Schakel je radar aan voor ideeën en verhalen

Er is een opvallende overeenkomst tussen het verzamelen van ideeën en het verzamelen van verhalen. Je merkt ze pas op als je je radar aanzet.

Vraag eens aan een persoon wanneer hij of zij een waardevol idee kreeg. Vaak vertelt je gesprekspartner dat hij iets anders deed dan normaal. Veel ideeën ontstaan namelijk als je op een andere plek bent of nieuwe mensen ontmoet. Je ondernam een stedentrip, je maakte een wandeling of je las een boek dat je raakte. Voor verhalen geldt hetzelfde.

Dat is niet zo vreemd. Als je op zoek bent naar nieuwe ideeën of verhalen heb je een bepaalde mate van alertheid nodig. Die heb je niet als je met je dagelijkse routines bezig bent. In je vertrouwde omgeving kun je op blind varen, of dat nu thuis is of op je vaste werkplek. Als er opmerkelijke zaken in je dagelijkse omgeving te vinden zijn, vallen ze je in ieder geval niet meer op.

Om verhalen of nieuwe ideeën te vinden moet je dus die routines doorbreken. Denk daarbij aan de volgende manieren:

1. Bezorg jezelf nieuwe zintuiglijke prikkels

Iets nieuws proeven, iets ongewoons horen, een andere blik: hoe meer je zintuigen op een nieuwe manier geprikkeld raken, hoe opmerkzamer je wordt.
Train je zintuigen om deze sensaties waar te nemen. Leer jezelf aan om woorden te geven aan deze gewaarwordingen, bijvoorbeeld door ze in een notitieboekje op te schrijven. Deze zintuiglijke gevoeligheid helpen je om vaker nieuwe ideeën of verhalen op te merken.

2. Sla nieuwe wegen in

Probeer een nieuwe cursus uit, sta jezelf toe ergens te verdwalen, verken een ander vakgebied. Als je op nieuwe terreinen komt, vallen je vanzelf nieuwe dingen op. Kijk rond met verwondering.

3. Ontmoet nieuwe mensen

Ontmoeting van andere mensen helpen je op een gemakkelijke manier aan andere invalshoeken, nieuwe manieren van denken en verhalen. Ga iedere week koffiedrinken of lunchen met iemand die je nog niet kent en die je nieuwsgierigheid opwekt. Luister vooral en stel jezelf open voor hun ideeën en verhalen.

Wanneer je op deze manier je gevoeligheid traint voor andere invalshoeken, ideeën en verhalen, merk je al snel dat er veel te ontdekken valt. Verhalen en ideeën zijn overal te vinden. Verzamel ze, noteer ze en gebruik ze als je ze nodig hebt.

De foto is van Dave Pearson via Flickr.



Verder lezen:

• Hoe je je zintuigen prikkelt voor meer ideeën

Gratis minicursus: word ook een ideeënvanger

Zelf ideeën leren vangen in je vakantie? Geef je dan nu op voor deze GRATIS MINICURSUS Ideeën Vangen. Vijf dagen lang ontvang je zomerse opdrachtjes in je mailbox. Eenvoudig, leuk en ontspannend. Zo keer ook jij na je vakantie terug met een rijke oogst ideeën!

Smul van Toverballen voor het brein

Meer weten over de manier waarop je verhalen toepast in (informatieve) teksten? Dan smul je waarschijnlijk van het boek Toverballen voor het brein: laagje voor laagje ontsluiert het boek de geheimen van verhalen en geeft praktische tips over de toepassingen daarvan. De Toverballen voor het brein bestel je hier.

Zo geef je je lezer verleidelijk lokaas

Wat hebben verhalenvertellers en vissers met elkaar gemeen? Ze kunnen allebei profiteren van aantrekkelijk lokaas.

Een sportvisser die een karper van twintig kilo aan de haak wil slaan, moet daar veel moeite voor doen. Hij bivakkeert weekeinden lang in een tentje langs de waterkant, waar de opstelling van een speciale hengel verraadt wat hij wil vangen.

Ook steekt hij veel tijd in het maken van aas. Voor het rollen van zijn ‘boillies’ (een soort deegbolletjes) gebruikt hij het liefst zijn eigen receptuur. De bolletjes mogen niet te snel uiteenvallen in het water en moeten bovenal lekker smaken. Voor zover je als visser de smaak van een karper kan inschatten natuurlijk!

Zelf heb ik niets met sportvissen, maar ik zie in deze aanpak een belangrijke overeenkomst met het delen van informatie, of dat nu voor een blog is of een andere soort tekst.  Het gebruik van een verhaal is een aanlokkelijke manier om je boodschap voor het voetlicht te brengen of om je lezers bij je onderwerp te betrekken. Maar als je je lezer niet verleidt met het juiste aas, gaat jouw boodschap aan hem voorbij.

Toch is ook voor het gebruik van verhalen een recept te geven. Dat bestaat uit drie eenvoudige stappen:

1. Grijp je lezer bij de kladden

Zorg voor een spannende opening van je verhaal, die onmiddellijk de aandacht van je lezer vangt. Plant bijvoorbeeld een serie onbeantwoorde vragen in het hoofd van je lezer. Je lezer verwacht dat je iedere vraag in het verhaal gaat beantwoorden. Zo verleid je je lezer je verhaal binnen te treden.

2. Voer je lezer nog meer aas

Onderwerpen of ideeën beklijven beter naarmate er meer haakjes aan hangen. Hoe ongewoner iets is, hoe beter we het onthouden. Dat geldt ook voor een verhaal. Leg daarom in je verhaal ongewone verbanden of beschrijf een onverwachte wending. Op deze manier houd je de aandacht vast.

3. Haal de vangst binnen

Je vertelt nooit zomaar een verhaal, want je hebt er een doel mee. Je wilt een inzicht delen, je lezer aanmoedigen of informatie overbrengen.
Aan het slot van je tekst moet het voor je lezer duidelijk zijn waarom je het verhaal hebt verteld. Hij heeft antwoorden gekregen op vragen als:

• Wat is de betekenis?
• Waarom is het relevant voor mij?
• Wat is er veranderd?
• Hoe kan ik profiteren van het resultaat?

Grijp bijvoorbeeld terug naar de opening: zorg ervoor dat het probleem uit de start van je verhaal uit de wereld geholpen is. Je lezer zal een gevoel van ‘compleetheid’ ervaren: de belofte aan het begin is ingelost.

Bij toepassing van deze drie stappen zal de impact van je verhaal met sprongen verbeteren. Als je alleen maar een mooi verhaal vertelt zonder aan te geven wat de betekenis is, zaai je verwarring en frustratie bij de lezer. Het heeft evenmin zin om alleen je boodschap aan een hengel te hangen. Neem eerst de tijd om je publiek te verleiden met het juiste lokaas.

Toverballen voor het brein
Verhalen maken je nieuwsgierig en sporen aan om door te lezen. Het e-book Toverballen voor het brein doet uit de doeken hoe je deze verhaalkracht en andere technieken op het gebied van storytelling kunt toepassen in informatieve teksten, zoals journalistieke artikelen, websites, brochures en andere teksten. Laagje voor laagje ontsluiert het boek de geheimen van verhalen en vertelt wat je er in teksten mee kunt doen.
Lees hier meer informatie over Toverballen voor het brein.

Mis mijn volgende artikel niet
Sigrid van Iersel is als schrijver en journalist gespecialiseerd in creatief denken en storytelling. Zij helpt bij het verzinnen van meer en betere ideeën en laat in verhalen voelen waarom ze belangrijk zijn.
Gemakkelijk op de hoogte blijven van deze artikelen? Vul dan hier je e-mailadres in en ontvang automatisch een mail bij de publicatie van ieder nieuw artikel.

De pratende bloemen van Pascal - over het opschorten van oordelen

Het convent langs het strand, waar onze trainingen plaatsvonden.

Een van de gedenkwaardigste gebeurtenissen op de CREA Conference in de Italiaanse badplaats Sestri Levante was onze ontmoeting met Pascal en zijn wonderbaarlijke verhalen. Hij bracht ons in grote verwarring, maar bood met zijn eigenzinnige gedrag ook een onverwacht inzicht.

Samen met een internationaal gezelschap van trainers en innovators volgde ik de afgelopen dagen het programma over Creative Problem Solving, een stappenplan om creatief te denken. We waren al een half dagdeel bezig met deze training, toen Pascal zich bij ons voegde als deelnemer. Hij vertelde dat hij tijdens zijn treinreis opgehouden was bij de grens, zodat hij veel te laat op de conferentie arriveerde. Kan gebeuren, dachten we nog.

Bij de volgende bijeenkomst was iedereen op tijd aanwezig, behalve Pascal. Onze trainers hadden met de groep afgesproken dat iedere laatkomer een zeer overdreven verhaal moest vertellen over de reden van de late komst. Pascal aarzelde even toen hij dat hoorde en vertelde vervolgens een fabelachtig verhaal over een visioen op het strand, dat hij geprobeerd had in foto's vast te leggen. We moesten lachen om zijn verhaal, maar met zijn opmerking "I can show you the pictures!" bracht hij ons toch even in verwarring.

De volgende dag was Pascal weer te laat. De ergernis in de groep groeide. Eén keer te laat komen viel nog te billijken, maar twee keer is ronduit irritant. Wederom vertelde Pascal een merkwaardig verhaal, dit keer over een steen die hem aangesproken had. Tot onze stomme verbazing toonde hij in zijn hand de betreffende steen, waarmee hij in contact gekomen zou zijn. Was Pascal een wonderbaarlijke toneelspeler? Of iemand die overdreven veel aandacht nodig had?

Zoals inmiddels te verwachten viel, was Pascal op de derde bijeenkomst opnieuw te laat. Hij brak met opzet de regels! Hij had ditmaal enkele margrieten in zijn hand. Hij vertelde hoe de bloemen hem onderweg aangesproken hadden om geplukt te worden. Hij gaf ze aan onze drie trainers, die ze glimlachend in ontvangst namen.

Bij de afscheidsceremonie dankte Pascal ons voor het geduld dat we met hem hadden gehad, want hij wist ook wel dat hij zich op een onalledaagse manier gedroeg. Met zijn verhalen wilde hij voor kleine sprankelende vonkjes zorgen, legde hij uit. Dat kon onze groep toch waarderen. Blijf alsjeblieft met stenen en bloemen praten, wensten enkele deelnemers hem toe.

Ik realiseerde me gaandeweg dat Pascal precies liet zien waarvoor we allemaal bij CREA waren: leren om ons oordeel uit te stellen, bewust regels te doorbreken en ons open te stellen voor onverwachte vonkjes. Dankjewel Pascal.


Verder lezen:

• De negen sprankelende lessen van Pippi

Het verplichte uniform

Vorige week ontvingen alle vrijwilligers en personeelsleden van het Jacobshospice een verontrustende brief van de coördinator over een uniform. Een brief, waar bij nader inzien een heel verhaal achter bleek te zitten.

In de brief kondigde de coördinator aan dat alle personeelsleden inclusief vrijwilligers voortaan een uniform moeten dragen tijdens de dienst. Dat had de Inspecteur van de Volksgezondheid namelijk verordonneerd naar aanleiding van een klacht over de hygiëne. Onder protest zag het hospice zich genoodzaakt aan dit besluit gevolg te geven. Om de huiselijkheid nog een beetje overeind te houden, had het hospice een uniform te laten ontwerpen in de eigen huiskleuren. “Veel sterkte allemaal bij het verwerken van bovenstaand besluit”, besloot de brief.

Het Jacobshospice in Den Haag is een huis waar mensen hun laatste levensdagen doorbrengen in een kleinschalige en huiselijke omgeving. Een klein team van professionals en meer dan zeventig vrijwilligers slagen erin de gastbewoners veel persoonlijke aandacht te geven, zodat het concept van bijna-thuis-huis gestalte krijgt.

Afgelopen vrijdag konden alle vrijwilligers en personeelsleden langskomen om het uniform te passen en een keuze te maken tussen een blouse of hesje. Voor de mensen die daadwerkelijk op de stoep stonden om te passen, stond een stuk taart klaar. Want op deze dag bleek dat het hele verhaal een 1 Aprilgrap was.

Zelf ben ik als vrijwilliger betrokken bij het maken van het magazine en het jaarverslag van het hospice, maar als ik vrijwilliger aan het bed was geweest, was ik er ingetuind. Een goede 1 Aprilgrap zet je aan het denken of het nu wel of niet waar is. Dat was hier zeker het geval. Daarnaast laat deze grap ook zien dat humor heel goed samengaat met verdriet, medeleven en andere ‘zwaardere gevoelens’, die in een hospice sterk aanwezig zijn. Of misschien wel juist op deze plek.

De brief liet ook een mooi voorbeeld van verbindend leiderschap zien. De coördinatoren verkondigden een nare boodschap, maar lieten ook zien hoe ze meeleefden, wat hun eigen emoties waren rondom deze verplichting en welke oplossingen ze hadden bedacht om het besluit nog enigszins dragelijk te maken.

Bovenal benadrukte de grap wat de centrale waarden van deze organisatie zijn: de persoonlijke benadering en het ‘bijna-thuis-huis’ zijn niet te verenigen met de verzakelijkte en in protocollen gegoten ziekenhuismentaliteit, waarvan het uniform een symbool is.

Humor is een creatieve manier om dat verhaal voor het voetlicht te brengen, omdat het ons op een andere manier naar de werkelijkheid laat kijken. Daarom is deze grap zo geslaagd: het zorgt voor een verhaal met plakkracht.

Verder lezen over verhalen:

• De briljante straatmuzikant
• De morsesignalen van het halkastje
  

Pluk je momenten

Er stonden kleurpotloden, stiften en potjes ecoline uitnodigend uitgestald op de lange tafel in Seats2meet, het vergader- en werkcentrum voor zelfstandige professionals in Utrecht. Daarnaast lagen kaarten in ansichtformaat klaar, die je aan de voorzijde kon voorzien van een eigen illustratie.

Teken jouw onlangs beleefde mooie moment, luidde de opdracht. Op die dag vond het slotfeest plaats van 7 days of Inspiration in Seats2meet, dus het lag voor de hand om een bijzonder moment uit deze week vast te leggen in een illustratie.

Een aantal mensen was al helemaal verdiept in zijn schilder- of tekenwerk, toen ik aan de tafel aanschoof. Mijn overbuurman wist meteen wat hij ging tekenen: een telefoon. Deze week had hij namelijk via een telefoontje te horen gekregen dat hij na bijna een jaar werkloosheid weer een baan had.

Met een stralend gezicht vertelde hij me hoe dat zo gekomen was. Hij had op LinkedIn een groep van vakgenoten opgericht, die ook zonder werk zaten. Samen waren ze gaan nadenken hoe ze zichzelf meer konden profileren, vooral door hun zichtbaarheid op sociale media te vergroten. Dat had hem niet alleen een baan opgeleverd, maar ook de ontdekking dat hij het eigenlijk heel leuk vond om anderen te helpen bij die profilering. Dus mocht het niets worden met de aangeboden baan, dan wilde hij zich in die richting verder ontwikkelen.

Laat mensen hun mooie moment tekenen en ze vertellen meteen het bijbehorende verhaal. Dat is ook de ervaring van Janne Willems, de bedenkster van de kaarten. Ze is op zoek naar kleine momenten die je doen glimlachen. Een korte onverwachte ontmoeting, een helverlichte volle maan of mooie muziek. Deze mooie momenten vindt ze overal waar ze mensen tegenkomt, maar vooral in de trein. Ze vraagt mensen in de coupé of ze de afgelopen dagen een mooi moment hebben en of ze dat voor haar willen tekenen. Dat levert meestal een positieve reactie op. Zo was er een meneer die er aanvankelijk niets voor voelde, maar toch besloot een tekening te maken. Janne ontving niet alleen een ontroerende kaart, maar voerde ook een boeiend gesprek. “Daar word ik zelf vrolijk van”, zegt ze.

Janne kwam op dit idee omdat ze sinds een aantal jaren zelf haar eigen mooie momenten verzamelt. Elke dag zijn er wel voorvallen die het beleven, verbeelden en bewaren waard zijn. Door haar verzameling raakte ze nieuwsgierig naar de mooie momenten van anderen. Ook ontdekte ze de kracht van het verzamelen van deze momenten. Daarom scant ze de mooiste kaarten in om te publiceren op haar website Pluk je momenten.

Op de slotbijeenkomst van 7 Days of Inspiration hing Janne alle mooie momenten op één van de ramen. En daar tekende Elma weer een mooie tekening over: de illustratie boven aan dit stukje.

De mooie momenten van Janne zijn inmiddels uitgegroeid tot een kleurrijke en inspirerende verzameling. Je kunt Janne helpen door op een A6-correspondentiekaart je eigen mooie moment te tekenen. Haar tips:

• Alles is goed: Lelijk of heel mooi, kleine en grote momenten, raar en niet raar, getekend, geknipt, geplakt, een bewerkte foto, geverfd, geschreven of iets anders.
• Maak je momenten zo specifiek mogelijk. In plaats van dat je zegt dat een bepaald concert super was, kun je het hebben over dat ene nummer waarbij je kippenvel kreeg.
• Stuur het resultaat op naar Pluk je momenten, Melis Stokestraat 13
  3702 BK Zeist of per e-mail: verzameling@plukjemomenten.nl

De morsesignalen van het halkastje

Mimi is een hoogbejaarde vrouw, die na het overlijden van haar man alleen in een appartement woont. Haar dochters zijn bezorgd om haar. Kan ze zich wel redden, zo alleen? Wie kan ze te hulp roepen als ze in de problemen komt?

Diverse keren hebben haar dochters erop aangedrongen dat ze een alarmeringsapparaatje laat aanbrengen. Mimi gelooft er niet in. Hoe kan een hulpverlener haar nou snel komen helpen als haar iets overkomt? Ze hoort zoveel slechte verhalen over de thuiszorg. En bovendien moet ze de hele dag met dat apparaatje om haar nek lopen. Ze piekert er niet over.

Op een nacht klimt ze haar bed uit, omdat ze naar de wc moet. In de badkamer struikelt ze. Daar ligt ze, midden in de nacht, op de granieten badkamervloer. Met geen mogelijkheid kan ze zelf overeind komen. Ze dwingt zichzelf rustig te blijven. Niet in paniek raken nu, houdt ze zichzelf voor.

Ze weet dat ze weg moet van de koude vloer, omdat ze anders onderkoeld raakt. Heel langzaam weet ze naar de deur te schuiven. Centimeter voor centimeter nadert ze de vloer naar het halletje, waar een tapijt op de vloer ligt.

Als ze haar doel bereikt heeft, ziet ze boven haar hoofd enkele jassen aan de kapstok hangen. Ze weet haar wandelstok te grijpen om de jassen naar beneden te trekken. Ze moet zwaar boven haar macht kracht zetten, maar het lukt. Eén voor één vallen de jassen naar beneden. Met veel moeite weet ze een paar jassen over haar lijf te leggen, zodat ze zich warm kan houden.

Er verstrijken enkele uren. Zou het al ochtend zijn? Alles is volledig stil om haar heen. Ze roept om hulp, maar ze hoort hoe haar iele stem niet ver reikt. Dan ziet ze het halkastje staan. Misschien kan ze met de deurtjes klepperen om de aandacht te trekken. Eindeloos klapt ze de deurtjes open en dicht. Maar niemand reageert.

Mimi is ten einde raad. Plotseling krijgt ze een nieuwe ingeving. Ze besluit om met de deurtjes een ritme te klappen: kort-kort-kort-lang-lang-lang-kort-kort-kort. Voor kenners van morse is dat het SOS-signaal. Er lijkt niets te gebeuren. De buren reageren niet, de boven- en benedenburen evenmin.

Mimi blijft de deurtjes heen en weer klapperen. Plotseling hoort ze dat iemand het klepje van haar brievenbus oplicht. "Er is hulp in aantocht!", roept een onbekende door het gat. Een half uur daarna breekt de politie de deur van haar appartement open. Mimi voelt zich uitgeput van de zware nacht, maar ze leeft nog.

De man die haar signalen opgevangen had, was een bezoeker van het appartementencomplex, zo hoort ze later. Net als Mimi heeft hij in zijn jeugd bij de padvinders gezeten. Hij onderzocht waar het geluid vandaan kwam en belde ogenblikkelijk naar 112.

Haar dochters zijn later helemaal ondersteboven van de gebeurtenissen. Maar ze zijn ook vol trots op haar inventiviteit. Ze heeft het gered.

Verhalen zijn een cadeautje, hoorde ik laatst eens zeggen. Aan die uitspraak moest ik onmiddellijk denken toen ik dit verhaal hoorde. Allereerst omdat dit een hartverscheurend relaas is van een ongelooflijk dappere vrouw, die in haar benarde positie naar nieuwe mogelijkheden blijft zoeken om gered te worden.

Daarnaast maakt dit verhaal duidelijk dat je op je eigen creativiteit moet blijven vertrouwen. Niet alleen als je aan het einde van je krachten op een vloer ligt te verkommeren, maar eigenlijk in alle omstandigheden. Als we ons in omstandigheden bevinden die ons niet aanstaan, kunnen we daar namelijk altijd iets aan doen. "Als een mens creatief kan nadenken, kent hij geen angst", zei trendvoorspeller Lidewij Edelkoort laatst. "Dan kan hij altijd een uitweg bedenken uit een situatie." Dat geeft ongelooflijk veel hoop.

Verhalen zijn cadeautjes
Welk verhaal heb jij deze week gehoord, dat je inspiratie of nieuwe inzichten gaf? Laat het me weten onderaan dit blog!

Wonderbaarlijke omkeringen van brandende vraagstukken

Bekijk je vraagstuk met een heel andere bril of keer de gebruikelijke aanpak eens helemaal om. Drie wonderbaarlijke oplossingen voor brandende problemen.

1. De Hangende Tuinen van Den Haag
Voor station Den Haag Centraal ligt een braakliggend terrein, waar een nieuw gebouw van de beroemde architect Rem Koolhaas zou verrijzen. Dit futuristische gebouw in de vorm van een enorme M moest de lelijke grijze voorgevel van het stationsgebouw aan het oog onttrekken. De gemeente haalde echter een streep door de aanleg van dit gebouw, omdat de financiële risico's te groot waren.
Nu heeft de gemeenteraad een nieuw plan omarmd, waarbij de gevel helemaal behangen wordt met groen. Zo krijgt Den Haag zijn 'hangende tuinen'. Deze verticale tuin onttrekt niet alleen de lelijke gevel aan het oog, maar vormt ook een prachtige combinatie met het naastgelegen winkelcentrum Nieuw Babylon, dat net gerenoveerd is.
Het mislukte bouwproject van Koolhaas - en indirect de kredietcrisis - gaf de gemeente de gelegenheid om met frisse ogen naar deze plek te kijken: meer groen in plaats van meer steen. Misschien krijgt Den Haag zo een veel mooiere stedelijke icoon dan de M van Koolhaas.

2. Laagopgeleid personeel voor hoogwaardige meetapparatuur
Tolhuis Rioolinspecties uit Brabant gebruikt hoogwaardige meetapparatuur en computers bij zijn activiteiten. Om deze kostbare apparaten te bedienen, hebben medewerkers veel kennis nodig om de apparatuur te bedienen, evenals veel verantwoordelijkheidsgevoel. Verkeerde metingen leveren de klanten van het bedrijf namelijk veel schade op.
Hoogopgeleide medewerkers bleven echter maar kort in dienst bij het bedrijf. Daarop besloot het bedrijf tot een opmerkelijke koerswijziging: voortaan neemt het bedrijf alleen nog maar mensen zonder een diploma aan. Of ouderen die nog nooit met een computer gewerkt hebben en vrijwel kansloos zijn op de arbeidsmarkt.
Het bedrijf geeft deze medewerkers een eigen opleiding, waar veel tijd voor uitgetrokken wordt. Met geduld lukt het iedereen om dit vak in de vingers te krijgen, is de ervaring van het bedrijf. De enige beslissende factor is motivatie; gebrek aan vooropleiding en computerervaring vormen nooit een probleem. Het werkt, want deze medewerkers blijven aanzienlijk langer bij het bedrijf in dienst.
Door op een andere manier naar vooropleiding en ervaring te kijken, kreeg dit bedrijf dus beter gemotiveerde en trouwe medewerkers, die prima werk afleveren.

3. Van sloppenwijk tot gemeenschap
Favela’s, zoals de sloppenwijken in Brazilië genoemd worden, zijn illegale woonwijken. De politie had er niets te vertellen. Hoe kon de regering deze wijken weer onder controle krijgen? Een politiemacht er naar toesturen? Kansloos, want de drugsbendes bezaten alle macht. De wijken met de grond gelijk maken? Er zou een volksopstand uitbreken.
De vorige president Lula, zelf opgegroeid in een sloppenwijk, deed juist het omgekeerde. Hij omarmde de sloppenwijken door er scholen, elektriciteit, water en wifi naar toe te brengen. De regering bood de bewoners microkredieten aan, zodat ze een zaak kunnen opzetten. In de toekomst wil de regering zelfs alle favela's van een toeristisch programma voorzien. Hoogste tijd om ook het woord favela in de ban te doen. Voortaan spreekt men liever van ‘comunidades’, die door de politiek met respect behandeld zullen worden.
Door illegale woonwijken in totale verloedering te accepteren, de bewoners met respect tegemoet te treden en de situatie daadwerkelijk te verbeteren, slaagde de regering erin een omkering te bewerkstelligen.

Dit is wat een omkering of een verandering van perspectief kunnen opleveren: je kunt moeizame problemen de wereld uit helpen. Sterker nog, door juist met heel andere ogen naar het vraagstuk te kijken, is het eindresultaat soms nog veel beter dan voor mogelijk werd gehouden. Hoe ga jij jouw vraagstukken van een andere kant bekijken?

Verder lezen:

• De Ferrari-aanpak: keer het om
• Vijf manieren om lastige kwesties lenig op te lossen
• In het boek Lenig denken, technieken voor creatieve denkkracht lees je ideeën en oefeningen om je denkvermogen op te rekken, onder meer door omkering of perspectiefwisseling. Het boek is te koop in de boekwinkel of online, onder meer bij Managementboek.

Creatief jaarverslag 2010

Al jaren droom ik van een creatief jaarverslag. Dit jaar presenteer ik hem voor het eerst: mijn creatieve hoogtepunten, inspiratiebronnen en nog veel meer!

1. Inspiratiebronnen
Geen creaties zonder inspiratiebronnen. Hierbij een overzicht voor de inspiratiebronnen die voor mij dit jaar belangrijk waren:

Oogst van snoepwoorden
Ik verzamel in mijn notitieboekje van alles en nog wat, zoals mooie woorden. Een greep uit de verzameling van snoepwoorden van dit jaar: textielcamping (zo noemen naturisten een gewone camping), meubels met ervaring (tweedehands meubelen), Liebgewonnen (een Duits woord dat men begonnen is ergens van te houden) en dagcrème voor asfalt (een term van Rijkswaterstaat voor een middel dat asfalt in conditie houdt).


Straatjutten
Afgelopen jaar volgde ik diverse workshops en cursussen op het gebied van (creatief) schrijven, communicatie, schilderen en straatjutten, die mij nieuwe inzichten, inspiratie en energie opleverden. Tijdens de straatjutworkshop van Richard Stomp maakte ik deze foto van parkeerpaaltjes, die de terraseigenaar handig in gebruik heeft genomen als onderstelsel voor terrastafeltjes. Deze foto werd in het Financieele Dagblad gepubliceerd als voorbeeld van straatjutoogst én in ons eigen boek Lenig Denken.

Vrij zingen
Indrukwekkend was de zangworkshop van Jan Kortie, die liet zien hoe je zonder angst kunt zingen en jezelf daardoor kunt bevrijden. Durven loslaten, of dat nu bij schilderen, dansen, trommelen of zingen is, was voor mij een belangrijke rode draad bij al deze activiteiten.

102 Inspiratiebronnen
Ik stelde dit jaar deze lijst met 102 inspiratiebronnen samen. Diverse bloglezers en twitteraars zorgden voor goede aanvullingen. Uit deze lijst waren voor mijzelf bloggen, lezen, gesprekken en alle zintuigen open zetten wederom rijke inspiratiebronnen.

Kleuren luisteren
Het is moeilijk kiezen wat de meest inspirerende tentoonstelling van 2010 was, want ik zag veel mooie exposities. De meeste impact had toch de overzichtsexpositie over het werk van Kandinsky. Naar kleuren luisteren en je laten leiden door je zintuigen, dat vormde voor mij namelijk een hele nieuwe beleving.

Nieuwsgierig!
Boeken leveren mij doorgaans veel nieuwe ideeën op. Hoogtepunt dit jaar was het boek Nieuwsgierig? van de Amerikaanse schrijver Todd Kashdan. Lees mijn blogstuk waarom dit boek zo interessant was!

Inspiratiereis
Een inspiratiereis was een nieuwe stap om mezelf op te laden. Afgelopen najaar ging ik enkele dagen naar Parijs om musea te bezoeken, te lezen, nieuwe wijken te verkennen en ideeën op te doen. Een nieuwe ervaring om dit helemaal op eigen houtje te doen, maar het was een uitstekend idee. Ik genoot met volle teugen van deze trip en kwam met een heleboel ideeën terug naar huis. Ook verzamelde ik in Parijs deze vijf verhalen.

Samenwerking
Voor de totstandkoming van mijn producten is samenwerking met anderen essentieel. Zo werkte ik met diverse mensen van het Leidse communicatiecollectief Unit-2 samen voor enkele boeken en met Creasense voor het boek Lenig Denken. Ik vond het geweldig om te ervaren hoe het uiteindelijke product veel meer is dan de som der delen!

2. Creatieve opbrengsten

Creatieve producten in allerlei vormen zijn de baten in dit jaarverslag. Hierbij een overzicht:

Spoedassistentie Hoek van Holland
2010 was een topjaar voor mijn bedrijf Verhaallijnen. Met als hoogtepunt natuurlijk de verschijning van twee boeken. Het eerste boek Spoedassistentie Hoek van Holland, geschreven in opdracht van de politie Rotterdam-Rijnmond, verscheen op 19 augustus, één jaar na de geruchtmakende strandrellen in Hoek van Holland.
Het boek maakte vooral veel reacties los bij politieagenten en andere hulpverleners, omdat de verhalen over de strandrellen veel herkenning en bijbehorende emoties opriepen. Alle 6500 medewerkers kregen een boek van het korps. Daarnaast verkochten enkele boekwinkels (onder meer de winkels die aangesloten zijn bij Selexyz ) meer dan 2500 exemplaren.

Lenig Denken
Samen met Marenthe de Bruijne en Rineke Rust schreef ik het boek Lenig Denken met tips, oefeningen en technieken om je creatieve vermogens op te rekken. We schreven het boek met het idee dat er behoefte was aan praktische tips voor lenig denken. Al snel bleek dat het boek inderdaad in een grote behoefte voorziet: bij mensen in uiteenlopende beroepen, maar ook bij trainers en docenten in het hoger onderwijs. Een geweldige kroon op ons werk!

Levensverhalen
Dit jaar rondde ik twee levensverhalen af en schreef ik diverse journalistieke verhalen en artikelen. Ook was ik de schrijver van een hoofdstuk in het boek Hoe word ik een expat onder de redactie van Marcel Gansevoort, dat deze zomer uitgebracht werd door uitgeverij Lannoo.

Website voor Verhaallijnen
Huub Koch van Zichtbare Zaken ontwikkelde voor mij een vernieuwde website voor Verhaallijnen, die onlangs online ging. Aan de ontwikkeling hiervan ging een uitgebreid proces vooraf, waarbij ik mij verdiepte in mijn doelstellingen, missie en onderscheidende vermogen. Dat was ook een creatief proces, waarbij ik samen met Huub op zoek ging naar mijn eigen verhaal en de manier om dat voor het voetlicht te brengen.

Weblog Ideeënmaker
Dit jaar vierde ik de vijfde verjaardag van mijn weblog Ideeënmaker. Dit weblog trok wederom meer bezoekers dan daarvoor en leverde veel leuke reacties op. Als blogger was ik onder meer aanwezig op het congres Nieuwe Producten Bedenken '10 van Gijs van Wulfen. Carin Tiggeloven nomineerde Ideeënmaker voor de Dutch Small Business Blog Award. Een geweldig eerbetoon!

Het lenigste verhaal
Ons boek Lenig Denken leidde tot een zoektocht naar aansprekende voorbeelden van lenig denken. Ikzelf vond dit voorbeeld:

Maarten de Boer wil in zijn Amsterdamse galerie tekeningen van Leo Vroman exposeren. Maar deze tekeningen zijn nogal kwetsbaar. Het Letterkundig Museum eist daarom dat de tekeningen niet aan het daglicht blootgesteld worden. De museale verlichting die dit probleem perfect oplost, kost echter 30.000 euro.
Veel te duur, vindt De Boer. Toch betekent dit niet, dat hij de tentoonstelling afgelast. Integendeel. De beperking leidt tot een nieuwe mogelijkheid. Hij laat een hoofdband ontwikkelen met ledlampjes, zoals sporters en mijnwerkers die ook gebruiken. Bezoekers kunnen met hun eigen hoofdlampje rondwandelen in een verder volledig verduisterde galerie. En zo ontstaat, dankzij de stringente voorwaarden van het Letterkundig Museum, een zeer bijzondere tentoonstelling.

Dit verhaal werd op de website Omdenken gepubliceerd als voorbeeld van 'omdenken' en beloond met een eervolle vermelding.

Gewoon bijzonder
Wat ontroert je? Waar kikker je van op? Waar word je blij van? Op basis van de verhalen van ouderen maakte het Leidse communicatiecollectief Unit-2 de inspiratiekalender Gewoon Bijzonder. Het is de bedoeling dat deze kalender de ouderen in 2011 nieuwe momenten van inspiratie oplevert.
Ik voerde hiervoor samen met de andere deelnemers van Unit-2 gesprekken met diverse bewoners van het verzorgingstehuis Mariëngaerde in Warmond over hun inspiratiebronnen. Het is dus een kalender voor en door bewoners geworden.
Dit vrijwilligersproject laat zien dat inspiratie en geluk in hele kleine dingen zit. Een mooie gedachte om vast te houden in 2011!

Mis mijn volgende artikel niet
Sigrid van Iersel is als schrijver en journalist gespecialiseerd in creatief denken en storytelling. Zij helpt bij het verzinnen van meer en betere ideeën en laat in verhalen voelen waarom ze belangrijk zijn.
Gemakkelijk op de hoogte blijven van deze artikelen? Vul dan hier je e-mailadres in en ontvang automatisch een mail bij de publicatie van ieder nieuw artikel.

Zo krijgt Auke de Vries een idee

De eerste ideeën die Auke de Vries op papier zette.

Beeldhouwer Auke de Vries gaf vanmiddag een toelichting op zijn serie kunstwerken Nesten, die op dit moment in het Haagse Gemeentemuseum te zien zijn. In eenzaamheid komt hij tot ideeën, die in feite uit zijn onderbewuste naar boven komen. "Je moet de tijd durven te verliezen."

Het prille idee voor Nesten ontstond in het Mercedes Benz Museum in Stuttgart, een ontwerp van de Nederlandse architect Ben van Berkel. In de grote open hal zag hij mogelijkheden voor een kunstwerk. Iets dat je kon bewonderen als je met de lift omhoog flitst. Een kunstwerk dat zó intrigeert, dat je de lift nogmaals neemt om het wat beter te zien. En daarna nog een keer!

De Vries kreeg nooit daadwerkelijk een opdracht om zo'n kunstwerk te maken, maar de gedachte aan die ruimte liet hem niet los. Al schetsend en tekenend kwam hij tot samenklonterende vlakjes, kegels en stangen in verschillende kleuren. "Het zijn nesten", zei hij op een dag.

Dat woord bleef hangen. De kunstenaar verdiepte zich in allerlei soorten nesten, de meest duidelijke vorm van architectuur in de natuur. Ondertussen kregen de ideeën verder vorm in het onderbewuste. Die vormen zongen zich los van het Mercedes Benz Museum en van bestaande nesten in de natuur. Het werd een werkelijkheid op zichzelf. "Het museum was alleen maar een haakje, waardoor dit idee naar boven kon komen", zei De Vries.

Hij ging verder met experimenteren. Uiteindelijk leidde dat proces tot drie monumentale kunstwerken, die midden in de ruimte hangen. Het lijkt net alsof een magneet de stukken metaal bij elkaar houdt, had een jongetje tegen De Vries gezegd. Dat vond hij een rake uitspraak.

Om de ideeën voor deze kunstwerken naar boven te laten komen sluit De Vries vrijwel helemaal zich af van de buitenwereld. Hij verstopt zich zelfs. Hij rommelt, loopt rond en gaat desnoods slapen in zijn atelier, als hij daar behoefte aan heeft. "Je moet de tijd durven te verliezen." Tegelijkertijd doet hij dat juist in het volle besef dat zijn tijd kostbaar is. Die tijd wijdt hij daarom volledig aan dit creatieve proces.

Wanneer een kunstwerk af is, dan is het af. Daar komt geen besluit aan te pas, op een zeker moment is het gewoon zo voor De Vries. Het is een kunstwerk op zichzelf geworden. Er zit geen betekenis of symboliek in. Het verwijst nergens naar, het is er gewoon. Wel levert het proces hem altijd bijvangst op, die hem verrijkt. Zonder de nesten zou hij zich bijvoorbeeld nooit in bijzondere vogelnesten verdiept hebben. "Dat is de rente die ik ontvang. Mijn bonus."

Auke de Vries
Auke de Vries (1937) groeide op in Friesland en woont en werkt nu al lange tijd in Den Haag. Hij is de internationaal meest bekende Nederlandse beeldhouwer op het gebied van kunstwerken in de openbare ruimte. Zijn beelden zijn te vinden in de Tweede Kamer, in de tuin bij Paleis Noordeinde en voor het ministerie van Buitenlandse Zaken in Den Haag. Een ander bekend werk is het Maasbeeld in Rotterdam. De beelden van Auke de Vries zijn meestal abstracte composities, die de zwaartekracht tarten met hun langgerekte grillige vormen. De Nesten zijn tot en met 12 februari 2011 te zien in het Gemeentemuseum in Den Haag.

Verder lezen:

• Zo krijgt Louis Meulstee een idee
• Zo krijgt Noortje van der Kaaden een idee
  

Hoe een museumbezoek nog inspirerender wordt

Trinidad Fernandez van Kees van Dongen

Kunstwerken in musea kunnen je inspireren tot nieuwe ideeën. Natuurlijk kun je daarvoor gaan ronddwalen in de zalen, maar er zijn nog meer manieren om jezelf te laten kietelen door kunst. Doe aan slow looking.

Kunstenaars hebben doorgaans een eigenzinnige kijk op de wereld. Als je op zoek bent naar nieuwe ideeën, is het daarom fantastisch om je te laten inspireren door de wijze waarop zij tegen mensen, kunst, voorwerpen of de wereld aankijken en daar vorm aan geven. Mooi of lelijk doet niet zo ter zake, wel of een kunstwerk je op een of andere manier prikkelt of beroert. Als dat het geval is, ontstaat een soort kortsluiting in je hoofd. Je ziet een onverwacht beeld, je verbindt twee nieuwe dingen met elkaar of je komt op een andere manier tot een nieuw inzicht. Dat is wat kunst kan doen.

Mijn liefde voor musea deel ik met vele andere liefhebbers, maar ik weet ook dat er een minstens zo’n grote groep is, die grote moeite heeft met museabezoek. Ze zien veel beelden of schilderijen die veel op elkaar lijken of die ze weinig zeggen. De klacht is dan ook al snel dat musea ‘saai’ zijn.

Musea proberen als antwoord daar van alles aan te doen door activiteiten rondom exposities te organiseren of door audiotours te ontwerpen. Vooral het vertellen van een verhaal - in diverse vormen - is een goede manier om een collectie toegankelijk te maken.

Een verhaal is namelijk een belangrijke ‘ingang’ voor een kunstwerk. Als je bijvoorbeeld weet dat het kleurrijke schilderij Trinidad Fernandez van Kees van Dongen ooit aangekocht werd door Farah Dibah, spreekt dat meteen tot de verbeelding. Daarna stond het schilderij tientallen jaren in een depot in Iran achter slot en grendel. Afgelopen najaar mocht het schilderij voor het eerst in decennia Iran verlaten voor de overzichtstentoonstelling ‘De grote ogen van Kees van Dongen’ in museum Boymans van Beuningen in Rotterdam.

Als je dit verhaal kent, kijk je er anders naar. Je probeert je even te verplaatsen in de huid van Farah Dibah, die verliefd werd op dit doek. Of je stapt in de rol van de conservator, die hemel en aarde moest bewegen om dit werk naar Nederland te krijgen. Voor het museum was dit verhaal overigens ook een prachtige kapstok om extra publiciteit te krijgen voor de expositie.

Voor mijzelf hebben verhalen, bijvoorbeeld in de vorm van audiotours, daarom een grote toegevoegde waarde bij exposities. Deze ‘bijstand’ is niet altijd beschikbaar. Dan heb je zelf ook diverse mogelijkheden om jezelf te laten prikkelen door kunstwerken en daardoor een expositie intensiever te beleven. Daarvoor moet je wel zelf in actie komen.

1. Zie een kunstwerk als een verhaal
Een kunstwerk kwam meestal tot stand met een bepaalde bedoeling. Het vormt een reactie op een ander kunstwerk of het werk wil de toeschouwer op een andere manier laten kijken.
Wat de verteller op de audiotour doet, kun je ook zelf: zie een kunstwerk als een voorwerp dat een verhaal vertelt. Lees de titel, die bij een uitdagend en complex kunstwerk soms een ingang biedt in de gedachtewereld van de kunstenaar. Als je geen concrete aanwijzingen krijgt, verzin het er dan bij.

2. Leer langzaam te kijken
Tegenwoordig houden we weer van stilte, traagheid en het zoeken van de menselijke maat. In het museum kun je de kunst van slow looking weer onder de knie krijgen. Blijf lang voor een schilderij staan en laat de vormen en kleuren op je inwerken. Ga bij jezelf na of het werk je zintuigen in beroering brengt en op welke manier.
Kijk liever intensief naar een beperkt aantal kunstwerken dan een vluchtige blik te werpen op alle aanwezige doeken. Kunstwerken zullen op deze manier veel meer beklijven.

3. Deel ervaringen
Bekijk een tentoonstelling samen met een vriend of vriendin. Dwaal los van elkaar door de zalen en bespreek na afloop wat je gezien hebt. Wat vonden jullie het mooiste werk? Wat maakt het meeste indruk? Ga daarna terug naar het betreffende werk en kijk nogmaals met de ogen van de ander. Waarschijnlijk kijk je nu met andere ogen naar hetzelfde schilderij en zie je meer.


Verder lezen over ontdekkingen in musea:

• Op kinderspeurtocht door het Haagse Gemeentemuseum
• Kleuren luisteren op Kandinsky's schilderijen
• Wolkers' ogen
  

Vijf manieren om lastige kwesties lenig op te lossen

Als je met een kwestie in je maag zit, kun je nieuwe oplossingen vinden door deze kwestie vanuit een andere kant te benaderen. Vijf verhalen over van lenig denken, waarbij je op een andere manier naar een bestaand probleem kijkt.
We zijn gewend om op een vaste manier naar gebeurtenissen of vraagstukken te kijken. Daardoor kun je hopeloos vastlopen. Kijk daarom eens op een andere manier naar je vraagstuk. Denk bijvoorbeeld wat er gebeurt als....

…. je het probleem omvormt tot een pluspunt?

Fietsen in Groningen vinden veel toeristen niet erg aantrekkelijk. In hun beleving moet je in de noordelijke provincie tegen straffe wind opboksen.

Maar wind is nooit alleen maar tegenwind. Creatieve Groningers bedachten daarom de ‘Windmeeritten’. Aan de hand van de windrichting wordt een fietstocht uitgezet, waarbij de fietser het gros van de tijd de wind in de rug heeft. De terugtocht geschiedt per bus. Met een fantastische omkering is het vroegere probleem nu juist de grote aantrekkingskracht, want het nieuwe motto luidt: hoe harder het waait, hoe fijner u fietst.

…. je niet boos wordt, maar bedankt?

Cabaretier Hans Sibbel vertelt in een van zijn shows dat hij als ondernemer na twaalf jaar een keer vergeten was om de btw op tijd te betalen. Dat levert hem het dreigement van een forse boete op, waar hij zich verschrikkelijk over opwindt. Hij heeft immers 144 keer maandelijks wél op tijd betaald.

Eigenlijk verdient hij een bloemetje, vindt hij. Hij heeft namelijk al die jaren laten zien dat hij enorme waarde hecht aan tijdige betaling. De Belastingdienst zou daarom tegen hem moeten zeggen: “Wat moet het u pijn gedaan hebben dat u die ene betaling gemist heeft!”

bron: cabaretshow Lebbis, Hoe laat begint het schieten? 2008

….je niet moet maar mag?
 
Joris heeft grote moeite met alle projecten die hij moet managen. Hij maakt dagelijks lange lijsten vol actiepunten, maar komt eigenlijk altijd tijd te kort. Het gevolg is dat hij kampt met een voortdurend gevoel van onvrede. Telkens komen er weer nieuwe dingen op zijn pad die hij op moet lossen of moet regelen.

Op het moment dat Joris bijna instort, besluit hij dat er iets moet gebeuren. Onder leiding van een coach leert hij stapje voor stapje op een andere manier naar een project te kijken. Ieder project levert bijvoorbeeld nieuwe ervaringen op en dus kansen om te ontdekken en te groeien.

Op het moment dat Joris niet meer denkt dat hij 'nog zoveel dingen moet doen' maar dat hij 'nieuwe dingen gaat doen', gebeurt er iets belangrijks. Het is geen verplichting meer, maar een mogelijkheid. Een andere blik op de wereld, die nieuwe energie geeft.



…. je mensen vertrouwt in plaats van aan regels onderwerpt?

Op diverse plekken langs de Noordzee zijn in de zomer strandbibliotheken geopend, waarbij badgasten een dag een boek kunnen lenen. Metaalpoortjes of beveiligingscamera’s werken niet op het strand. Een identiteitskaart of een recent bankafschrift hebben badgasten meestal ook niet bij de hand.

Alle badgasten kunnen daarom op goed vertrouwen – zonder bibliotheekpasje – een boek lenen na achterlating van naam en adres. Gratis. Bezoekers zijn daar wel eens verbaasd over. “Maar ú brengt het boek toch wel terug aan het einde van de dag”, zegt de medewerker dan.

Dat werkt uitstekend, want mensen willen graag consequent zijn. Vrijwel alle gebruikers van de strandbibliotheek brengen de boeken inderdaad netjes terug. Sterker nog: het terugbrengpercentage is net zo hoog als in een gewone bibliotheek.

bron: KPMG Trust Rules, 2010

…je je vraagstuk op een andere manier oplost?

Galeriehouder Maarten de Boer wil in zijn Amsterdamse galerie tekeningen van Leo Vroman exposeren. Maar deze tekeningen zijn nogal kwetsbaar. Het Letterkundig Museum eist daarom dat de tekeningen niet aan het daglicht blootgesteld worden. De museale verlichting die dit probleem perfect oplost, kost 30.000 euro.

Oeps, probleempje. Dat is veel te duur voor De Boer. Maar het kan ook anders. Hij laat een hoofdband ontwikkelen met ledlampjes, zoals sporters en mijnwerkers die ook gebruiken. Bezoekers kunnen met hun eigen hoofdlampje rondwandelen in de verduisterde galerie. Iedereen blij!

Bron: Interview met Maarten de Boer in magazine Volgens Renate Dorrestein, 2010


Hoe kun jij op een andere manier naar je vraagstuk kijken? Wat gebeurt er als jij in je hoofd aan het fantaseren slaat over andere mogelijkheden om oplossingen te vinden?


Verder lezen over manieren om een vraagstuk anders te benaderen:

• De Ferrari-aanpak: keer het om
• Hoe meer verwarring, hoe beter

Leer zelf lenig denken

Meer ideeën nodig om je creatieve denkvermogen op te rekken? In het boek Lenig denken, technieken voor creatieve denkkracht lees je een groot aantal ideeën en oefeningen, die je op je werk van pas komen.
Bestel het boek nu bij Managementboek.

De horror van de helpdesk

Verhalen over een verschrikkelijk functionerende helpdesk gaan er bij luisteraars in als koek. Maar verhalen over een klagende klant die na veel problemen uiteindelijk toch goed geholpen wordt, doen het nog veel beter.

Youp van 't Hek maakt zich boos over het functioneren van de klantenservice van T-Mobile. Door zijn opwinding is hij nu een soort nationaal meldpunt van de helpdeskterreur geworden, schrijft hij. "Men is het spuugzat. Klantenservice betekent klantenservice ofwel: service aan klanten! En dat begint niet met een uurtje hangen terwijl je naar zaaddodende muzak moet luisteren. Om over het machteloze vervolg maar te zwijgen."

Zijn boosheid raakt een open zenuw, omdat bijna iedereen deze ervaringen herkent. Als je niet uit eigen ervaring weet hoe het is om eindeloos aan het lijntje gehouden te worden, dan ken je wel zo'n verhaal van iemand uit je directe omgeving. Het verschrikkelijke voor telecombedrijven en andere dienstverleners is namelijk dat dit soort verhalen massaal doorverteld worden. Waarom? Omdat het aan alle eisen voldoet van een 'goed verhaal': er is een held (de gewone man of vrouw die klant is bij deze instelling), een tegenstander (de ongrijpbare klantenservice, waar de klant in de wacht gezet wordt of helemaal geen gehoor krijgt) en een zeer herkenbaar conflict dat daaruit voortvloeit.

Dat levert steevast emoties op: verontwaardiging, boosheid en machteloosheid. Of je nu boos wordt of niet, je kunt niet om die vermaledijde helpdeskmedewerker heen. Zoals het verhaal van een goede bekende - die ik voor het gemak hier Stefan noem - die een defect internetmodem had na een blikseminslag. De helpdesk van het telecombedrijf antwoordde doodleuk dat het modem volgens hun meetgegevens tiptop in orde was. "Gewoon even opnieuw opstarten, meneer."

Dat hielp niet. Toen Stefan opnieuw de helpdesk belde, kreeg hij hetzelfde antwoord. Tot drie maal toe. Zijn weerwoord dat opnieuw opstarten geen enkel resultaat opleverde en dat het apparaat echt kapot was, was tegen dovemansoren gericht. Die mogelijkheid stond namelijk niet opgenomen in het script van de helpdeskmedewerker.

Dit is een verhaal dat het erg goed doet op verjaardagsfeestjes, omdat het zo herkenbaar is. Het verhaal wordt daarom eindeloos doorverteld. Hetzelfde gebeurde met het verhaal van Youp, dat alleen al via twitter razendsnel verspreid werd. Na enkele dagen werd de imagoschade voor T-Mobile al geschat op twee tot drie ton.

Toch weet iedereen die iets met externe communicatie van doen heeft, dat een klacht ook kansen biedt. Een klager die goed behandeld wordt, ontpopt zich daarna vaak als een grote fan van je product of dienst. En dat heeft óók met de kracht van verhalen te maken: na het conflict tussen de klagende klant en de helpdesk doet zich een ommekeer voor in het verhaal, waardoor de klant zich gehoord en tevreden gesteld wordt. De opgeroepen spanning ontlaadt zich: 'ah, gelukkig!' Dat vinden we als luisteraar fijn.

Een klager die zijn probleem opgelost ziet, heeft dus een veel beter verhaal dan een klager, die zich alleen maar geconfronteerd ziet met een halsstarrige helpdesk. Ik denk dat zo'n verhaal over een positieve afloop zelfs nog vaker doorverteld wordt dan het verhaal over de slechte service. Alle redenen dus voor bedrijven om klanten - na een potje klagen - heel goed van dienst te zijn en zo voor een happy end te zorgen.

Voor Stefan kwam er ook een happy end, maar pas nadat hij zelf een ingeving kreeg. "Als mijn modem volgens jullie meetgegevens echt kapot is, krijg ik dan een vervangend apparaat?", vroeg hij op onschuldige toon aan de helpdeskmedewerker. Ja, was het antwoord. Stefan speelde even hamertje-tik met zijn modem. Kapot. Het telecombedrijf liet vervolgens een gloednieuw apparaat bezorgen bij Stefan. In vliegende vaart. Dat dan weer wel.

Vijf verhalen uit Parijs

In Parijs hoorde, zag en las ik mooie manieren om verhalen vorm te geven en door te vertellen. Voilà, hierbij dus mijn verse oogst inspiratie wat je met verhalen kunt doen.

1. Vertel oude verhalen opnieuw

Kerkgangers hadden vroeger aan een kleine hint genoeg om te weten welke heilige op een schilderij afgebeeld werd. De schilderijen vormden bovendien een geheugensteun voor de bijbehorende verhalen uit de Bijbel.
Tegenwoordig kennen veel mensen deze verhalen niet meer of slechts half. Laat staan dat zij weten welke heiligen er afgebeeld worden op de schilderijen in kerken en kathedralen. Wat jammer is, want die schilderijen hebben daardoor hun zeggingskracht verloren.

De kerk van Saint Ménard, vlakbij de bekende Parijse straat Rue Mouffetard, verleent een aardige service aan de bezoekers die dit middeleeuwse gebouw komen bewonderen. Bij iedere kapel staan bordjes met de namen van alle heiligen én de bijbehorende verhalen, net zoals je in steeds meer musea ziet. Het maakt de schilderingen voor belangstellenden een stuk toegankelijker.

2. Presenteer je gebouw als een verhaal

Warenhuis Le bon Marché presenteert zijn winkelgebouw als een reisverhaal vol unieke belevenissen. Het warenhuis biedt de ‘reizigers’ namelijk een kaart aan door het gebouw en een reisgids met allerlei services op maat.
Op de begane grond betreed je het ‘theater van de schoonheid’, waar alle schoonheidsproducten te vinden zijn. Ook is hier de concièrgerie te vinden -de vaste bewoner van ieder appartementencomplex in Parijs - die bezoekers helpt bij al hun wensen om een winkeldag nog soepeler te laten verlopen.
Tussendoor kun je pauzeren in één van de vier eetgelegenheden: van een gemakkelijke picknick op de begane grond tot exclusieve hapjes op de hoogste verdieping.

3. Geef je product een bijzonder verhaal mee

Chocoladekorreltjes zijn lekker, maar als je ze ‘kaviaar van chocola’ noemt, krijgt het een bijzondere zeggingskracht. Een leuke presentatie van een chocolatier in Parijs, die in zijn etalage caviar de chocolat had uitgestald, in kleine chique zakjes.
Door een gewoon product een tot de verbeelding sprekende naam te geven, krijgt het een verhaal en wordt daarmee een belevenis. Zo zag ik ook een rol designtape: tape met een afbeelding van een spoorlijn met spoorwissels en het de naam Path to the future. Dat klinkt als het begin van een heel lang verhaal, vol vertakkingen en zijsporen.

4. Laat je kunstenaar worstelen en tot nieuwe vondsten komen

Een goede expositie over het werk van één kunstenaar (of kunstenaarsgroep) vertelt het verhaal over een kunstenaar die iets wil en op ontdekkingstocht gaat, tegenslagen overwint en uiteindelijk tot briljante kunstwerken komt.
De expositie over Claude Monet in het Grand Palais vertelt zo’n verhaal over een kunstenaar die zijn hele leven lang op zoek is naar de perfecte manier om het veranderende licht te vangen en af te beelden op zijn schilderijen – en daar voor een belangrijk deel in slaagt. Fascinerend!

5. Vertel het 'ware verhaal'

De bestseller Da Vinci Code van Dan Brown heeft het Louvre en andere beschreven plekken uit deze roman vele extra bezoekers bezorgd. Een van die locaties is de kerk Saint Sulpice. Een kaarsrechte lijn van koper op de kerkvloer geeft hier de meridiaan aan, die dwars door Parijs loopt. Volgens Browns roman wijst de lijn naar geheime tekens, die de hoofdpersonen dichter bij de ontsluiering van een belangrijk geheim moeten brengen.
Een bordje in de kerk maakt korte metten met deze verhalen in een 'recente populaire roman', die verder niet met naam en toenaam genoemd wordt.
De kerk zet daar zijn eigen verhaal tegenover: de lijn is een astronomisch instrument, die de stand van de zon weergeeft. De letters P en S in de smalle ronde ramen aan beide zijden boven de koperen lijn verwijzen niet naar een ‘denkbeeldige Priorij van Sion’, maar naar Petrus en Sulpice, de beschermheiligen van de kerk.
De romanwerkelijkheid en de visie van de kerk komen zo bij elkaar. Voor de bezoeker wordt het er alleen maar intrigerender door.

Kortom, er zijn veel manieren om verhalen zichtbaar te maken en door te geven. Als een warenhuis, een kerk of een productontwikkelaar een aansprekend verhaal weet te vertellen, wat wordt dan jouw verhaal?

Lees ook het volgende artikel

Sigrid van Iersel is als schrijver en journalist gespecialiseerd in creatief denken en storytelling. Zij helpt bij het verzinnen van meer en betere ideeën en laat in verhalen voelen waarom ze belangrijk zijn. Gemakkelijk op de hoogte blijven van deze artikelen? Vul dan hier je e-mailadres in en ontvang automatisch een mail bij de publicatie van ieder nieuw artikel.