zijn.

Verder lezen over creativiteit en koken:

• Creatief met bloemkool
• Soepen zijn vloeibare vormen van magie

Lenig denken Meer ideeën nodig om je creatieve denkvermogen op te rekken? In het boek Lenig denken, technieken voor creatieve denkkracht lees je een groot aantal ideeën en oefeningen, die je op je werk van pas komen.
Bestel het boek nu bij Managementboek.

Creatief met bloemkool

Soms is het goed om jezelf te dwingen tot meer creativiteit door buiten de gebaande paden te gaan. Dat kan op heel alledaagse manieren. Neem een groenteabonnement bij een biologische leverancier.

Bloemkool. Tja, wat moeten we nu weer maken met bloemkool? Met uitzondering van onze jongste zoon is ons gezin geen liefhebber van deze groente. Vies is een te groot woord, maar ernaar uitkijken doen we evenmin. Onze biologische groenteleverancier Kievit heeft 'm echter met grote blijdschap weer in zijn wekelijkse pakket gestopt en prijst hem aan als een der zeven wereldwonderen. Wat nu?

Natuurlijk bestaan er tal van varianten op de klassieke gekookte bloemkool-met-papje, die ik echt liever vermijd. Bloemkoolsoep met gorgonzola, bloemkooltaart, Indische curry met bloemkool: mogelijkheden genoeg. Gedwongen door de groententas heb ik al diverse varianten uitgeprobeerd. Het eind van het liedje is dat er meestal een aardig gerecht op tafel staat, maar dat die verhipte bloemkool best achterwege had mogen blijven...

Deze week daagt Kievit ons opnieuw uit met een sneeuwwitte kool. Qua vormgeving inderdaad een kunststukje. Maar om op te eten... Gelukkig doet onze groentepakkettenleverancier er een splinternieuwe suggestie bij. Dit keer beveelt hij een vegetarische Bloemkool Masala met tomatensaus aan. Misschien is dat wat.

Kievit had ook nog een opmerkelijke suggestie voor een ander pijnpuntje in het pakket van deze week, namelijk de radijsjes. Ook daar zijn we niet echt liefhebbers van (alweer met uitzondering van jongste zoon). Maar een recept voor radijssoep zet ons weer aan het denken. Wat dat klinkt wel heel spannend.

Zo laat het groentepakket je grenzen overschrijden, waar je anders ver vandaan blijft. Iedere week worden we verrast, uitgedaagd en op de proef gesteld. En zijn dat niet de belangrijkste prikkelingen om tot meer creativiteit te komen?

Nog meer kookinspiratie:

• Zes redenen waarom koken goed is voor je creativiteit (en geluk)
• Innoveren met smaakcombinaties
• Koken voor een prikkie: drie keer eten van één bloemkool
  

Dit artikel is ook gepubliceerd op mijn weblog Kookdromen.

De leukste lijstjes om te maken

Lijstjesgek Sasha Cagen schreef er een heel boek over en heeft een speciaal blog aan het onderwerp gewijd: lijstjes. Van lijstjes maken word je gelukkig, is haar stelling.

Niet alleen de praktische to-do-lijstjes, maar ook de to-dream-lijstjes, waarbij je jezelf laat weten wat je wilt. Het opschrijven van wensen heeft dikwijls het magische effect dat ze ook werkelijkheid worden, stelt de lijstjes-goeroe.

Nou, vooruit dan maar: de leukste lijstjes om te maken, het liefst in een speciaal notitieblokje:

1. De lekkerste zomergerechten (alles met knoflook en zongedroogde tomaatjes)
2. De 10 dingen die ik wil doen voor mijn tachtigste jaar
3. Wat er altijd klaar moet liggen om naar het strand te gaan
4. Tien redenen om gelukkig te zijn
5. De beste lessen die ik van vrouwen geleerd heb
6. De mooiste verborgen plekjes in Den Haag (Sunny Court en andere binnenhofjes)
7. De intrigerendste complimenten
8. De leukste aan te schaffen planten in onze tuin (komkommerkruid, wijnstruik, goudsbloemen)
9. De meest dwaze ideeën om met kinderen te doen (schilderen met mayonaise, ketchup en ketjap, een badschuimfestijn).
10. De mooiste namen van lijstjes, die 'tweeps' van elkaar aanleggen in twitter: niet-coaches, mensen die onder hun volledige eigen naam tweeten, etc.

En voor wie nog een stap verder wil gaan: maak een autobiografie met behulp van lijstjes, ook bekend als een listografie. Door leuke details op te schrijven maak je lijsten vol mooie herinneringen, die gebundeld de weerslag geven van je leven. In nummer 3 van het magazine Flow is er meer over te lezen!

Lees ook:

• Je leven in lijstjes
• Ook last van opsom-manie?
  

Zoute speculaasjes

Wie een boterham met kaas eet, krijgt één gram zout binnen. En wie een speculaasje naar binnen werkt, krijgt net zoveel zout binnen als bij het eten van een zakje chips. Als je meer dan vijf gram zout per dag binnenkrijgt, is dat zeer ongezond voor je hart.

Jasper en Niels weten deze wetenswaardigheden moeiteloos op te diepen als we aan tafel zitten. Hun kennis hebben ze opgedaan bij het Jeugdjournaal en Kids Week. Wie campagnes wil voeren over gezonde voedingspatronen, moet zich rechtstreeks richten op leerlingen van de basisschool. Ook nu weer zie ik met eigen ogen dat de boodschap over teveel zout in allerlei soorten voorbewerkt eten hard binnenkomt. Vooral over die speculaasjes raken ze niet uitgepraaat.

Er staan vandaag nèt spuugzoute Catalaanse worstjes op het menu, dus dat treft. Ik neem zelf maar een klein stukje, want in mijn mond proeven de worstjes hartiger dan ooit. Maar dáár hebben onze kinderen nou weer geen last van.

Meer voedselschaarste

Een evenement is niet compleet zonder hamburgertent, friet- of poffertjeskraam. In ieder winkelcentrum of treinstation hoef je maar een klein stukje te lopen naar een plek waar je je eetlust onmiddellijk kunt bevredigen. Voedsel is altijd binnen handbereik, zo leren we al op jonge leeftijd. Vrijwel geen enkele moeder gaat zonder een voorraad koekjes en drinkflesjes in de buggy de deur uit, zodat iedere dringende hongeraanval van de peuter direct gestild kan worden.

Na een jaartje of veertig van welvaart en overvloed heeft ons menselijke systeem nog steeds niet in de gaten dat de omstandigheden inmiddels drastisch veranderd zijn. We gedragen ons net zo als in onze holbewonerstijd, toen het belangrijk was om in schaarste te overleven. Want nog steeds hebben we de drang om op te eten wat we tegenkomen, want je weet maar nooit of er morgen nog wat is.

Versnelde evolutie dringend nodig
Die dingen werkten toen er schaarste was, maar met de overvloed van nu ontspoort het systeem. Vooral deze tijd van het jaar, met alle decemberfeesten en bijbehorende eetfestijnen. Het oliebollenvet was ooit misschien belangrijk om ons getaande lijf te beschermen tegen strenge winterkou, maar sinds de intrede van de kwakkelwinters redden we het ook wel zonder winterslaap en extra huidlagen. Een versnelde evolutie is dus dringend gewenst.

Terwijl de chocoladeletters van het Sinterklaasfeest nog in de kast opgestapeld staan, staat de volgende voedselpiek weer voor de deur. Komend weekeinde geven we gemiddeld zo’n 85 euro uit aan een klassiek driegangen-kerstmenu of anders de gerechtjes voor gourmet, steengrill, kaas- of vleesfondue, blijkt uit het jaarlijkse marktonderzoek 'Hoe eet Nederland met kerst' van Albert Heijn. Om de inkooppiek op 23 december te mijden, is menigeen nu al aan het inslaan. En dan nog zullen velen op de dag vóór kerst nog enkele winkels bezoeken voor de verse spullen en vergeten etenswaren. Want daarna zijn de winkels maar liefst twéé dagen dicht!

Als we niet hoeven te bewegen, doen we het niet
Ons menselijke systeem zorgt er niet alleen voor dat we zoveel mogelijk eten wat we tegenkomen, maar ook dat we onze energie sparen. Als we niet hoeven te bewegen, doen we het niet, want je zou toch maar ineens moeten vluchten voor een holenbeer. Het druist dus wel heel erg tegen onze natuur in om tijdens de kerstdagen eens lekker actief te doen.

Ik zie maar twee oplossingen. Of onmiddellijk een strenge winter, zodat we wel moeten gaan schaatsen. Of de supermarkten nog veel meer dagen dichthouden, zodat we een heel eind moeten lopen naar de dichtstbijzijnde avondwinkel.

Sinterklaas, wie kent hem niet

Sinterklaassurprises in wording

Nog maar drie nachtjes slapen en dan moet alles klaar zijn voor de zak. Dé Zak van Sinterklaas natuurlijk, waar alle pakjes in moeten. Dus zijn we volop aan het knutselen, want dit jaar zijn er voor het eerst surprises te verdelen. En nu het gedicht nog...

Onze kinderen zijn daar beter in dan wij, blijkt nu al. In ieder geval wat timing betreft, want hun surprises zijn al lang klaar. Hoe ik dat weet? Simpel. Toen ik het deurtje van het kastje op zolder opentrok om enkele pakjes te verbergen, bleek mijn favoriete verstopplek al bezet. Ik stond oog in oog met flink pakket met het reuze-opschrift MAMA. Ik moest dus snel op zoek naar een andere goede kadootjesverbergplek.

Sinterklaas lijkt dit jaar trouwens wel goed op dreef. Gisteren troffen we hem temidden van een grote kinderschare, maar het waren vooral de ouders die hij flink aanpakte. Ouders die slechts twee coupletten van Zie de Maan schijnt door de bomen konden zingen? Schandelijk. En moeders die hun kinderen kip jambalaya lieten eten, moesten plechtig beloven dit voortaan nog maar maximaal één keer per maand te doen. Tegenwoordig worden niet de kinderen gemaand om netjes alles op te eten, maar de moeders terechtgewezen dat ze kindvriendelijker moeten koken.

En dat terwijl Sint zelf een uitgesproken smaak bleek te hebben. De Goedheiligman beloofde later op de avond terug te komen om mee genieten van de Chardonnay Sauvignon, die hij ons zag wegnippen. We hebben hem niet meer gezien. Jammer, want met deze Sinterklaas is vast een pittig gesprek te voeren!

Innoveren met smaakcombinaties

Chocolade met witlof? Of chocolade met oesters? Ze klinken niet als fijne combinaties, maar dat blijkt wel degelijk het geval te zijn.

Ingrediënten combineren met andere ingrediënten als ze de belangrijkste aroma's gemeenschappelijk hebben, ontdekte de wetenschapper Francois Benzi. Daaruit ontstond het idee van foodpairing: een systeem waarin je gemakkelijk op kunt zoeken welke ingrediënten dezelfde smaakbestanddelen hebben.

De wildste gerechten komen zo in het bereik. Chocolade gaat namelijk ook goed samen met parmezaanse kaas en met frambozen. En ook met knoflook, maar dan moet je als 'bruggetje' er wel wat koffie of witlof bij doen...

Roze pannenkoekjes

Mijn heimelijke genoegen is om kookwinkels af te struinen. Zo'n parmezaanraspje, dressingshaker of crême-bruléebrandertje staan me daar dan verleidelijk toe te lachen. Lopend naar het volgende schap word ik weer iets nuchterder en realiseer ik me dat ik helemaal nóóit crême brulée maak. En dat ik thuis de enige liefhebber ben van dit toetje, dus dat ik deze hobby beter op de volgende vakantie in Frankrijk kan uitleven.

De volgende stap is daarna om ongehinderd langs de kasten met kookboeken te lopen. Moeilijk, heel moeilijk. Je zou kunnen zeggen 'ik heb al een kookboek', maar zo werkt dat bij mij niet. De inventiviteit van kookboekenmakers om bij mij weer met dat ene nicheboekje te confronteren dat een nog onontdekt kookdomeintje bestrijkt, is echt onnavolgbaar. Ik realiseer me dat er thuis nog een heleboel niet uitgeprobeerde recepten op mij liggen te wachten. Pfff, net op tijd.

Als de kookboeken zelf niet meer genoeg verleidingskracht hebben om klanten te verlokken, kunnen uitgevers altijd nog de kookboekenschrijvers ten tonele voeren. Ronald Giphart presenteerde in onze boekwinkel zijn boek Keukenprins. Zijn geheime wapen was zijn schattige tienjarige zoon, die ijverig mee stond te snijden achter de geïmproviseerde kooktafel in de boekhandel. Kijk nou, hij legt knoopjes in stengeltjes bieslook voor de garnering!

Giphart had ook nog zijn concullega Pierre Wind meegenomen als sidekick. Wind is baas boven baas, want schrijver van het boek Keukenkoning. Twee ADHD-koks achter de potten en pannen, dat is wel wat veel van het goede. Giphart liet prompt de hele kom met avocadomousse uit zijn handen kletteren, wat het geheel wel weer heel amusant maakte.

Het engelachtige zoontje van de keukenprins wilde heus wel eten, maar Giphart had ook een dochtertje dat een gewisse toekomst tegemoet ging als anorexiapatiëntje. Omdat ze wel van pannenkoeken hield, mixte Giphart allerhande groente in het beslag. Dit keer ging er geraspte rode biet doorheen, zodat de pannenkoekjes felroze kleurden. Tip voor ouders: gesmolten boter er doorheen voor de extra rijke smaak. Het is voor kinderen ten slotte, zei de keukenprins. Samen met de gifgroene avocadomousse - met extra mayonaise, het is voor kinderen tenslotte - een knallend geheel.

Hoe aardig ook gebracht, de aankoop van dit kookboek lieten we toch maar achterwege. Ik had mijn eigen kokkie Niels bij me, die het hele verhaal over de kindvriendelijkheid van de bietenpannenkoekjes niet slikte. En dat dochtertje van Giphart waarschijnlijk ook niet, voorspelde hij.

Schrijf, knip en plak je eigen boek

Schrijven is een weg naar geluk. Zeker als je er iets persoonlijks van maakt, is het schrijven van je eigen gedachten, ervaringen en belevenissen een nooit opdrogende inspiratiebron. Je kunt daarvoor natuurlijk een dagboek bijhouden. Of losse gedachtes krabbelen in een notitieblok. Of een weblog beginnen. Maar er is zoveel méér.

1. Vakantie(doe)boek
Reserveer een vast notitieboek voor al je vakantie-ervaringen. Met allerlei losse gedachten, menu’s, knipsels en tradities. En niet te vergeten je ideeën voor het nieuwe jaar.

2. Gastenboek
Heb je regelmatig logé’s, eters of andere gasten over de vloer? Vraag ze na afloop iets te noteren in het gastenboek.

3. Smoelenboek
Geen adresboekje met een saaie opsomming met namen, adressen en telefoonnummers, maar een opgepimpte versie met favoriete kleuren, fotootjes, kado-ideeën, lievelingseten, etcetera.

4. Restaurantboek
Met notities van restaurants, wat je daar gegeten hebt, de wijnkeuze, restaurantrecensies en visitekaartjes van goede eethuisjes. Plus een lijst van nog te bezoeken restaurants…

5. Dineetjesboek
Lijkt op het restaurantboek, maar dan voor huiselijk gebruik. Noteer wat je hebt gekookt, wie er aan tafel zat, hoe de aankleding was, etcetera. Een bijzondere variant hiervan is het Kerstboek, waarin je jaarlijks alle gerechten noteert van het kerstdiner.

6. Receptenboek
Heb je een verzameling recepten-met-een-verhaal? Schrijf er een stukje over en bundel alles in je eigen receptenboek. Of kies een thema voor de recepten: feestgerechten, kinderkoken of een taartenboekje.

7. Boekenboek (ook geschikt voor films, voorstellingen, tentoonstellingen)
Noteer welk boek je gelezen hebt en wanneer, je belangrijkste bevindingen, of je het boek aan iemand zou willen aanraden. Dit kan ook digitaal op the Librarything.

8. Losseflodderboek
Noteer jij al je ideeën op post-its en losse notitieblaadjes? Plak ze vast in je losseflodderboek! Op een ander moment leveren je notities wellicht nieuwe inspiratie op.

9. Reizenboek
Stuur jij lange e-mails naar het thuisfront over al je reisbelevenissen? Of heb je iemand in je omgeving die jou vaak uitvoerige reisverslagen bezorgt? Bundel de reisverslagen en maak er een boek van. Met een internetuitgeverij kan dat heel gemakkelijk.

10. Inspiratieboek
Maak je eigen boek vol citaten, knipsels, mooie stukjes papier, tekeningetjes, etc.

11. Tipboek
Grossier jij in allerlei lijstjes met handige tips en adviezen? Noteer jij je ervaringen op je werk op een stuk papier om de volgende keer een project handiger of effectievere aan te pakken? Verzamel alle tips en trucs, bundel alles in losse hoofdstukken en maak er je eigen handleiding van.

12. To-do-boek
To-do-lijstjes zeggen meer over jezelf dan je denkt. Kijk maar op deze website met verzamelingen van to-do-lijstjes. Maak er je eigen boek van.

13. Huisboek
Verslag van het opknappen of de bouw van je huis. Met foto’s voor en na de (ver-)bouw(-ing), kleurenmonsters, notities over aangeschafte materialen of gevonden oude stukjes behang.

Zomeropruiming

Ik houd zomeropruiming van allerlei ideetjes en inspiratiebronnen. Wie weet zit er wat bij om in de vakantieperiode uit te proberen!

Inspiratie:

• Kijk naar het verleden, een vreemde cultuur of de natuur (patronen, vachten), kies een ander medium of gebruik nieuwe ingrediënten.
• Nog een manier om op nieuwe ideeën te komen: Leen een mens bij de Mensenbieb: mensen die zich beschikbaar stellen om op een andere manier tegen dingen aan te kijken.
• Huur eens een scenarioschrijver in voor je brainstormsessie. Het Pentagon huurde Steve de Souza in om uit actiefilms ideeën te putten voor de bestrijding van het terrorisme... (Deze tip liever niet in je vakantie uitproberen).
  
• Denk in kleuren: "Mag die muziek wat blauwer?"
• Ga egosurfen (je naam googelen) en ontdek andere persoonlijkheden met dezelfde naam. Wat doet die persoon wat jij niet doet?

Activiteiten:

• Maak eens foto's van je eigen huis. We maken wel foto's van onze vakanties, maar we vergeten welke meubels er in ons eigen huis stonden. Richard Wagner fotografeerde jaarlijks zijn kerstboom. Deze foto's zijn een belangrijk tijdsdocument geworden.
• Doe iets onverwachts: stuur je zakelijke relatie een kerstkaart in de zomer (die valt echt veel meer op) of geef een opblaasbaar bootje cadeau met een toepasselijk gedicht.
• Hou een kledingruilavond: 'Jouw vod is mijn vintage'.
• Houd een ideeënproeverij
• Houd een logboek van etentjes bij, net als beroemde koks van koningshuizen en ambassadeurs. Noteer wie aanwezig is, welke gerechten op tafel staan met welke wijnen, wat de smaakvoorkeuren van de gasten zijn en illustreer het met foto's en/of de uitnodiging.
• Bouw je eigen huis of toekomstige woning van Lego.
  

Testsoep

Toversoep - door Niels (7)

Als je net denkt dat je de voorkeuren van je kinderen kent, zorgen ze voor een radicale ommezwaai. Met kaasfondue kon ik bijvoorbeeld tot voor kort hen totaal niet bekoren. Deze week deed Niels echter plotsklaps het verzoek om dit binnenkort op tafel te zetten.

En ze gaan nog diverse stappen verder. Vers gemalen peper zorgt bij ons wel eens voor betraande ogen, omdat onze pepermolen niet erg fijn maalt. De jongens vinden dat geen probleem. Bij het Indonesische eten willen ze ook sambal eten We raden Niels aan het voorzichtig te proberen. Hij is na een klein hapje zo enthousiast dat hij een hele klodder door zijn eten roert. Hij vertrekt geen spier en beweert vol overtuiging dat het heerlijk is.

Okay, dan zijn ze nu klaar voor de volgende test. Indische Kip Tikka soep. Kinderen moet je gewoon het vertrouwen geven dat ze het lusten, zonder te denken dat ze afhaken, las ik laatst. Jongens, verbaas ons.

Indiase Kip Tikka Soep

400 gram kipfilet
3 eetlepels zonnebloemolie
1 zakje Hollandse roerbakmix (400 g)
1 pakje Pataks Tikka Masala Currypasta Koriander en Citroen
1 pak Naanbrood naturel (Pataks, 280 g)
1 blik tomaatblokjes
2 kippenbouillontabletten
1 blik linzen (400 g, Bonduelle)

Bereiding:

Verwarm de oven voor op 200 graden. Snijd de kipfilet in blokjes. In soeppan olie verhitten. Kipfilet in circa 5 minuten rondom bruinbakken. Roerbakgroente toevoegen en nog 2 minuten al omscheppend meebakken. Currypasta erdoor mengen en circa 1 minuut zachtjes bakken. Naanbrood in oven bereiden volgens de gebruiksaanwijzing. Tomaatblokjes, een halve liter water en verkruimelde bouillontabletten toevoegen. Aan de kook brengen en circa 5 minuten laten sudderen. Linzen afgieten, door de soep roeren en circa 2 minuten verwarmen.
Serveer de soep met naanbrood.

Lofzang op België

De nieuwsgierige buurvrouwen van Chateau du Fayt, Ardennen

Veel mensen denken dat België een suf vakantieland is. Laat ze maar denken. Wij weten beter.

1. In de Franse hypermarché's kun je de allerleukste en -lekkerste inkopen doen. Geweldig, wat een keuze aan etenswaren hebben ze daar. De Belgische Delhaize kan er echter ook wat van en is een stuk dichterbij!

2. Over etenswaren gesproken. Het Belgische bier is natuurlijk super, net als de bonbons, de wafels, frieten en nog veel meer. De chocolade uit België is terecht beroemd. In bijna ieder klein dorpje vind je bovendien wel een restaurant dat uitstekende maaltijden serveert voor een heel schappelijke prijs.

3. België heeft fantastische verblijfsmogelijkheden in de vorm van kastelen en landhuizen. Het land heeft ook talrijke mooie terrassen en pleinen. Zeker bij speeltuinen ligt vaak een mooi terras, zodat wensen van jonge ouders en hun kinderen optimaal bediend worden.

4. België heeft heerlijke, gladde snelwegen. Vooral in de Ardennen is het fantastisch heuveltje op, heuveltje af rijden.

5. België is gezegend met kleurrijke cultuur, voor iedere smaak wat wils. Van stripfiguren en Kabouter Plop tot Jacques Brel en prachtige Art Nouveau-architectuur in Brussel.

6. België is lekker dichtbij en biedt toch een compleet ander land en een andere volksaard. Het oversteken van de knoflookgrens maakt dat je een echte buitenlandervaring beleeft, maar dan op korte afstand.

7. België scoort goed op het gebied van ideeënmanagement, creativiteit en innovatie. Volgens het rapport Creative Economy 2008 van de Verenigde Naties speelt het land uitstekend in op de creatieve economie, onder meer met het uitgeven van boeken en muziek. Belgen hebben hun zaakjes sowieso beter voor elkaar als het gaat om regelingen en instanties, schreven Jorrit de Jong en Noortje Huijboom in hun boek Belgen doen het beter.

8. België bestaat uit een bijzonder samenvoegsel van Vlaams- en Franstaligen. Wie deze verbintenis wil beleven moet wel snel zijn, want België valt als land bijna uit elkaar.

9. En natuurlijk de typerende wit-blauwe koeien, die het groene landschap stofferen en je zo doordringend aankijken. Nieuwsgierig als ze zijn, laten ze je niet los. Helemaal op en top België.

Expatbuurt

Engelstalige lectuur in één van de boekwinkels

Ons straatfeest werd bevolkt door Serven, Britten, Spanjaarden en een kleine Duitse gemeenschap. Op het concert van Niels waren deelnemers uit China, Japan, Nieuw-Zeeland en IJsland. De wijkkrant en het huis-aan-huisblad verschijnen sinds een jaar voor een deel in het Engels.

De signalen zijn duidelijk: de buitenlanders rukken op in onze wijk. Volgens de wijkvereniging bestaat de buurt op dit moment voor dertig procent uit expats. De gevolgen daarvan worden steeds zichtbaarder. Zo worden de huizenprijzen almaar hoger, al vinden hun regeringen cq. ngo's cq. oliemaatschappijen de Haagse prijzen nog altijd zeer betaalbaar in vergelijking tot Londen, Parijs of Frankfurt. Hun kinderen wijken uit naar internationale scholen, waar onze eigen basisschool de directe gevolgen van ondervindt.

Maar er is ook een andere kant. De viswinkel leidt een florissant bestaan dankzij de Fransen met hun uitgebreide warenkennis van zeevoedsel. Voor maple syrup hoef ik niet meer naar een vage winkel in het havencomplex te fietsen, maar kan ik gewoon terecht in de Britse levensmiddelenwinkel om de hoek. Verse pain au chocolats en écht stokbrood kunnen we halen bij een authentieke Franse patisserie. Ook het aantal Engelstalige koffiehuizen in onze wijk wordt almaar groter. De expatgemeenschap herbergt opvallend veel thuiszittende moeders met kleine kinderen, die het heerlijk vinden om elkaar hier te treffen.

Duits bier en schlagers op het straatfeest, zelfgemaakte sushi bij het buffet na het vioolconcert en winkels met een hoog culinair niveau in onze wijk: het wordt hier almaar exotischer. Ik hoorde laatst dat de gemeente Den Haag van plan is om palmbomen te plaatsen op een aantal markante plaatsen in de stad. Straks hoeven we ook voor de mediterrane stoffering van de stad niet meer weg.

Waar patiënten beter van worden (en eigenlijk iedereen van opknapt)

Zo ging het in de jaren zestig... Ziekenzaal in huis Voorburg in Vught

Ziek zijn is topsport. Wie in het ziekenhuis ligt, heeft niet alleen veel aandacht en zorg nodig, maar ook optimale omstandigheden.

Dit in aanmerking genomen is het verbijsterend dat mensen in ziekenhuizen en verpleegtehuizen nog steeds lange dagen doorbrengen in grijze kolossen met uitzicht op blinde muren en treurig meubilair. Ze moeten het doen met televisieprogramma’s, die overdag vaak bestaan uit herhalingen en verkoopprogramma’s. Ze krijgen maaltijden voorgeschoteld op vaste tijdstippen, die voor een groot deel bestaan uit voorverpakte kleffe boterhammen en te lang gekookte prak. En voor enige privacy kun je een schamel gordijntje dichttrekken.

Sommige ziekenhuizen en verpleeghuizen hebben stappen gezet om de omgeving voor patiënten aantrekkelijker en persoonlijker te maken. Maar het kan nog veel beter.

Zet mensen in het licht
Zonlicht maakt mensen gelukkiger, ziek of niet. Extra licht werkt als een natuurlijk antidepressivum en helpt mensen om hun winterdip te boven te komen. Uit een studie van het Nederlands Instituut voor Neurologie blijkt bovendien dat veel licht dementerenden helpt om hun dagelijkse werkzaamheden voor hun groot deel weer uit te voeren. De biologische klok moet blijkbaar een handje geholpen worden.

Biedt volop uitzicht
Monniken bouwden hun kloosters op de mooiste landschappelijke plekken van Europa. Zij wisten al dat een wijd uitzicht veel inspiratie en een beter gevoel opleveren. Een wijde open ruimte helpt mensen om weer wat perspectief te krijgen.

En dan bij voorkeur een uitzicht op bomen en weilanden
Mensen ervaren plekken met planten als prettiger, wat leidt tot een aantoonbare afname van stress. Binnenskamers zijn planten in ziekenhuizen niet altijd realiseerbaar, maar buiten wel!

Zorg voor multimediale afleiding
De dagen in het ziekenhuis zijn vaak lang en saai. Het huidige televisieaanbod overdag werkt niet echt bevorderend. De stichting Lodewijk zorgt ervoor dat patiënten toegang krijgen tot een zogenaamd Multimedia Center. Hierin kunnen zij vanuit hun bed tv en verschillende films kijken, muziek en radio beluisteren en enkele websites bezoeken met behulp van een simpele afstandsbediening. Zo voor de hand liggend dat het verbazingwekkend is dat dit initiatief niet eerder is genomen.

Geef mensen geweldig eten: maaltijden als vervolgverhaal
Net als bij zware inspanning verbruikt het lichaam bij ziekte meer voedingsstoffen en energie. Wie ziek is, moet extra letten op zijn voeding. Maar niet alleen op de juiste hoeveelheid eiwitten en vitaminen, maar vooral ook op gerechten die plezier geven. Maaltijden vormen voor patiënten immers vaak de hoogtepunten van de dag. Eetontwerpster Marije Vogelzang bedacht een reeks maaltijden voor ziekenhuizen, die patiënten werden voorgeschoteld als vervolgverhaal.

En geef ze eigen keuzevrijheid
Patiënten die zelf een maaltijd mogen kiezen eten beter. Eetgenot gaat ondervoeding tegen en leidt er bovendien toe dat patiënten sneller herstellen. In het Canisius-Wilhelmina Ziekenhuis in Nijmegen is er een persoonlijk assistent die de eetwensen van de patiënt noteert en klaar maakt. Patiënten kunnen zelf bepalen of ze willen uitslapen en dus laat ontbijten. Of ze tussen de middag warm willen eten of juist in de avond. Of ze een snack bij de televisie willen verorberen.

Ik droom van soep

Ik dacht dat ik een wereldreis wilde maken en ooit nog eens een buitenhuisje in Toscane wilde bewonen. Wat een vergissing.

Wat ik écht wil, zijn geliefde en anderszins fijne mensen om mij heen. Mensen leveren mij inspiratie op en gevoelens van verbondenheid. Met anderen wil ik het leven vieren. Dan ligt emigreren niet voor de hand, al ligt er op Bali een paradijsje klaar.

Ik heb eigenlijk ook geen materiële toekomstwensen. Geen bolide, geen boot, zelfs geen boerderijtje. Het enige waar ik nog wel van droom is een flinke tuin, waar ik bloemen, groenten en kruiden kan kweken. Waarmee ik eigenlijk terugkeer naar het paradijs van mijn kindertijd, toen ik ook niets liever deed dan zaaien, wieden en oogsten. Maar dat groene paradijs hoeft niet zover weg te liggen, heb ik me bedacht. Terwijl Italië de komende decennia langzaam uitdroogt, schep ik hier ergens in dit polderland mijn mediterrane kruidentuin met olijfbomen en oleander.

Daarmee is mijn droom eigenlijk veel simpeler dan ik ooit voor mogelijk had gehouden. Sterker nog, mijn droom valt vrijwel samen met het woord soep. Dat moet ik natuurlijk even uitleggen. Soep is het ideale warme, zachte comfortfood, maar ook het ultieme bindmiddel. Wat kook je als je een grote groep te eten wilt geven? Wat bied je iemand aan die troost nodig heeft? Juist.

Onze kinderen weten bijna niets heerlijkers te noemen dan de tomatensoep met balletjes van Oma. Ik droom ervan straks ook zo'n Oma te zijn, die altijd soep klaar heeft staan voor binnenvallende bezoekers. Met veel groenten en kruiden uit onze eigen tuin, uiteraard.

Sexy aardappels

Noem het mousseline, samosa's of cowboysalade. Met een spannende naam maak je van een aardappelgerecht ineens een heel bijzondere schotel. Maar ook de fotografie doet erg veel. Op de website Potatomania is overtuigend te zien dat van aardappels héél prikkelende foto's te maken zijn!

De aardappel wordt in het zonnetje gezet, omdat 2008 het internationale jaar van de aardappel is. Zelf had ik daar tot de dag van vandaag nog niets van gemerkt, maar vermoedelijk brengt het campagneteam daarin spoedig verandering.

Potatomania toont in ieder geval klip en klaar aan dat zelfs van een oersaaie alledaagse aardappel iets bijzonders te maken valt. Ook een aardappel biedt emotie. Op de website kun je via een testje aangeven in wat voor stemming je bent. Daarbij krijg je dan het bijbehorende aardappelrecept voorgetoverd. Heb je zin in klassieke muziek, voel je je een Forrest Gump en ga je voor kanten strikjes, dan kun je met aardappelfetabeignets pas echt de vlam in de pan laten slaan!

Wat met een eenvoudige aardappel kan, dat kan natuurlijk ook met vele andere diensten, producten en beroepen die saai doch nuttig zijn. De sexy kant van het sofinummer. De rockende rijksambtenaar. En de doperwtjes-Erlebnis!

Vertel me wat je eet

Behoudend Nederlands voedsel voor avontuurlijke toeristen in Amsterdam

Zeg me wat je eet en ik zeg wie je bent. Zo zal het wel niet bedoeld zijn, maar de onderzoeksresultaten van het LEI bieden daarvoor wel de aanzet. Het LEI (een onderzoeksinstituut dat deel uitmaakt van de Wageningen Universiteit) ontdekte dat er vier verschillende groepen eters te onderscheiden zijn, die te karakteriseren zijn als avontuurlijk, gemakzuchtig, behoudend of betrokken.

• Gemakzuchtige eters zijn niet geïnteresseerd in de herkomst of de veiligheid van voedsel. Ze eten omdat het moet en het liefst zo gemakkelijk mogelijk. Het moet vooral snel en gemakkelijk zijn. Houd je van kant- en klaargerechten, pizza's, McDonalds, dan hoor je vermoedelijk in dit hokje thuis. Volgens het LEI lees je graag de Telegraaf.
• Behoudende eters eten het liefst wat ze als kind aten. Appelmoes natuurlijk, pannenkoeken, stamppot met een kuiltje jus. Hier liggen Privé en Story op de salontafel.
• Betrokken eters vinden voedselveiligheid erg belangrijk, hechten aan gezondheid en aan de dier- en milieuvriendelijke productie ervan. Dit zijn de kopers van biologische produkten, maar ook de volgers van diëten. Typische tuintijdschriften- en Libellelezers, zegt het LEI.
• Avontuurlijke eters willen verrast worden en genieten. Eten is een feest en het liefst iedere dag anders. Zij zijn erg bezig met de herkomst en de milieuvriendelijkheid van voedsel. Dit zijn vermoedelijk de consumenten die met de Viswijzer in de hand hun vis uitkiezen en in hun keuken experimenteren met exclusieve hapjes. Ze lezen graag de Volkskrant of NRC Handelsblad en kooktijdschriften

Het lijkt me wel erg kort door de bocht, deze opdeling in hokjes. Er zijn vast nog meer foodstyles te ontdekken, want waar zijn de macrobioten en de veganisten? En de snackers en de grazers? Bovendien beperkte het LEI zich niet tot voedselvoorkeuren en het favoriete blad of krant, maar legde ook relaties met geslacht, leeftijdscategorie en politieke voorkeur.

Dus wie een kroket bestelt bij de friettent of coquilles Saint Jacques bij de traiteur, geeft meer van zichzelf bloot dan hij of zij op het eerste gezicht denkt...

Winterkost (1)

Puzzelsoep

Januari is de maand waarin de dieetboeken van Sonja Bakker nóg beter verkopen dan anders (ze staat nu met drie boeken in de top 10 van best verkochte boeken), terwijl de verkoop van kookboeken van Jamie Oliver en anderen juist enorm inzakt. Het is de maand van stormweer, snotterneuzen en somberheid over mislukte goede voornemens. Het is een maand zonder Beaujolais Primeur, kerstmarkten, Pasar Malams, Carnaval, landgoedfairs of andere evenementen. Het is zelfs de maand zonder FEEST.

Er zit maar één ding op. Je terugtrekken in het huiselijke fort en zelf januari groots vieren. Gordijnen dicht, kaarsjes aan, chocolademelk of glühwein erbij. En dan verder nog....

• Kook troostsoep. Janneke Vreugdenhil besteedt deze week op haar weblog van nrc.next aandacht aan supersoepen voor uiteenlopende gelegenheden, die opgeluisterd worden met een hartverwarmende smakelijke dikke brij. Aanrader!
• Maak puzzelsoep. Voor kinderen die uitgekeken zijn op hun oude puzzels. Alle puzzelstukjes in één grote pot, goed mengen en puzzelen maar.
• Stuur een wenskaartje, maar dan anders dan anders. Met gebouwen bijvoorbeeld.
• Doe een handstand en plaats de foto op Handstanddoorhetganseland.
• Houd een pyjamadag. Huiselijk en zuinig, de ultieme onthaasting.
• Bouw je eigen huis of toekomstige woning van Lego.
• Organiseer je eigen dipfeestje: groenten, brood, soepstengels, worstjes en gehaktballetjes met dipsaus , lekker eten met je handjes. Doop het in een pindadip, pestodip, tomatensalsa of aioli. Daarna fruit in een chocoladedip of vanilledip. Eigenlijk een ànti-dipfeest dus, effectieve bestrijder van de januaridip.
• Haal tussendoor even een frisse neus. Welke kant gaan we op, jongens? Willem gooide een muntje op. Kop was links, munt was rechts. Bij een driesprong kwamen we in de problemen. Maar leuk was deze dwaaltocht wel!
• Weer binnen? Bezoek een museum vanuit je leunstoel. Zoals dit literaire virtuele museum voor de bijna negentigjarige Hella Haasse. Helaas gaat het pas op 5 februari open!
  

Familiesoep

Ieder weekeinde kook ik soep. Meestal is het bouillonsoep, die ik op dezelfde manier maak als mijn moeder iedere zaterdagochtend heeft gedaan.

Blokjes rundvlees in de pan, wachten totdat het schuim boven komt drijven en dan met de schuimspaan de bruine laag eraf scheppen. En vooral altijd zorgen dat je de eerste minuten in de directe nabijheid van de pan blijft, want voor je het weet stulpt het schuim over de rand van de pan. Mijn moeder had na al die jaren zoveel ervaring dat het haar nauwelijks meer overkwam, maar ikzelf laat me nog regelmatig verrassen.

We zijn allemaal grote liefhebbers van deze soep, dus dat alleen al is reden om dit gezinsritueel tot in lengte van jaren voort te zetten. En nu heb ik ook nog de schuimspaan geërfd, háár schuimspaan, waarmee ze bijna veertig jaar lang bouillonsoep heeft gemaakt. Het ritueel verbindt ons als gezinsleden, maar trekt ook de lijn van onze familiegeschiedenis door. Hopelijk zorgt het bij onze kinderen voor net zulke warme jeugdherinneringen als die soep het voor mij heeft gedaan.

Groentebouillonsoep

• 150 gram runderpoulet
• 1, 5 liter water
• 3 runderbouillonblokjes
• 2 handjes vermicelli
• 1 pakket soepgroente

Bereiding:
Zet het vlees op in koud water en breng het aan de kook. Als het begint te koken met de schuimspaan het schuim eraf scheppen. De bouillonblokjes toevoegen en 2 uur op een laag pitje laten koken. Vermicelli en soepgroente toevoegen en nog 10 minuten laten doorkoken.