Blogs over creativiteit zijn voortaan te lezen op de website Verhaallijnen

Van oktober 2005 tot en met maart 2013 schreef ik via dit blog ideeënmaker meer dan 800 blogs over creatief denken. 
Vanaf nu wordt dit weblog niet meer bijgehouden. De blogstukken zijn voortaan te vinden op het weblog van Verhaallijnen. Je bent van harte welkom mijn blogs over dit onderwerp daar te (blijven) volgen!

Sigrid van Iersel
Sigridvaniersel.nl

Pluk je momenten

Er stonden kleurpotloden, stiften en potjes ecoline uitnodigend uitgestald op de lange tafel in Seats2meet, het vergader- en werkcentrum voor zelfstandige professionals in Utrecht. Daarnaast lagen kaarten in ansichtformaat klaar, die je aan de voorzijde kon voorzien van een eigen illustratie.

Teken jouw onlangs beleefde mooie moment, luidde de opdracht. Op die dag vond het slotfeest plaats van 7 days of Inspiration in Seats2meet, dus het lag voor de hand om een bijzonder moment uit deze week vast te leggen in een illustratie.

Een aantal mensen was al helemaal verdiept in zijn schilder- of tekenwerk, toen ik aan de tafel aanschoof. Mijn overbuurman wist meteen wat hij ging tekenen: een telefoon. Deze week had hij namelijk via een telefoontje te horen gekregen dat hij na bijna een jaar werkloosheid weer een baan had.

Met een stralend gezicht vertelde hij me hoe dat zo gekomen was. Hij had op LinkedIn een groep van vakgenoten opgericht, die ook zonder werk zaten. Samen waren ze gaan nadenken hoe ze zichzelf meer konden profileren, vooral door hun zichtbaarheid op sociale media te vergroten. Dat had hem niet alleen een baan opgeleverd, maar ook de ontdekking dat hij het eigenlijk heel leuk vond om anderen te helpen bij die profilering. Dus mocht het niets worden met de aangeboden baan, dan wilde hij zich in die richting verder ontwikkelen.

Laat mensen hun mooie moment tekenen en ze vertellen meteen het bijbehorende verhaal. Dat is ook de ervaring van Janne Willems, de bedenkster van de kaarten. Ze is op zoek naar kleine momenten die je doen glimlachen. Een korte onverwachte ontmoeting, een helverlichte volle maan of mooie muziek. Deze mooie momenten vindt ze overal waar ze mensen tegenkomt, maar vooral in de trein. Ze vraagt mensen in de coupé of ze de afgelopen dagen een mooi moment hebben en of ze dat voor haar willen tekenen. Dat levert meestal een positieve reactie op. Zo was er een meneer die er aanvankelijk niets voor voelde, maar toch besloot een tekening te maken. Janne ontving niet alleen een ontroerende kaart, maar voerde ook een boeiend gesprek. “Daar word ik zelf vrolijk van”, zegt ze.

Janne kwam op dit idee omdat ze sinds een aantal jaren zelf haar eigen mooie momenten verzamelt. Elke dag zijn er wel voorvallen die het beleven, verbeelden en bewaren waard zijn. Door haar verzameling raakte ze nieuwsgierig naar de mooie momenten van anderen. Ook ontdekte ze de kracht van het verzamelen van deze momenten. Daarom scant ze de mooiste kaarten in om te publiceren op haar website Pluk je momenten.

Op de slotbijeenkomst van 7 Days of Inspiration hing Janne alle mooie momenten op één van de ramen. En daar tekende Elma weer een mooie tekening over: de illustratie boven aan dit stukje.

De mooie momenten van Janne zijn inmiddels uitgegroeid tot een kleurrijke en inspirerende verzameling. Je kunt Janne helpen door op een A6-correspondentiekaart je eigen mooie moment te tekenen. Haar tips:

• Alles is goed: Lelijk of heel mooi, kleine en grote momenten, raar en niet raar, getekend, geknipt, geplakt, een bewerkte foto, geverfd, geschreven of iets anders.
• Maak je momenten zo specifiek mogelijk. In plaats van dat je zegt dat een bepaald concert super was, kun je het hebben over dat ene nummer waarbij je kippenvel kreeg.
• Stuur het resultaat op naar Pluk je momenten, Melis Stokestraat 13
  3702 BK Zeist of per e-mail: verzameling@plukjemomenten.nl

Soepen zijn vloeibare vormen van magie

Wat hebben soep koken en ideeën maken met elkaar te maken? Meer dan je denkt! Ik schreef er een aantal stukjes over, die ik gebundeld heb in het Toversoepboek.

Soep is een mengsel van uiteenlopende ingrediënten, die al kokend tot en geheel nieuw, meestal uiterst voedzaam mengsel veranderen. Daarmee staat soep voor mij ook symbool voor losse invallen en ideeën, die langzaam maar zeker vorm krijgen en een eenheid gaan vormen. Tegelijkertijd is soep een goedje dat kan troosten, harten kan verwarmen en het brein laat fonkelen. Kortom, soepen zijn vloeibare vormen van magie.

De afgelopen jaren heb ik me door deze bijzondere eigenschappen van soep laten inspireren. Daaruit groeide een reeks stukken over creativiteit en ideeënvorming, zoals dit stuk over het soep koken van ideeënflarden.

Deze stukken heb ik gebundeld in het Toversoepboek. Ieder stukje gaat vergezeld van een recept voor een spannende soep, zoals Linke Soep en Bloemensoep. Onze kinderen Jasper en Niels hebben er bijpassende tekeningen bij gemaakt. Dat was het allerleukste onderdeel van het maken van dit boekje: zien hoe zij onmiddellijk met woorden als 'wolkensoep' en 'oersoep' uit de voeten konden.

Onlangs heb ik het Toversoepboek vernieuwd en voorzien van een nieuwe omslag. Je kunt het Toversoepboek bestellen als een gedrukt boekje of als download-exemplaar.
Bekijk hier de voorvertoning van het Toversoepboek.

Toversoepboek - Ideeënrecepten en soepideeën
door Sigrid van Iersel met illustraties van Jasper en Niels Boogers
Uitgave: Verhaallijnen 2010
Het boek is direct te bestellen bij uitgeverij Lulu.

Enkele voorproefjes van soep:

• Soepinnovaties
• Heksensoep voor niet-heksen
  

Creëer magie in je leven

Creativiteit heeft te maken met plezier, in het moment leven en met optimisme. Het draait immers om geloof in ons vermogen om met verbeelding de meest verrassende oplossingen te bedenken.

Het vinden van zo’n oplossing beleven we als een magisch moment. Tegelijkertijd kunnen we met hulpmiddelen magische momenten creëren, die ons helpen om deze bijzondere invallen te beleven.

In sprookjes is zo’n hulpmiddel vaak een toverstaf, waar sterretjes uit schieten en waarmee je onwelgevallige personen in een kikker kunt veranderen. Zo’n staf is niet altijd paraat. Wel kan ik je wat toverformules aan de hand doen om meer magie in je leven te creëren.

• Zorg voor sfeerverhogende attributen en ingrediënten

Met voorwerpen die de zintuigen prikkelen, schep je een bijzondere sfeer. Kaarsen, bubbeldrankjes en taartjes zijn beproefde smaakmakers. Muziek is een uitstekend hulpmiddel om een magische atmosfeer te scheppen.
Vergeet vooral ook de geuren niet om stemming te maken. Steek wierook aan terwijl je in bad gaat. Gebruik doelbewust een bepaalde parfum voor een bijzondere gelegenheid. Lees ook deze checklist voor de zintuiglijke aanpak.

• Maak het groot

Met de juiste zinnenprikkelende en sfeerverhogende attributen ben je er nog niet. Kies één element en maak het groot. Een stel kaarsjes in de tuin is mooi, een zwembad vol drijvende kaarslichtjes is magisch.

• Kies een bijzondere plek

Magie beleef je op een bijzondere plek. Dat kan een open plek in het bos zijn of het strand, maar ook het dak van een hoog gebouw of een markante plek uit de geschiedenis. Besteed aandacht aan die keuze.

• Doe iets anders dan anders

Wacht totdat het volle maan is. Maak een wandeling en kijk om je heen hoe het maanlicht alles verlicht. Doe geen zaklamp aan, laat het maanlicht je leiden. Kijk hoe gewone dingen veranderen onder het maanlicht. Geef ruimte aan je verbeelding.

• Maak van iets gewoons iets ongewoons

De tafel dekken is vrij gewoon. Maar als je de tafel dekt in de sfeer van het land waarin je kookt, krijgt het iets bijzonders. Versier de boom voor je huis met gevonden voorwerpen. Verwerk gevonden voorwerpen in een kunstwerk.
Of verander je iets aan je dagelijkse gewoontes. Slaap in een zomernacht op het balkon. Keer de dag en de nacht om. Houd een picknick in de woonkamer.

• Maak iets in de natuur

Elementen die met water, wind, vuur en aarde te maken hebben, zorgen voor een magische sfeer. Zeker als je deze elementen combineert met ritme of beweging.
Ga naar een stuk bos, strand of wei en zoek naar beschikbare materialen, zoals zand, schelpen, stenen, stokjes, zaaddoosjes, bloemen of waterstroompjes. Probeer daar iets van te maken. Stapel stenen op elkaar of andere materialen. Gebruik alleen met natuurlijk materiaal, dus geen touwtjes, lijm of ijzerdraadjes.

Magie helpt ons om uit onze dagelijkse routine te stappen en het gewone weer bijzonder te vinden. Dat zal je creativiteit enorm stimuleren!

“You can’t make a great musician or a great photographer if the magic isn’t there.”
Eve Arnol

Verder lezen:

• De magie van Gaudí
• Magische soepen in het Toversoepboek
• Moderne rituelen

Van Idee naar I Do (3): kies een goede naam

Een naam bepaalt direct de manier waarop we tegen een nieuw idee aankijken. Kies daarom een inspirerende naam, die ervoor zorgt dat mensen (en jij zelf!) onmiddellijk zin krijgen in de uitvoering van het idee.

Zo was de toekomstige inrichting van de Zuidplaspolder - het gebied tussen Rotterdam, Gouda en Zoetermeer - jarenlang een groot strijdpunt. Gemeenten, het waterschap, agrarische belangenorganisaties en natuur- en landschapsorganisaties vielen voortdurend over elkaar heen. Alleen al het idee om een 'discussie' te voeren over dit gebied, was bij voorbaat kansloos.

Een foute benaming kan een nieuwe ontwikkeling helemaal doodslaan, een inspirerende naam kan daarentegen voor bezieling zorgen. Toen communicatiedeskundigen met de naam Imagination Day op de proppen kwamen, ontstond er namelijk een heel andere sfeer. Partijen spraken elkaar ineens aan op hun gezamenlijke droom voor de polder. De partijen kwamen tot de ontdekking dat ze heel wat gemeenschappelijke wensen hadden.

Een idee of voorstel met een inspirerende naam heeft meer kans om in vruchtbare aarde te vallen. Bovendien blijkt de naam vanaf het eerste moment bepalend te zijn voor onze manier van reageren. Door Imagination Day te gebruiken, doe je een direct beroep op verbeeldingskracht. Daarmee haal je heel ander gevoelens naar boven dan wanneer de oude naam 'discussieronde' gebruikt was.

Kies dus bewust een naam voor je idee, die tot de verbeelding spreekt. Het communicatieteam dat de discussie rond de Zuidplas in goede banen probeerde te leiden, gaf zijn creativiteit in ieder geval de ruimte. Later volgden nog De Dag van de Verbreding en de Parade van de Zuidplas.


Verder lezen over de effecten van naamgeving:

• De wonderlijke effecten van her-namen
• Geef je idee een naam
• De kracht van voornamen: namepower
• Het belang van naamgeving voor kindereten

Verder lezen over de Zuidplaspolder:

• Het belang van de juiste namen en het inzetten van verbeeldingskracht beschreef ik vorig jaar in een artikel voor het magazine VROM.nl over de totstandkoming van een gezamenlijke visie voor de Zuidplas. Het artikel 'Polderdroom' is hier te lezen.

Van Idee naar I Do
Dit is het derde deel van een mini-serie over het uitvoeren van ideeën. De andere afleveringen vind je hier:

• Van Idee naar I Do (1): Hoe je ideeën uitvoert
  
• Van Idee naar I Do (2): Praat over je ideeën
  

Wat we kunnen leren van Einstein

Albert Einstein en Mileva Maric, Historisch Museum Bern

Niet een hooggeleerde professor zette begin vorige eeuw de natuurkunde op nieuwe fundamenten, maar een 26-jarige ambtenaar van het Zwitserse octrooibureau in Bern die de natuurkunde er een beetje bij deed. Van de wijze waarop Albert Einstein te werk ging, kunnen we veel leren over werking van creativiteit.

1. Je bent jong en je bedenkt wat

Denk in ieder geval niet dat je als jonge ouders met een veeleisende baan geen creatief denkwerk kunt doen. Albert Einstein en zijn vrouw Mileva Maric zaten midden in de kleine kinderen, toen Albert Einstein in het wonderjaar 1905 maar liefst vier baanbrekende wetenschappelijke artikelen publiceerde. Hij bracht daarvoor geen uren door in het laboratorium, maar zat gewoon in zijn huis in Bern veel te denken én te praten met Mileva, die net als hij theoretische natuurkunde gestudeerd had (volgens sommigen heeft zij zelfs een substantieel aandeel geleverd in het denkwerk!). De enige experimenten van Einstein waren gedachte-experimenten.

2. 'Logica brengt je van A naar B, fantasie brengt je overal.'
Een bekende uitspraak van Einstein, die grossierde in dergelijke oneliners. Verbeeldingskracht speelde een centrale rol bij zijn denkwerk. Einstein deed iedere dag fantasieoefeningen. Zo verbeeldde hij zich dat hij op een lichtstraal met de snelheid van het licht door de ruimte suisde en dat er dan een lichtstraal in de cabine viel. Dit gaf hem zijn eerste visies op de relativiteitstheorie.


3. Viool spelen brengt de creatieve geest op gang
Albert Einstein speelde graag viool en was wellicht zelfs musicus geworden als hij niet voor de natuurkunde gekozen had. Het maken van muziek was voor hem een belangrijke manier om urenlang zijn gedachten te laten dwalen. Zo kon hij op een ontspannen manier met andere regels en grenzen omgaan. Hij maakte dus goed gebruik van de functies van de rechterhersenhelft. Dat blijkt ook uit het feit dat hij een voorkeur had voor een intuïtieve benadering van vraagstukken. Hij zei: "Het intuïtieve brein is een heilig geschenk en het rationele brein een trouwe dienaar. We hebben een maatschappij gecreëerd die de dienaar eert en zijn het geschenk vergeten."


4. Geen vakkennis maar brede inspiratiebronnen
Einstein had weinig op met technici, die vastgebakken zaten aan één vakgebied. Zelf verdiepte hij zich liever in algemene vraagstukken en las graag filosofische werken. Kennis zag hij dan ook niet als de belangrijkste spil van technologische ontwikkeling. Het echte teken van intelligentie is niet kennis maar verbeelding, vond hij.

5. Kijk als een kind naar de wereld
Ook hamerde hij op het belang van denken buiten de vastgestelde kaders. Volgens Einstein kon hij nog als een kind naar de wereld kijken. Hij durfde vastgeroeste denkbeelden ter discussie te stellen en nieuwe vragen te formuleren. "Ik ben niet superslim, maar ik ben gewoon extreem nieuwsgierig."

Verder lezen:

• Creatieve vragen
• Ga weer spelen
• Gebruik van intuïtie: ideeën in de hogedrukpan
• Voer voor je rechterhersenhelft

Lees ook dit artikel:

• 10 Amazing Life Lessons you can learn from Albert Einstein

Tips voor een creatieve loopbaan

Creatieve inspiratie is besmettelijk, schrijft de Canadese kunstenares Keri Smith in haar boek Living Out Loud (2003). En zo is het, want nu ik haar kleurrijke boekje herlees, krijg ik weer veel energie om aan de slag te gaan met schrijven, fotograferen en schilderen.

Keri Smith geeft in het hoofdstukje How to make a Living doing what you love in haar boek allerlei tips om een creatief leven te starten. Tegelijkertijd stuitte ik op deze lijst van Dr. Zoltan, die maar liefst 81 ideeën geeft om een creatieve loopbaan te beginnen. Uit beide lijsten - met veel overeenkomsten - heb ik een paar aansprekende aanbevelingen geselecteerd.

• Zoek mensen uit waar je wat van kunt leren of die van jou kunnen leren. Omring jezelf daarvoor met mensen die succes hebben in jouw werkveld of eventueel op een ander terrein. Zoek contact met mensen die al een broodwinning hebben gemaakt met wat jij wilt doen. Lees over hen. Maak van hen een rolmodel voor jouw loopbaan en jouw leven. (Keri Smith)
• Laat zakelijke overwegingen niet je creatieve productie beperken. Creativiteit staat op nummer één, daarna komt de zakelijke kant. Een CD duurt 80 minuten, maar jouw verbeelding is eindeloos (Tip 8 van Dr. Zoltan).
• Zoek overal naar inspiratie. Kijk naar mensen en dingen om je heen en probeer een verhaal in hen te vinden (Tip 60 van Dr. Zoltan).
• Je zit nooit vast aan je huidige situatie, want je kunt altijd weer fris opnieuw beginnen. Als een project mislukt (noem het liever een leermoment) kun je altijd weer een nieuwe start maken (Keri Smith).
• Gebruik wat je nu voorhanden hebt. Ernest Hemmingway schreef op servetjes. Keith Haring schilderde metrostations. Ray Eamses ontwierp stoelen in een kleine slaapkamer (Keri Smith).
• Start nu. De omstandigheden zijn nooit perfect. Je hebt nooit genoeg spaargeld. Je portfolio is nooit compleet. Je hebt misschien nooit de goede ruimte of apparatuur. Dit zijn overtuigingen die je jezelf oplegt. Je zult nooit de tijd hebben als je niet nu begint (Keri Smith).

"Ga niet waar de weg je leidt, maar ga waar geen pad is en laat je sporen achter."
- Ralph Waldo Emerson

De magie van Gaudí

Als Barcelona niet de duizelingwekkende bouwwerken van Antonio Gaudí binnen zijn stadsgrenzen had gehad, zou het stadsbestuur ze alsnog moeten laten bouwen. Want al is Barcelona van zichzelf al een mooie stad, de aanwezigheid van de architectonische hoogstandjes van Gaudí maken de stad tot een topbelevenis.

Ook als je voor de tweede keer in Parc Guell rondwandelt, zoals ik afgelopen weekeinde, raak je opnieuw betoverd door Gaudi's vernieuwingsdrang en zijn lef om zijn fantasie alle ruimte te geven.

Met zijn creativiteit heeft hij zijn opdrachtgevers tot wanhoop gedreven, omdat menig bouwwerk onbetaalbaar dreigde te worden. En voor de vaklui die zijn scheppingen daadwerkelijk moesten neerzetten, zal hij ook wel onuitstaanbaar zijn geweest. Maar dat heeft Gaudí er niet van weerhouden om door te gaan met zijn ogenschijnlijk onmogelijke projecten. Een ruggengraat van een prehistorisch reptiel als basis voor een rondlopende trap! Een rode drakenrug als dak van Casa Battló! Walvisgewelven als ondersteuning van het dak!

Toch heb je als toeschouwer het dat-kan-ik-ook-gevoel als je zijn kleurrijke mozaieken ziet. De stukgeslagen tegeltjes en flessenhalsen - recycling avant la lettre - die hij daarin verwerkte, zijn gemakkelijk voorhanden. En de vormgeving lijkt ook niet al te moeilijk.

Misschien is dat ook een verklaring waarom de bouwwerken van Gaudí zo'n geweldige aantrekkingskracht hebben op bezoekers van Barcelona. Je voelt in jezelf de drang ontspruiten om ook weer met kleuren, stukjes mozaïek en glas aan de slag te gaan. Het Bob-Ross-gevoel van een lovely verfstreekje hier en een happy little tree daar.

Gaudí wekt met zijn fantasievolle architectuur de creativiteit op van zijn toeschouwers. Dat is pas echt magie.

Warming up voor ideeënmaken

Als sporter of muzikant zou je het niet in je hoofd halen om zomaar vanuit het niets intensief te gaan bewegen of musiceren. Daar hoort een warming up bij.

Datzelfde geldt net zo goed voor een goede brainstorm. De hersenhelften moeten even losgemaakt en op gang gebracht worden om ervoor te zorgen dat de neuronen nieuwe paden in de hersenen gaan zoeken. Zonder 'nieuwe wegen' in het brein immers geen nieuwe ideeën.

Enkele ideeën voor een warming-up voor hersencellen:

1. Wat ziet de ontwakende Doornroosje...

In de film Goodbye Lenin is te zien hoe een vrouw in Oost-Berlijn in coma raakt en wakker wordt na de Val van de Muur. Haar wereld is compleet veranderd, terwijl ze in coma lag.
Denk je even in dat je zelf als Doornroosje in een langdurige slaap valt. Niet honderd jaar, maar begin met een jaartje of drie. Ook in deze tussentijd is de wereld behoorlijk veranderd. Bedenk voor welke verrassingen je bij het ontwaken komt te staan: het klimaat, de politiek, internet, omgangsvormen....

2. Roodkapje meets Willy Wonka

Roodkapje is net door de jager uit de wolvenbuik verlost. Om de goede afloop te vieren, heeft ze nog een gezellig uurtje doorgebracht met haar oma en de jager. Met zijn drietjes hebben ze haar meegebrachte koekjes opgepeuzeld. Daarna hebben oma en de jager de fles wijn soldaat gemaakt.

Nu keert ze terug naar het Grote Bos naar haar eigen huis. Maar naarmate ze dichter bij huis komt, gaat ze steeds langzamer lopen. Ze is veel later thuis dan afgesproken, dus daar zal haar moeder niet blij mee zijn... Bovendien heeft ze sowieso een probleem met haar moeder, want de waarschuwing om het bospad niet te verlaten heeft ze in de wind geslagen.

Omdat ze zo langzaam loopt, valt haar oog ineens op een stuk glinsterend papier. Het is een Gouden Toegangskaartje voor Willy Wonka's chocoladefabriek! Wat doet Roodkapje?

3. Klein Duimpje is creatief met kruimels

Klein Duimpje gebruikte broodkruimeltjes om een spoor te leggen. Noem nog zeven andere toepassingen van brood.

4. Sneeuwwitje, maar dan omgekeerd

Sneeuwwitje ging dwars op een aantal dwergenbedjes liggen om te kunnen slapen. Hoe zou het sprookje verlopen als Sneeuwwitje een piepklein meisje was, die in een huis bij zeven reuzen terecht was gekomen?

Ik lees graag je oplossingen!

In de comfortzone

Uit je comfortzone treden? Veel mensen kruipen juist liever er nog verder in. En dat mag ook, vindt emotiegoeroe Susanne Piët in haar boek Waar ik loop, schijnt te zon. Als een van haar originele tips om het leven weer leuk/nog leuker te vinden, raadt ze aan om je eigen bubbel te creëren.

Met een bubbel bedoelt ze een soort schuilhut of sanctuary, waarin je je kunt terugtrekken uit de boze buitenwereld. Dat kan een cocoonhoekje in huis zijn of je bed of je veilige auto, maar ook luisteren naar je favoriete muziek op je MP3-speler.

Zoals rijke mensen vroeger een folly of een ander bouwseltje neerzetten bij hun landhuis, worden mensen nu gelukkig in een piepklein strand- of tuinhuisje. Maar je hoeft helemaal niet van huis, want het bouwen van een eigen virtuele wereld op Second Life of community weerspiegelt ook het verlangen naar een bubbel. Net zoals een miniatuurwereld in de vorm van poppenhuizen of treinbanen op zolder.

Bubbelen heeft alles te maken met een diep oerverlangen naar de geborgenheid van de baarmoeder. In wezen willen we allemaal van tijd tot tijd kleine kangaroetjes zijn, die vanuit de veilige buidel de wereld aanschouwen. Al is het maar heel even, in een floatcabine of een bubbelbad.

Haar mooiste idee om je eigen bubbel te creëren vind ik het maken van je eigen jas of jurk. Die moet natuurlijk groot en zacht zijn, zodat je er helemaal in kunt wegkruipen. Of je kind. De Finse ontwerpster Mekko Alatalo heeft een Spatial Dress (klik door naar de tweede foto om het ontwerp beter te zien) ontworpen, die in dat opzicht tot de verbeelding spreekt. Het is een gigantische zwarte jurk met een rok in de vorm van een huisje. Op kniehoogte zijn de vier ruitjes van een raam uitgesneden. Een peuter kan er moeiteloos onder spelen zonder dat iemand hem ziet. De ultieme schuilhut onder moeders rokken.

Verse inspiratie als tussendoortje

• Geef je hongerige ogen verse beelden.
• Laat je gedachten iedere dinsdag een warming-up doen.
• Zorg wekelijks voor een nieuw eurekamoment.
• Voeg iedere dag een vers woord aan je woordenschat toe.
• Laat je inspireren door websites met schrijfsuggesties.
  

Het beslissende moment

Bestaat er een moment waarop je leven een andere wending krijgt? Een gebeurtenis die je een bijzonder inzicht geeft, waarna het leven nooit meer hetzelfde is?

Ik denk terug aan 1988. Ik was tot mijn verrassing uitverkoren om stage te lopen op de kunstredactie van de regionale krant. Zo kon ik eindelijk uitvinden of het beroep van journalist niet alleen een droombaan is, maar ook de realitycheck kon doorstaan.

De kunstredactie had lol in die ijverige stagiairs van de universiteit, die zich uitleefden op de mooiste volzinnen en scherpste recensies. Behalve een groots afscheid in het café (al was er geen extra aanleiding nodig om het zogeheten ‘bijkantoor’ te bezoeken) werd iedere stagiair getrakteerd op een prestigieuze eindopdracht. Je mocht je held naar keuze interviewen voor een mooie plek in de zaterdagkrant.

Over mijn interviewkandidaat hoefde ik niet lang na te denken: Hella Haasse. Het probleem was dat ze in Saint Witz woonde, een dorpje op het platteland ten noordoosten van Parijs. De hoofdredacteur vergoedde graag de reiskosten voor de stagiairs, maar een reis naar Frankrijk was hem te bar. Tweede probleem was dat Hella Haasse niet op een interview van een Nederlandse studente/tijdelijke kunstredacteur zat te wachten. Via haar uitgeverij hield ze de boot af.

Toen ik samen met Willem onze kampeerreis naar Rome zat te plannen, kreeg ik een waanzinnige inval. Want we konden de treinreis naar Italië via Parijs laten lopen en vandaar uit een uitstapje maken naar Saint Witz! Ik liet de uitgeverij weten wanneer en hoe laat we in Parijs zouden arriveren. En het wonder geschiedde: Hella Haasse was toch bereid ons te ontvangen. Sterker nog: ze bood aan om ons op Gare du Nord van de trein te halen, zodat we niet de hele reis naar het platteland hoefden te ondernemen.

Op het afgesproken tijdstip stond ze inderdaad aan het einde van het lange perron op ons te wachten. Mild glimlachend, zoals een oma haar kleinkinderen ophaalt. Ze voerde ons en onze rugzakken vol kampeerspullen mee naar het stationsrestaurant, waar ze trakteerde op een complete maaltijd. Ze informeerde belangstellend waar we in Italië precies naar toe gingen, het land dat zij zelf uitputtend had bestudeerd en beschreven in enkele van haar beroemdste boeken.

In onze verkreukelde kleren voelden we ons wat ongemakkelijk temidden van de fonkelende glazen en schalen met schelpdieren van het restaurant. Hella Haasse legde geruststellend uit wat er op de kaart stond en bestelde in vaardig Frans onze gerechten. Vervolgens ontdekte ik dat het buitengewoon onhandig is om te eten, te interviewen én notities op te schrijven. Een leerzame les voor de rest van mijn journalistieke loopbaan.

Met mijn voortvarende aanpak om dit interview te regelen, had ik mijzelf verrast. Resterende twijfels over journalistieke ambities smolten ter plekke weg. Bovenal kreeg ik een intrigerend verhaal van een vrouw te horen, die haar leven in dienst gesteld had van de verbeeldingskracht. Met name haar onuitputtelijke ideeënbron vond ik inspirerend. "Ik heb meer ideeën dan tijd van leven", zei ze toen.

Dat leverde een prachtverhaal op voor de krant. Toch zit me achteraf één ding niet lekker, namelijk dat ik haar ouderdom zo uitgebreid heb aangeroerd tijdens dat gesprek. Op dat moment was Hella Haasse 70 jaar en dat vond ik blijkbaar hoogbejaard. Nu, 20 jaar later, is ze er nog steeds. Gelukkig heeft ze nog heel veel tijd van leven gekregen.

Laat je stokpaardjes varen

Een hotelbed in een slooppand? Op het eerste oog een raar initiatief, maar in de Haagse wijk Transvaal wisten ze er iets moois van te maken.

In deze wijk moesten 3000 sociale huurwoningen tegen de vlakte. Dat zou jarenlang dichtgetimmerde ramen en braakliggende veldjes betekenen. Iemand kwam op het idee om het idee van 'Verblijf in de tussentijd' letterlijk uit te werken. In slooppanden en in nog niet verkochte nieuwbouwwoningen richtten winkeliers en kunstenaars bijzondere hotelkamers in. Ondernemers in de wijk verzorgen nu het ontbijt, de lunch, het diner en verschillende klussen van het hotel. De gast ontvangt bij de receptie een plattegrond zodat hij zelf de weg kan vinden naar de Turkse bakker, kapper, internetcafé of restaurant. Doordat de kamers van Hotel Transvaal niet gehuisvest zijn in één gebouw maar verspreid liggen over de hele wijk, krijgt de hele wijk de status van hotel.

Doorbraken
Milieujongens die het aanleggen met projectontwikkelaars, ambtenaren die onder zeer gevoelig politiek gesternte tot doorbraken weten te komen en eigenwijze projectleiders die dwars door de bedrijfshiërarchie breken om een taai probleem op te lossen. De afgelopen weken heb ik veel met dit soort mensen gesproken, die net als in Transvaal tot bijzondere vernieuwingen kwamen. Ze moesten vaak inventief door de eigen bedrijfscultuur laveren en hun eigen stokpaardjes laten staan. Bovenal moesten zij daarvoor samenwerken met andere organisaties, die totaal andere belangen hadden.

Rode draad bij al deze verhalen was de verbeelding, die aan de macht kwam. Eerst samen dromen over het toekomstperspectief en daarbij ontdekken dat je het over 90 procent wel eens bent, ook al zit je met zeer uiteenlopende belangenbehartigers aan tafel. Blindstaren op tekortkomingen zit ons blijkbaar in het bloed, terwijl je met een focus op wat wél kan zoveel meer mogelijkheden hebt.

Verder dromen
Bij die verbeelding werden letterlijk veel beelden uit de kast gehaald. Dia’s, mooie boekjes met veel foto’s, films met prachtige muziek: alle visuele middelen werden ingezet. Woorden bereiken mensen in hun hoofd, beelden treffen in het hart. Ook bij de uitwerking van de plannen werd weer volop ruimte gegeven aan verbeelding. Met inspiratiebijeenkomsten, prettige lunches en informele gesprekjes konden de betrokkenen verder dromen. Als het proces toch een beetje dreigde in te zakken, kwam een inspirator van buiten een vlammend betoog houden en werd er weer naar films en foto’s gekeken. Zodat iedereen weer precies wist waar ze het voor deden.

“We moeten af van de houding kan niet, mag niet, te ingewikkeld”, zegt Stadslente, een organisatie die op het gebied van stedelijke ontwikkeling professionals wil aansporen tot creativiteit en onorthodoxe maatregelen. “Verbeeld de mooie, leuke en spannende kanten van de stad in plaats van de problemen.” En dat is precies waar het om draait.

Tegenwind
Bijna alle samenwerkingsprojecten hebben op cruciale momenten ook te maken met tegenwind. De politiek draait 180 graden van inzicht, er komen lijken uit de kast of de geldkraan gaat dicht. Dan blijkt dat er extra veel creativiteit nodig is om het project toch overeind te houden. Bij een van de projecten die in het water dreigde te vallen door hevige maatschappelijke kritiek, werd een groep journalisten uitgenodigd om de meningen van de diverse hoofdrolspelers te horen over de gerezen obstakels. Op een bootje – zo kon niemand weg.

Een verblijf op het water biedt veel gelegenheid tot blikverruiming, nog los van het feit dat al varend iedereen in een welwillende stemming raakt. En dan zetten ook de meest verstokte critici hun stokpaardjes overboord.

Samen plannen maken: het dramaverhaal van de tolheffing

Samen dromen (Den Haag Sculptuur 2008)

"Je moet samen kunnen dromen", vertelde een mevrouw mij ooit, die veel verstand had van het samenbrengen van veel verschillende partijen. Anders kom je niet tot een gezamenlijk verhaal.

De mevrouw van deze uitspraak begeleidde onder meer instellingen die moeten samenwerken in een brede school, die allemaal te maken hebben met uiteenlopende regeltjes en bepalingen van allemaal weer andere ministeries. Hun achterbannen spreken allemaal verschillende talen. Als je samen een toekomstbeeld ontwikkelt waar iedereen zich achter kan scharen, kun je er toch uitkomen.

Zo'n gezamenlijke droom bindt alle betrokkenen en zorgt ervoor dat iedereen dezelfde kant uit gaat. Maar zo'n tot de verbeelding sprekende toekomstvisie moet vooraf vooral niet helemaal dichtgetimmerd zijn. Want het gezamenlijke optrekken is nóg belangrijker dan de visie zelf. Sterker nog, hoe concreter de plannen in het begin zijn, hoe groter de kans dat deelnemers voortijdig afhaken.

Hoe je zoiets tot een succes maakt, blijkt uit een reconstructie van de gebeurtenissen rond de tolheffing. De Universiteit van Amsterdam heeft enkele jaren geleden de 'dramaturgie van het filebeleid' bestudeerd, waaruit interessante lessen te trekken zijn over het vormen van draagvlak. De manieren waarop diverse kabinetten geprobeerd hebben om de files te bestrijden door een vorm van beprijzing, vormen een zeer moeizaam verhaal. Maar na geweldige weerstand is er nu toch behoorlijk veel draagvlak voor.

Hoe hebben ze dat in hemelsnaam voor elkaar gekregen? Voor mij interessante kost, want ik stond er destijds met mijn ogen als verslaggever bovenop toen oud-minister Netelenbos finaal de mist inging met haar plannen om automobilisten voor spitsgebruik te laten betalen. Haar ambtenaren vonden tolheffing een uitstekend idee, want uit buitenlandse ervaringen bleek dat het buitengewoon gunstige effecten had op de spreiding van het verkeersaanbod. Netelenbos had de grote steden zover gekregen dat die haar plannen steunden voor tolheffing door ze een flinke zak met geld aan te bieden. Ik zie nog de triomfantelijkheid voor mijn geestesoog, waarmee Netelenbos die overwinning in hotel Des Indes bekendmaakte. Maar door een grootscheepse tegencampagne van de ANWB en de Telegraaf kwam er nooit iets van terecht. Tineke is de geschiedenis in gegaan als Tineke Tolpoort.

De gebruikte namen zijn cruciaal geweest bij de mislukking van het plan, blijkt uit de studie. Bij tolpoort dacht het publiek aan een daadwerkelijke poort, net zoals de onpopulaire péages op de Franse tolwegen. Terwijl het in werkelijkheid om elektronische poorten ging, die je als bestuurder helemaal niet opmerkt.

De ANWB had bij zijn tegencampagne een veel slimmere keuze gemaakt in de beeldspraak. Deze volksorganisatie - die zich ineens opwierp als de belangenclub van de automobilist - gebruikte de melkkoe als metafoor. "De automobilist wordt uitgemolken", heette het. Wat maar een deel van het verhaal was, want de motorrijtuigbelasting zou worden afgeschaft.

Later werd de commissie Nouwen aan het werk gezet, die een nieuwe oplossing moest bedenken voor de vastlopende snelwegen. Uitgerekend Paul Nouwen, eerder als ANWB-voorzitter juist dé grote tegenstander van tolpoorten, kwam met de oplossing om tot spitsheffing over te gaan. Hij noemde het echter geen tol- of spitsheffing meer, maar sprak van 'knelpunten' en 'tarieven'. Andere beeldspraak leidde ertoe dat het probleem voor iedereen ineens helder en behapbaar werd. En nu was er ineens wél volop steun voor dat idee.

Ander taalgebruik dus, maar ook een andere aanpak. Want er was nu ook een gezamenlijke droom. Alle leden van de commissie Nouwen schaarden zich achter de wens dat er een nieuw systeem moest komen dat de motorrijtuigbelasting zou vervangen. Verbetering van mobiliteit én voldoende maatschappelijk draagvlak, daar kon werkelijk iedereen zich in vinden. Meer details had de droom in het begin niet.

De club van Nouwen kwam diverse keren bij elkaar om die visie verder uit te werken. Dat proces van gezamenlijk nadenken, discussiëren en onderhandelen rondom een gezamenlijk eindbeeld was van cruciale betekenis. Het samen optrekken leidde tot krachtige samenwerking. Het hielp ook dat Nouwen de leden van het platform strikte afspraken liet maken: alles ten dienste van het samen plannen maken! Niemand spreekt met de pers voordat het advies officieel is uitgebracht. Iedereen spant zich maximaal in om de eigen achterban na het uitbrengen van het advies te overtuigen. En geen enkel lid mag zich laten vervangen door een ander.

Sindsdien wordt er over kilometerbeprijzing gesproken in plaats van over tol- of spitsheffing. Zoals het logisch is dat je voor een vakantiehuisje in het hoogseizoen een hoger tarief betaalt, zo is het ook vanzelfsprekend geworden dat een automobilist extra betaalt voor het gebruik van de weg tijdens de spitsuren.

Woordkeuze en groepsvorming als cruciale elementen. Maar ook verhaalvorming. De enorme clash van Netelenbos met de automobilistenlobby spreekt na al die jaren nog steeds tot de verbeelding. Die ruzie maakte daarna wel de weg vrij voor inkeer en bereidheid tot samenwerking. Nouwen bedacht daarvoor een heuse nieuwe storyline.

En zoals in veel verhalen loopt het na een dramatisch hoogtepunt aan het eind dan toch goed af. Als zich geen nieuwe beren op de weg begeven, tenminste. Dat is dan weer een nieuw verhaal.

Visievorming in transitieprocessen, evaluatieonderzoek in opdracht van Milieu- en Natuurplanbureau/RIVM rond de casus 'de dramaturgie van het filebeleid: rekeningrijden, kilometerheffing, kilometerbeprijzing'. Universiteit van Amsterdam, 2005

Eckarts verhaal

Eckart Wintzen was een gesjeesde wiskundestudent die in zijn latere leven hoge ogen gooide met zijn succesvolle softwarebedrijf BSO/Origin. Hij raakte niet alleen bekend door zijn ondernemerschap maar vooral ook door zijn vernieuwende managementaanpak.

Toen hij in 1996 zijn bedrijf met 6000 medewerkers voor vele miljoenen van de hand deed en de Quote Top 500 binnenstormde, zou menig ander in zijn situatie zich uitleven in extravagante uitgaven. Zo niet Eckart, die voortaan zijn energie richtte op het klimaatprobleem en het welzijn van de aarde. Via zijn nieuwe bedrijf Ex’tent (Eckart z’n tent) investeerde hij zijn kapitaal in innovatieve, sociale en milieuvriendelijke projecten, zoals autoverhuurder Green Wheels.

Dit is de strekking van diverse In Memoriams, die gepubliceerd zijn na de dood van Eckart Wintzen op 21 maart van dit jaar. Het bijzondere levensverhaal van Eckart heeft alles om deze man uit te laten groeien tot een eigentijdse held, voor zover hij dat al niet is. Zijn levenswijze laat zien dat je kennelijk altijd iets nodig hebt om je zorgen over te maken, ook al ben je gearriveerd en rijk. Zoiets inspireert vele mensen.

Dat daarbij enkele tot de verbeelding sprekende verhaalelementen zichzelf aandienden, is extra mooi. Zo spreekt de hippie-achtige uitstraling van Eckart tot de verbeelding (grijze lange haren, stoppelbaard, spijkerbroek, Eckart altijd zonder achternaam). En dan overleed hij ook nog volkomen onverwacht op 21 maart, de dag van overgangen, zo memoreert Johan Schaberg in het blad Ode. De zon stak de evenaar over, het was volle maan en ook nog eens Goede Vrijdag, in de Christelijke traditie een dag van ondergang en van aanzet tot nieuw leven.

In donkere tijden vertelden we elkaar verhalen bij het kampvuur. De meest memorabele verhalen werden het meest doorverteld, gaandeweg uitgebreid met spannende wendingen en uitvergrote heldendaden. Het verhaal van Eckart zou gemakkelijk uitgroeien tot een legende met mythische proporties. Toen, maar ook nu, want Eckarts verhaal heeft plakkracht.

Verhalen geven houvast om waardevolle of inspirerende ideeën over te brengen en helpen ons om onze plaats te geven in de wereld. Ik ontdekte een site van iemand die zich richt op ‘levensloopbegeleiding’. Deze counselor zet samen met zijn cliënt de gebeurtenissen in diens leven op een rijtje aan de hand van de verschillende levensfases. Als cliënt ga je daarbij dus op zoek naar je eigen rode draad in je persoonlijke levensverhaal. Dat hoeft niet zo wervelend te zijn als het levensverhaal van Eckart, maar het kan wel inspirerend zijn om bij leven en welzijn je eigen verhaal te kennen!

Met de wetenschap dat verhalen wonderlijke dingen doen in de hoofden van mensen, zouden we veel meer moeten doen. Een bedrijf als de Hema lijkt dat goed te begrijpen. Het warenhuis heeft mensen met hun persoonlijke Hema-favoriet in de folder afgebeeld.
Daarbij lezen we het verhaal van Engely, die twee jaar geleden in Nepal een opvanghuis voor kinderen heeft opgezet. Voor het eerst hebben de kinderen nu een lekker bedje. Engely brengt een beetje kleur in hun leven met beddengoed in de kenmerkende frisse Hematinten roze, groen en blauw. Een verhaal over oerhollandse huiselijkheid in een exotisch kindertehuis, wie wordt daar nou niet warm van?

Naar Egypte

Egypte stel ik me voor als een druk en stoffig land vol kooplieden die voortdurend het zinnetje 'kijken, kijken, niet kopen' repeteren. En voor je het weet zit je tussen de moslimfundamentalisten, bij wie de stoppen doorslaan als een Geert Wilders een film met anti-koranpropaganda uitbrengt.

Toch gaan we er binnenkort naar toe. Ik ben gefascineerd door dat land, sinds ik op de middelbare school een werkstuk maakte over de geneeskunst in de Oudheid. De kennis en kunde in het oude Egypte spraken zeer tot de verbeelding, net als bij onze kinderen nu. Egyptische vrouwen plasten over snelkiemende zaadjes heen om te ontdekken of ze een kind verwachtten. De eerste zwangerschapstest!

Van alle 1001-nacht-landen die mijn ouders ooit bezocht hebben - en dat waren ze bijna allemaal -, vonden ze Egypte het allermooist. De vruchtbare Nijl die door het dorre land stroomt, de fascinerende bevolkingsgroepen en natuurlijk de piramiden en andere overblijfselen uit de Oudheid. Met hun ogen het land zelf gaan bekijken, is ook een hele goede reden voor een reis.

Inspiratietechnieken

Het lastige van ideeën maken is 'op gang komen'. Maar ook daarover zijn uiteraard ideeën ontwikkeld. Een overzichtje van enkele (soms onorthodoxe) methoden.

• Breng jezelf in een ijlstemming of pas een andere vorm van bewustzijnsverruiming toe. In het boek 'High worden zonder', beroemd geworden in de jaren zeventig, staan 250 manieren beschreven om zonder drugs in hogere sferen te raken. Deze inhoudsopgave geeft een idee van de mogelijkheden;
  
• Probeer unconcious writing uit: een schrijfmethode waarbij je allerlei in je opkomende gedachten zonder verder oordeel op papier zet;
  
• Kom in de juiste stemming via een aandachtstraining: open je daardoor voor je ervaring en je beleving op het moment zelf;
  
• Doe een simulatiespel om tot nieuwe inzichten te komen. Draai bijvoorbeeld de rollen eens om. Een ouder wordt het kind en omgekeerd. Of baas wordt werknemer en vise versa;
  
• De sanseveriamethode: het gebruik maken van irrationele en tot de verbeelding sprekende elementen in een organisatie;
  
• Doe een inspiratie-warming up aan de hand van een onalledaags voorwerp of muziekstuk;
  
• Zorg voor chaos: zonder chaos geen creativiteit. Eric Abrahamson en David Freedman hebben deze stelling nader uitgewerkt in hun boek De wet van de stimulerende wanorde. Zonder chaos was er geen penicilline ontdekt en kon Al Qaida niet zo ongrijpbaar zijn;
• Begin met iets ongerijmds. Verbind twee elementen die gewoonlijk helemaal niet bij elkaar horen. Schrijver Frank Westerman gebruikt dit als uitgangspunt voor zijn boeken.
  

Verbeeldingskracht

Het VPRO-programma Het Uur van de Wolf zond deze week nogmaals het prachtige portret uit 2003 uit van de schrijfster Hella Haasse.

Bijna 90 is ze, de Grand Old Lady van de Nederlandse literatuur. In het televisieportret 'Het vierde leven' is ze nog immer stijlvol, al gaat ze inmiddels met een liftstoeltje naar boven. En als ze begint te vertellen, stralen haar ogen als die van een jonge vrouw.

Met oude filmopnamen van de familie Haasse uit Indië en de opnames in het Amsterdamse appartement van de schrijfster kregen we een beeld dat we nog niet kenden van haar leven. Ook vertelde ze in sobere bewoordingen over haar persoonlijke leed dat we in haar romans nooit terug hebben kunnen lezen: haar jeugd in kindertehuizen, de eenzame oorlogsjaren in Nederland en de dood van haar eerste kind, veroorzaakt door het naoorlogse gebrek aan vaccins.

Het is wel wonderlijk dat Hella Haasse die eenzaamheid en dat verlies nooit als romanonderwerp verkozen heeft. Al deed ze het wel indirect. Niet voor niets identificeerde ze zich met Charles d' Orleans, de hoofdpersoon uit haar roman Woud der Verwachting. Charles zat twintig jaar opgesloten en ontpopte zich vervolgens van krijgsheer tot dichter. De verbeelding als reddingsmiddel.

Hella Haasse is altijd bezeten geweest van schrijven. Ze leefde minstens zoveel in haar verbeelding als in de werkelijkheid. Toch spijt het haar niet dat een groot deel van de werkelijkheid langs haar heen gegaan is. De wereld in haar eigen hoofd was minstens zo fascinerend. Het is in ieder geval een manier geweest om optimistisch te blijven en vol verwondering over alles.

Ook geen spijt heeft ze dat ze nooit andere liefdes heeft gekend dan Jan van Lelyveld, de man met wie ze in 2003 bijna zestig jaar getrouwd was. Als ze weduwe zou worden, verliest ze hem niet, zei ze in de uitzending. Wederom zet ze de verbeeldingskracht in. "Dat kan niet, want hij zit in mij. En ik zit in hem."

Tot slot las Hella Haasse het volgende fragment voor, afkomstig uit de roman Berichten van het Blauwe Huis. Alsof ze over haarzelf vertelde:

"Zij geloofde aan een samenhang van alle verschijnselen, zonder echter een hogere macht aansprakelijk te stellen voor wat haar overkwam, zonder van een goed persoonlijke bemoeienis met haar lot, troost of loon naar werken te verwachten. Zij was ervan overtuigd dat in de mens zelf de krachten ontstaan die men Goed en Kwaad noemt, en dat alleen door de ontwikkeling van het individuele bewustzijn de wil tot integriteit een menselijk gegeven wordt. Zij beschouwde zichzelf niet als een schepsel van een uitverkoren soort.

Wanneer zij zich de oneindige uitgestrektheid en complexiteit van het heelal trachtte voor te stellen, moest zij lachen om dergelijke pretenties. Ze behoren tot een genus dat zich bewust kan zijn van zijn eigen staat en beschikt over zintuigen, hersens, gevoel, vond zij al wonderlijk genoeg. Zij had de kracht en de glorie van een gedeelde liefde ervaren. Aan mede-aardebewoners vreesde zij alleen domheid en onverdraagzaamheid, en de blinde angst die, massaal tot uitdrukking gebracht, in vernietigend geweld natuurrampen overtreft. Zij hoopte dat haar een milde dood wachtte.”

Nieuwe verbindingen (1)

Chemie is creativiteit, creativiteit is chemie. Zoals in het menselijk brein allerlei associaties nieuwe verbindingen met elkaar aangaan, zo worden in de chemie elementen samengebracht om met elkaar te reageren tot een nieuwe stof.

In mijn hoofd klonteren beelden en betekenissen samen, botsen tegen elkaar, veranderen van kleur, vallen uiteen of planten zich voort. Gedachtenflarden en invallen laten zich tot nieuwe beelden en ideeën omvormen. Soms komen ze vanzelf en onmiddellijk. Een andere keer zijn er uiterst nauwkeurig gecreëerde omstandigheden voor nodig. Pas na vele vruchteloze pogingen, waarbij ik puzzel met piepkleine variabelen, ontstaat er resultaat. Net als in het laboratorium.

Welbeschouwd kan niemand – hoe creatief ook – nieuwe dingen maken, net zoals de chemicus geen stoffen kan ontwikkelen uit het niets. Je kunt alleen maar nieuwe verbanden leggen. Dingen aan elkaar knopen die er eerst niet waren.

Maar het is wel geweldig leuk om nieuwe verbanden te ontsluieren. Het ontdekken van ongeziene verbanden die er wél zijn, geeft een mens vleugels.

Ideeën zijn dope

Horeca en politie in Engeland hebben een experiment gedaan met chocola. In een uitgaanscentrum deelden ze chocolaatjes uit om agressie te bestrijden. Het geweld daalde op de eerste avond met zestig procent. Naar aanleiding van deze spectaculaire resultaten zijn ook Nederlandse politiekorpsen geïnteresseerd om hiermee te experimenteren.

In chocolade zit een soort geluksstofje, dat ons blijer maakt en dat dus blijkbaar ook agressieve gevoelens de kop in kan drukken. Chocolade biedt daarmee buitengewoon interessante perspectieven. Ik zie het al voor me: chocolade-automaten en tappunten voor warme chocolademelk in uitgaansgebieden. Niet een avondje stappen afsluiten met het halen van een ‘vette bek’, maar met chocolade-drugs. Eindelijk een excuus om repen met volle overgave te nuttigen.

Ik denk dat bij het krijgen van goede invallen ook zo’n stofje vrijkomt. Bij het spinnen van mooie gedachten ben ik minutenlang in de wolken. Eenmaal goed op gang, krijg ik zelfs de ene na de andere inval. Het vormgeven van denkbeelden geeft een enorme kick.

Ideeën zijn dope.