Zo krijgt Niels een idee

Onze zoon Niels (9) hoort mij vaak zeggen dat ik iemand ga interviewen en wilde zelf ook wel eens meemaken hoe dat werkt. Omdat hij vaak ideeën heeft, interviewde ik hem voor dit blog.

Je hebt vaak ideeën, bijvoorbeeld voor stukjes voor je kookweblog. Hoe kom je daar aan?
Eerst had ik er niet zoveel, maar toen ik met mijn weblog begon, kreeg ik ze wel. Dat kwam omdat ik de ideeën op kon schrijven. Daarvoor wist ik nog niet waarvoor ik ideeën kon bedenken.

Hoe werkt dat dan bij jou?
Ik krijg geen idee als ik erover na ga denken. Maar als we in een restaurant zitten te eten, komen de ideeën vanzelf. Ik krijg ook vaak ideeën over vragen, die ik wil stellen. Die komen zomaar in mij op. Dan denk ik wel na over het antwoord. Ik denk bijvoorbeeld: wat zijn madeliefjes mooi! En daarna denk ik: waarom worden madeliefjes zo mooi? Ik denk er eerst over na en daarna vraag ik het aan jou.

En, helpt dat?
Ja, want jij weet wel het antwoord. Soms weet je het niet, maar dan wil ik jouw mening weten. Ik vroeg bijvoorbeeld waar een leeuwentemmer naar kijkt, als hij zijn hoofd in de bek van de leeuw steekt. Kijkt hij dan naar zijn keelgat of naar zijn tanden?

Waarom stel jij graag vragen?
Omdat ik meer te weten wil komen. Als een vraag onbeantwoord blijft, voelt het best ongemakkelijk.

Wat gebeurt er dan?
Dan blijf ik net zolang denken totdat ik weet wat het zou kunnen zijn.

Zijn alle vragen te beantwoorden?
Nee, hoe de wereld is ontstaan kan niemand precies zeggen. Sommige dingen hoeven ook niet waar te zijn. Er zijn bijvoorbeeld dino’s, die maar één keer gevonden zijn bij opgravingen. Als er dan een deel van de botten mist, weet je nooit zeker wat voor een dino het was. Alles uit de geschiedenis toen wij er nog niet waren, zullen we nooit zeker weten.

Denk je dat jijzelf bekend blijft in de geschiedenis, bijvoorbeeld over een paar eeuwen?
Als ik bekend word misschien wel. Het lijkt me wel cool om bekend te worden. Ik wil graag chef-kok worden, maar er zijn geen bekende koks. Je hebt natuurlijk wel Jamie Oliver, maar die geeft ook shows en dat wil ik niet. Ik wil graag iets geven aan de wereld, waarmee ik de geschiedenis in ga. Bijvoorbeeld een beeld, dat de Steen der Wonderen heet. Ik kan moeilijk een bordje spaghetti aan de wereld geven, maar een beeld is nooit fout. Ik maak hem van klei en dan kan ik hem in alle kanten vormen. Daarom heet hij ook de Steen der Wonderen.

Waar komt jouw Steen der Wonderen te staan?
Ik dacht aan een plein, maar daarover kan ik niet beslissen als ik er zelf niet meer ben. Hoe schenk je een beeld aan de wereld?

Nou, je hebt in ieder geval iemand nodig die hem wil hebben.
Dan zeg ik wel tegen de gemeente dat ze hem mogen hebben. Maar pas als ik een jaartje of tachtig ben. Ik wil er zelf ook van genieten.

Tijdens dit gesprek kreeg je ineens weer een idee.
Ja, dat gebeurt zomaar. Je kunt het nooit voorspellen!

Verder lezen:

• Doensdag en Wonderdag
• De vraag om huisdieren in een nieuw daglicht
  

Onze denklat moet een stuk hoger

We menen goed te kunnen denken als we logisch kunnen redeneren, analyseren en debatteren. Maar dat is niet genoeg, betoogt Edward de Bono in zijn boek Creatief denken. Er zijn andersoortige ideeën nodig om zaken te verbeteren, te ontwerpen en te vereenvoudigen.

Winkeliers dachten eens na hoe ze het parkeerprobleem konden oplossen in hun buurt. De parkeerplaatsen waren bedoeld voor de klanten van hun winkels, maar werden steevast bezet door langparkeerders. Hoe konden zij ervoor zorgen dat de klanten voorrang kregen?

Doorgaans lossen we dit soort vraagstukken op met extra regels, controleurs en systemen, in dit geval in de vorm van parkeerautomaten. Voor de hand liggende oplossingen (die - achteraf gezien - uiterst logisch zijn), zien we over het hoofd. Dat ligt aan onze beperkte manier van denken. De Bono’s boek Creatief Denken is te lezen als een lang betoog om ons denkvermogen diepgaand te verbreden en daarvoor ook ons onderwijssysteem grondig aan te passen.

Ontwerp: denk na over wat er kan zijn in de toekomst

Om met het onderwijs te beginnen: De Bono vindt denklessen veel belangrijker dan wiskunde en geschiedenis (ook vakken die mede bedoeld zijn om het denkvermogen van leerlingen te ontwikkelen). Dat betekent zeker niet meer aandacht voor filosofie, logica of kritisch denken. In deze manieren van denken speelt het zoeken naar 'de waarheid' een belangrijke rol. Het gaat over goed of fout, over oordelen en veroordelen. De Bono pleit juist voor training in lateraal denken (zijpaden inslaan) en andere vormen van creatief denken, die nu op scholen nauwelijks aan bod komen

Een van die vormen van creatief denken is ontwerpen, een tegenhanger van het vermogen om te 'oordelen'. Een oordeel gaat over ‘wat is’, op basis van iets in het verleden. Wat we totaal over het hoofd zien in ons onderwijs is de vaardigheid om te ontwerpen: dat wat zou kunnen zijn in de toekomst. Een veel positievere en meer constructieve benadering dan de huidige manier van denken.

Bekijk gegevens op verschillende manieren

Nog een onderbedeelde manier van denken is het bekijken van gegevens op verschillende manieren (perceptueel denken). In het gewone leven is negentig procent van de fouten te wijten aan verkeerde perceptie, niet aan gebrek aan logica, stelt De Bono. Als we het gezichtspunt van de ander zouden begrijpen, smelten veel gewapende conflicten weg als sneeuw voor de zon.

“Normaliter pakken we conflicten aan met oordeel, veroordeling en aanval. Met een nieuwere aanpak proberen we een constructievere benadering te ontwerpen, waarbij we rekening houden met de behoeften, angsten en prognoses van beide partijen.”
- Edward de Bono

Hoe komt het eigenlijk dat wij meestal in beperkende hokjes denken? Dat wijt De Bono aan de GB3 (de Grieke Bende van drie): Socrates, Plato en Aristoteles. Zij ontwierpen 2400 jaar geleden de 'software' voor ons denken van nu. “En ze deden dat uitstekend, waardoor we sindsdien gevangen zitten in dat uitstekende kader”, schrijft hij. "Socrates hield zich vooral bezig met bewijsvoering en vragen, Plato met de waarheid. Aristoteles creëerde kaders, categorieën en de herkenningsidentificatie, waaruit onze hokjeslogica is voortgekomen.”

De Bono roept ons op na te denken over het denkproces zélf en niet alleen maar bezig te zijn met de oplossing van problemen. De gewoonte om ons alleen op problemen te richten, leidt tot stagnatie. Als we ons uitsluitend richten op problemen en tekortkomingen, denken we bovendien niet meer na over zaken die niet als 'probleem' ervaren worden. Zo valt er veel te verbeteren aan democratie, maar je kunt democratie niet een 'probleem' noemen.

Denk na over de uitvoering: hoe maak je een praktische keus?

Tot slot vindt hij dat we ook meer aandacht moeten besteden aan operationeel denken. Hoe maak je een praktische keus? Hoe ontwerp je een strategie? Hoe creëer je nieuwe ideeën? Hoe onderhandel je? De rol van universiteiten moet worden verlegd van leverancier van informatie tot ontwikkelaar van vaardigheden: in informatievergaring en vaardigheden in denken: denken in mogelijkheden, speculeren en verbeelden.

In het boek Creatief denken laat De Bono al deze manieren van denken en bijbehorende technieken (die ook in zijn eerdere boeken aan bod kwamen), nog eens de revue passeren. Helaas is de tekst niet altijd even helder geformuleerd en is de opbouw nogal warrig. De Bono herhaalt enkele malen dezelfde voorbeelden en prijst wel erg vaak de successen aan die hij met zijn technieken heeft bereikt.

Dat neemt niet weg dat De Bono een belangrijke boodschap heeft. Het is hoog tijd om onze manier van denken te verbreden of juist te vereenvoudigen. De Bono had een simpele oplossing voor het parkeerprobleem. Eis gewoon dat bij alle auto's de lichten aan blijven. Reken maar dat de langparkeerders zelf een andere parkeerplek zoeken.

Edward de Bono, Creatief denken. Slimmere technieken om problemen op te lossen. Uitgeverij Business Contact, 2009. Het boek is onder meer verkrijgbaar bij Managementboek.

Verder lezen:

• Persoonlijke check op gevaarlijk bureaucratisch denken
• Vragen zijn interessanter dan antwoorden
• Keer wetmatigheden eens om
  

Vragen zijn interessanter dan antwoorden

De Griekse filosoof Socrates maakte het leven van de intellectuelen van Athene zuur door hen voortdurend lastige vragen te stellen. Volgens hem was de belangrijkste stap voor het vinden van een oplossing namelijk het vinden van de juiste vragen.

Socrates beweerde van zichzelf dat het enige wat hij zeker wist was dat hij niets wist. Vragen waren voor hem interessanter dan antwoorden. Om zijn leerlingen iets duidelijk te maken, stelde hij dan ook vooral veel vragen: de Socratische dialoog.

Hoe anders ziet ons onderwijssysteem er bijna 2500 jaar later uit. Hoe beter kinderen op school het antwoord weten, hoe meer beloning en waardering ze oogsten. Daarmee leren we kinderen van jongs af aan dat antwoorden belangrijker zijn dan vragen. Mochten ze ooit op de universiteit belanden, komen ze in veel gevallen dan pas tot de ontdekking dat er nog veel open vragen en onzekerheden zijn. Dat er bij iedere theorie nieuwe vraagtekens gezet kunnen worden. En dat er nooit een definitieve waarheid is.

Socrates zag zich uiteindelijk tot de gifbeker veroordeeld. Zijn vragenstellerij werd hem namelijk niet in dank afgenomen. De personen aan wie hij de vragen stelde, stonden te vaak met hun mond vol tanden.

Vanzelfsprekende opvattingen ter discussie stellen, vraagt lef. In de tijd van Socrates en in de tijd van nu. Door ergens vraagtekens bij te plaatsen moet je namelijk onzekerheid toelaten. Maar zonder vragen worden er ook geen nieuwe dingen ontdekt. Onderzoekers kunnen dus niet zonder.

Gelukkig zijn er steeds meer middelbare scholen en soms ook basisscholen die filosofielessen aan het rooster toevoegen. Ze brengen daarmee kinderen de 'kunst van het doorvragen' bij: het niet tevreden zijn met het vanzelfsprekende en het voor de hand liggende. Daarmee bewijzen deze scholen de ontwikkeling van creativiteit bij kinderen een grote dienst.


Om tot goede vragen te komen, kun je het volgende doen:

• Formuleer iedere dag doelbewust een nieuwe vraag.
  
• Houd de vragen zo eenvoudig mogelijk, op het naïeve af. Neem niet snel iets aan voor vanzelfsprekend.
• Vragen die met wie, waar of wanneer beginnen, willen een helder antwoord. Ze zijn vooral geschikt om naar feiten te vragen. Met hoe- en waarom-vragen ga je dieper op de kwestie in.
  
• Wat is de vraag achter de vraag? Zijn er nog andere manieren om naar een kwestie te kijken? Rijg de ene vraag aan de andere, steeds verder zoekend naar mogelijke achtergronden.
• Probeer zoveel mogelijk verschillende soorten vragen te stellen. Als je geen vragen meer weet, stel dan dezelfde vragen op een andere manier.
  
• Formuleer je vraag in de vorm van 'Hoe komt het dat...' Deze formulering helpt om dieper tot de kern door te dringen.
  
• Om tot vernieuwingen te komen is het handig om de 'en als we nu eens...?' formulering te gebruiken. Als we het nu eens groter maken? Als we het nu eens omkeren? Als we het nu eens strakker maken? Enzovoorts.
• Laat je inspireren door kindervragen. Als je nou slanker wordt van zwemmen, wat doet een walvis dan fout? Je hebt het lijdend voorwerp en het meewerkend voorwerp. Wat is dan het meelijdend voorwerp? Waar komt de naam bitterbal vandaan? Hij is toch helemaal niet bitter? Wat zou de volgende uitvinding zijn? Kun je ook ergens nìets van leren? Waarom vallen mieren niet naar beneden?
  

"Sommige vragen zijn zo goed dat het jammer zou zijn ze met een antwoord te verknoeien."
- Harry Mulisch

Nog meer vragen:

• Mooie vragen voor vandaag
• Tien bijzondere vragen om iemand echt te leren kennen
  

Wat doe je met ideeën waar je niets mee kunt?

Wat doe je met ideeën waar je zelf niets mee kunt of geen tijd voor hebt?

Aan ideeën heb je geen gebrek. De ene inval na het andere plan vult je hoofd. Maar wat doe je daarna met al die invallen? "Als je zelf geen tijd hebt om mooie ideeën uit te voeren, kun je aardig gefrustreerd raken", stelde een bloglezer.

1. Stop je energie alleen in krachtige ideeën
Niet alle ideeën en invallen zijn ook goede ideeën. Richt daarom je energie op ideeën die echt potentie hebben. "Een goed idee moet je in twee zinnen kunnen uitleggen", zei NRC-redacteur Gijsbert van Es gisteren op zijn workshop over ideeën uitvoeren op festival De Verleiding in Leiden.

Een idee om de positie van kranten te verbeteren door wat beter naar de lezers te kijken, is een slecht idee, want veel te vaag. Het idee om een nieuwe krant speciaal voor jongere lezers te starten, leidde tot de oprichting van nrc next.

Gijsbert vergeleek de uitvoering van goede ideeën met het verslepen van een bolderkar op het strand. Die moet je trekken, niet duwen, want dan raak je alleen maar verder in het zand vast. Dus als er echt een krachtig idee op tafel ligt, moet je er vóór gaan staan en het idee verder de wereld in helpen. "Jammer dan als een aantal mensen je niet bij kunnen houden", zei Gijsbert. "Tegen die mensen zeg je gewoon: ajuus."

2. Verspreid ideeën en laat anderen het overnemen
Ideeën waar je zelf niets mee kunt doen, kun je wel verspreiden, zodat anderen ermee aan de slag kunnen of er door geïnspireerd raken.

• Dat is heel gemakkelijk via twitter, nieuwsgroepen op LinkedIn of andere sociale netwerken.
• Ook weblogs zijn een mooie manier om ideeën de wereld in te helpen, waar je zelf niets mee kunt of wilt doen.
• Op de website Breinkracht vind je een ideeënmarktplaats, waar mensen ideeën kunnen aanbieden of gratis kunnen ophalen.

"The originator of the idea may nog be the best implementor"
- Edward de Bono

3. Bewaar ideeën voor later
Dan blijven er nog heel wat ideeën over die ongebruikt blijven. Een dag heeft immers maar 24 uur. Toch is het van belang om ideeën waar je nu niets mee kunt op een of andere manier vast te leggen. Al is het maar als losse notitie in een opschrijfboekje. Het gaat misschien om iets waar je nu niets mee kunt, maar in de toekomst wel. En natuurlijk is ook een weblog een prachtige manier om ideeën te voor jezelf te bewaren.

"Soms is het nuttig jezelf te herhalen. Het brengt je op ideeën."
- Gyorgy Konrad

Alles wat je altijd al wilde weten over Ideeënmaker
Dit was het laatste stukje in de serie blogvragen over Ideeënmaker en mijn activiteiten als blogger. Ik vond de vragen buitengewoon inspirerend om stukjes over te schrijven. Dank dus voor alle vragen en reacties. Het bewijst voor mijzelf maar weer eens dat vragen stellen weer mooie nieuwe dingen opleveren. Blijf gerust vragen!

Lees ook:

• de miniserie 'Van Idee naar I do', hoe je een idee uitvoert
• Hoe je ideeën verzamelt en vastlegt
• Het belang van een notitieboekje

Meer inspiratie?

Sigrid van Iersel (Verhaallijnen, Den Haag) is als schrijver en journalist gespecialiseerd in creatief denken en storytelling. Zij is auteur van de boeken Lenig Denken en Toverballen voor het Brein en ontwikkelaar van het online trainingsprogramma Excelleren met Ideeën.

Gemakkelijk op de hoogte blijven van deze artikelen? Vul dan hier je e-mailadres in en ontvang automatisch een mail bij de publicatie van ieder nieuw artikel.

Hoe blijf je enthousiast voor het bloggen?

Geen commerciële doelstellingen, relatief weinig reacties van bloglezers en veel andere werkzaamheden. Daarom wilde één van mijn bloglezers wel eens weten hoe ik toch gemotiveerd blijf als blogger van Ideeënmaker.

Vragen als deze vind ik interessant, want ze dwingen je even in de huid van de vragensteller te kruipen en op die manier naar je eigen activiteiten te kijken. Deze lezer had dus opgemerkt dat er tamelijk weinig reacties geschreven worden op mijn posts (waarin de laatste weken trouwens rap verandering komt). En hij zag dat ik almaar nieuwe stukken blijf schrijven, terwijl mijn ondernemersactiviteiten bij Verhaallijnen ondergebracht zijn. Hoe zat dat?

Voor mijzelf is genoeg enthousiasme geen enkel punt. Ik kan namelijk wel elf redenen bedenken om te bloggen en het met veel plezier te blijven doen:

1. Schrijven is leuk. Het dwingt je om na te denken, tot het kernpunt te komen en je eigen gedachten over een onderwerp te verwoorden.
2. Je wordt er een betere schrijver door. Dat is ook leuk.
3. Al schrijvend kom je op nog meer ideeën.
   
4. Een weblog is een prachtige plek om allerlei artikelen op één plaats te verzamelen en te rubriceren en dus ook gemakkelijker terug te vinden.
5. Een blog doet dienst als een publiek toegankelijk notitieboekje over creativiteit en inspiratie, waar iedereen iets van zijn gading kan vinden. Op allerlei manieren zie ik dat lezers zich geïnspireerd voelen door deze blogs.
6. Voor de artikelen doe je onderzoek in allerlei vormen. Daarmee geeft een weblog een grote impuls aan je hoeveelheid kennis en persoonlijke ontwikkeling.
7. Door een artikel over een interessant onderwerp te schrijven, onthoud je het beter.
8. Door een blog kom je gemakkelijk in contact met mensen met dezelfde interesses. Het is heerlijk om ervaringen te delen. En het levert weer nieuwe ideeën en inspiratie op.
9. Een blog geeft je alle vrijheid om dingen uit te proberen.
   
10. Een blog laat je met andere ogen naar de wereld kijken. Allerlei dingen die je meemaakt kunnen aanleidingen zijn voor een nieuw stuk. Lees daarvoor mijn ABC van Inspiratiebronnen.
    
11. Bloggen is verslavend.

Natuurlijk zijn méér reacties op dit weblog wel heel welkom. Net zoals de vraag van vandaag bieden nieuwe reacties namelijk nieuwe food voor thought. En daar is het allemaal om begonnen.

Alles wat je altijd al wilde weten over Ideeënmaker
Morgen het laatste antwoord in deze serie blogvragen:
5. Wat doe je met ideeën waar je niets mee kunt?

Verder lezen:

• De oogst van vier jaar bloggen.
• Hoe je aan creatieve ideeën komt voor je weblog
• Hoe je je kunt laten inspireren door trends

Welke vragen in Google leiden naar jouw weblog?

Welke vragen in Google leiden naar jouw weblog Ideeënmaker, zo vroeg een van mijn bloglezers zich af.

Die vraag zou je op kunnen vatten als een vraag naar de manier waarop ik aan zoekwoordenoptimalisatie doe. Immers, hoe beter ik die zoekwoorden inzet, hoe meer geïnteresseerde lezers er naar dit weblog geleid worden. En dat is natuurlijk altijd leuk.

Nu ben ik helemaal geen specialist op het gebied van zoekwoordenoptimalisatie. Daar heb ik dus ook geen uitgebreide studie naar gedaan. De woordcombinaties die zoekers in Google intypen op zoek naar antwoorden op hun vragen, vind ik evengoed wel interessant. Want via de bezoekers-statistieken ontdek ik dat zoekers met verbazingwekkende kwesties rondlopen. 'Help ik verveel me elke dag', heeft bijvoorbeeld iemand ingevoerd in de zoekmachine. Daar word ik ronduit triest van. En ik hoop natuurlijk dat deze bezoeker op Ideeënmaker toch iets van inspiratie vindt.

Ook zijn er wonderlijke vragen bij. Zo typten bezoekers onlangs in het zoekvenster in:

• Waarom koken kinderen?
• Wat ga ik knutselen?
• Hoe creatief wachten op een mail?
• Wat doen kapers elke dag?

Daarnaast stellen bezoekers enkele vragen, die gelukkig wel beantwoord worden op dit weblog:

• Hoe kom je aan een creatief idee?
• Wat is een goed concept?
• Hoe schrijf ik een goede column?
  

Soms zijn wonderlijke vragen voor mij aanleiding om er toch een stukje over te schrijven. De vraag hoe je creatief kunt wachten op een mail vind ik namelijk buitengewoon intrigerend. Net als de vraag wat kapers elke dag doen. Ja, dat zou ik ook wel eens willen weten! Voor meer opvallende vragen houd ik me dus aanbevolen!

Alles wat je altijd al wilde weten over Ideeënmaker

Morgen het volgende antwoord in deze serie blogvragen:
4. Hoe blijf je enthousiast voor het bloggen?

Glimlach wanneer iemand je een vraag stelt waarop je geen antwoord wilt geven en zeg: waarom wilt u dat weten?
- Jackson Brown

Verder lezen over bijzondere vragen:

• De opmerkelijkste vragen aan Postbus 51
• Tien bijzondere vragen om iemand echt te leren kennen

Waarom voeg je Ideeënmaker en Verhaallijnen niet samen tot één weblog?

Waarom voeg je Ideeënmaker en Verhaallijnen niet samen tot één weblog, vroeg een van mijn bloglezers zich af. Daar had ik wel een goede reden voor, maar of die reden nog lang houdbaar is....

Het weblog Ideeënmaker viert dit jaar zijn vijfde verjaardag; Verhaallijnen is haar jongere zusje van amper één jaar oud. Zoals gebruikelijk bij een 'nakomertje' heeft Verhaallijnen de afgelopen maanden veel aandacht gekregen. Zoveel, dat er inmiddels een grote verzameling artikelen op staat over levensverhalen, journalistieke verhalen en andere waargebeurde verhalen.

En nu wordt dus de vraag opgeworpen of de twee kinderen eigenlijk niet gewoon verder kunnen als één kind over creativiteit, inspiratie en alles wat met verhalen te maken heeft. Zeker, er is een verband: deze onderwerpen zijn allemaal mijn passie. Maar vanuit de lezer geredeneerd, lijken het me toch twee aparte onderwerpen. Een deel van de weblogbezoekers is speciaal geïnteresseerd in alles wat met de ontwikkeling van je eigen creativiteit te maken heeft, een ander groep is specifiek op zoek naar tips op het gebied van levensverhalen of andere waargebeurde verhalen. Al zie ik in de statistieken van beide weblogs wel dat diverse bezoekers heen en weer hoppen van het ene blog naar het andere.

Kortom, ik weet het niet zo goed. Waar bedien ik jullie bloglezers het beste mee? Met aparte blogs over creativiteit en verhalen, of gewoon met één blog over beide onderwerpen? Ik lees graag jullie reacties!

Alles wat je altijd al wilde weten over Ideeënmaker

Morgen het volgende antwoord in deze serie blogvragen:
3. Welke vragen in Google leiden naar jouw weblog?

Alles wat je altijd al wilde weten over Ideeënmaker

Regelmatig krijg ik vragen van lezers van Ideeënmaker, die meer willen weten over mijn activiteiten als blogger en over dit weblog. Komende week ga ik enkele vragen beantwoorden.

Dat betekent dat je komende week de antwoorden kunt verwachten op de volgende vragen:

1. Waar komt de naam IDenmaker vandaan (en waarom schrijf je die maar met één e)?
2. Waarom integreer je Ideeënmaker en Verhaallijnen niet in één weblog?
3. Welke vragen in Google leiden naar jouw weblog?
4. Hoe blijf je zelf enthousiast voor het bloggen?
5. Wat doe je met ideeën waar je niets mee kunt?

Heb je zelf een vraag over dit weblog? Laat het me weten! Stel je vraag door op de reactieknop te drukken of via twitter en ik kom er binnenkort op dit weblog op terug.

Mooie vragen voor vandaag

Vragen zijn soms interessanter dan antwoorden. Vraag jezelf vandaag daarom eens het volgende af, gewoon om het afvragen zelf:

• Wat gebeurt er als al jouw plannen vandaag in het water vallen?
• Wat gebeurt er als jouw leven verfilmd zou worden. Wat is dan de titel?
• Wat gebeurt er als je vandaag in één bepaalde kleur denkt?
• Wat gebeurt er als je geniet van de rustpauze als je ergens staat te wachten?
• Wat gebeurt er als je het vandaag toestaat het heel anders te doen dan anders?
• Wat gebeurt er als je een liedje in je hoofd daadwerkelijk gaat zingen?

Heb de vragen zelf lief,
zoek nu niet naar antwoorden,
die u niet gegeven kunnen worden,
omdat u niet in staat zou zijn ze te leven
Leef nu uw vragen,
misschien leeft u dan gaandeweg, ongemerkt,
op een dag in een ver verschiet,
het antwoord binnen.
- Rainer Maria Rilke

Nog meer lezen over vragen? Kijk dan verder:

• Wat kinderen je kunnen leren over vragen stellen
• Stel jezelf de wondervraag

De kunst van het vragen
Heb je een vraag aan mij over het bloggen of over dit weblog Ideeënmaker? Laat het me weten, dan kom ik er binnenkort op terug!

Stel jezelf de Wondervraag

Last van een hardnekkig probleem? Stel jezelf de Wondervraag. Door een beroep te doen op je eigen verbeeldingskracht kun je tot fantastische inzichten komen.

Ik had nog nooit gehoord van de Wondervraag, maar hij bestaat echt. Het is een coachtechniek, die uitgevonden is door Insoo Kim Berg, de grondlegger van de oplossingsgerichte therapie. Bij deze techniek vraagt de coach de cliënt om gedetailleerd te beschrijven hoe zijn situatie eruit ziet als zijn probleem door een wonder geheel van de aardbodem verdwenen is. Door deze vraag verschuift de aandacht van de cliënt heel snel van het probleem naar de gewenste toekomst.

Hoe werkt de Wondervraag precies? Door een 'stel dat'-vraag te formuleren, brengt de coach zijn cliënt in een denkbeeldige situatie, waarin zijn probleem plotsklaps geheel opgelost is. Hij schetst bijvoorbeeld de volgende situatie: Stel dat jij direct na ons gesprek naar huis gaat en de dag afmaakt. Je doet wat je normaal doet en dan ga je naar bed. Terwijl je slaapt, gebeurt er een wonder. De problemen waarvoor je hier nu zit zijn verdwenen. Maar je slaapt, dus je weet niet dat het wonder heeft plaatsgevonden. Als je morgen wakker wordt, wat zullen dan de eerste dingen zijn waaraan je merkt dat het wonder heeft plaatsgevonden?

Een focus dus op de oplossing in plaats van het probleem. De cliënt kent zijn probleem al tot in den treure, maar voor de oplossing heeft hij verbeeldingskracht nodig. Daarmee richt de Wondervraag zich op de vindingrijkheid, kracht en wijsheid die mensen zelf al in huis hebben, maar waar ze op de een of andere manier geen voeling hadden of kregen. Je kunt die oplossing verbeelden in een verhaal of een tekening. Daardoor komen gemakkelijker ideeën naar boven om de oplossing daadwerkelijk te bereiken.

De Wondervraag is veel breder toepasbaar dan alleen bij persoonlijke coaching. Je kunt deze vraag namelijk ook gebruiken als een creatieve techniek om bijvoorbeeld na te denken over je eigen toekomst.

Wil je er zelf mee aan de slag? Neem twee vellen papier en potloden of ander tekenmateriaal. Teken op het eerste vel jezelf, met je probleem. Werk snel en denk er niet teveel over na.

Teken op het tweede vel jezelf na de nacht waarin het wonder is geschied. Doe dit uitgebreid en verwerk alle beelden die in je opkomen in je tekening. Waarschijnlijk moet je er eerst over nadenken, maar als je eenmaal beelden krijgt over jouw eigen Wonderdag, begin je te werken aan je eigen oplossing. Succes!

Dit is deel 6 van de serie 'De kunst van het Vragen'
Andere delen uit deze serie:

1. De les van de briljante straatmuzikant
2. De opmerkelijkste vragen van Postbus 51
3. De vraag om huisdieren in een nieuw daglicht
4. Met veel meer vragen naar huis na voorlichtingsavond
5. De juiste vraag
   

Heb je suggesties voor een nieuw blog over 'goede vragen stellen?' Wat is voor jou dé juiste vraag? Of bestaan die niet? Laat het me weten door op de reactieknop te klikken en een reactie te schrijven!

Verder lezen over Wonderdag en over het slimme onderbewuste:

• De ontdekking van Doensdag en Wonderdag
• Helpt het slimme onderbewuste jou aan een goede oplossing?
• Slaaponderzoeker Eus van Someren slaapt er een nachtje over
  

Leer lenig denken

Ideeën nodig om je creatieve denkvermogen op te rekken? In het boek Lenig denken, technieken voor creatieve denkkracht lees je een groot aantal ideeën en oefeningen, die je op je werk en in je privéleven van pas komen. Bestel het boek direct bij Managementboek.

Mis mijn volgende artikel niet

Sigrid van Iersel is als schrijver en journalist gespecialiseerd in creatief denken en storytelling. Zij helpt bij het verzinnen van meer en betere ideeën en laat in verhalen voelen waarom ze belangrijk zijn.
Gemakkelijk op de hoogte blijven van deze artikelen? Vul dan hier je e-mailadres in en ontvang automatisch een mail bij de publicatie van ieder nieuw artikel.

De juiste vraag

Als je werkelijk in contact wilt komen met andere mensen, gaat het er niet om zoveel mogelijk vragen af te vuren. Het is vooral de kunst dat je de júiste vraag stelt. Maar hoe luidt die vraag dan?

1. Wat boeit jou zo? Elkaar leren kennen
Wat boeit jou zo in je werk?", vroeg ik deze week aan mijn gesprekspartner, die ik tijdens een borrel had ontmoet. Ze was even verrast over deze directe vraag. Toch vond ze het leuk om te antwoorden en kwam met een interessant antwoord. Daarna stelde ze dezelfde vraag aan mij. Hoewel we elkaar maar een minuut of tien gesproken hadden, kregen we toch het gevoel dat we elkaar behoorlijk goed hebben leren kennen.

De vraag 'wat boeit jou zo' is volgens mij een van de belangrijkste vragen die je aan anderen kunt stellen, omdat je hiermee informeert naar drijfveren. Een stapje verder en je komt uit bij de vraag 'Waarom doe je wat je doet?" En nog een stapje verder: 'Waar gaat jouw leven over?' Dat zijn dingen die we bijna allemaal wel willen weten. En die ook niet gemakkelijk te beantwoorden zijn.

2. Wat is je diepste drijfveer? Een creatieve ingreep in een gesprek
Een mooie vraag hoorde ik van ondernemer-collega Elise. Als een gesprek vastloopt of als er onderhuidse dingen spelen, stelt zij een directe vraag aan de deelnemers: wat is je diepste drijfveer? Met de reacties op die vraag komt het gesprek op een wonderbaarlijke manier weer op gang.

3. Wie was verantwoordelijk? De ultieme vraag van Toine Huys
Ook in interviewgesprekken gaat het er om de juiste vraag te stellen. Soms heb je een lange reeks inleidende vragen nodig om je gesprekspartner op te warmen. Maar uiteindelijk draait alles om die ene vraag, waarin alles samen komt. Nova-verslaggever Toine Huys achtervolgde de politici van het Tweede Kabinet Kok wekenlang met vragen over Screbrenica. De ultieme vraag: wie was nou verantwoordelijk voor dat drama? Wekenlang bleven de ministers de vraag ontwijken. Totdat Jan Pronk zwichtte: "De politiek is verantwoordelijk. We hebben gefaald in Srebrenica."

Dat antwoord leidde de val van het kabinet in.

Dit is deel 5 van de serie 'De kunst van het Vragen'
Andere delen uit deze serie:

1. De les van de briljante straatmuzikant
2. De opmerkelijkste vragen van Postbus 51
3. De vraag om huisdieren in een nieuw daglicht
4. Met veel meer vragen naar huis na voorlichtingsavond
5. Stel jezelf de Wondervraag
   

Heb je suggesties voor een nieuw blog over 'goede vragen stellen?' Wat is voor jou dé juiste vraag? Of bestaan die niet? Laat het me weten door op de reactieknop te klikken en een reactie te schrijven!

Met veel meer vragen naar huis na voorlichtingsavond

Met een paar honderd andere ouders zat ik vanavond bij een voorlichtingsavond van een middelbare school. We hadden allemaal één vraag in ons hoofd: is dit een geschikte school voor ons kind? We gingen met vele vragen weer weg.

De ene vraag roept de andere weer op, zo konden we vanavond ervaren. Zo liet de school een aantal leerlingen aan het woord over hun eerste ervaringen als brugklasser. Vrolijke, optimistische en ook ontwapenende antwoorden kwamen over het voetlicht. Maar je vraagt je als toehoorder ondertussen af door welke selectieprocedure deze leerlingen getrokken zijn. Zodat de eerste dringende vraag aan een loslopende brugklasser na afloop luidde: "En hoe vind je het nou écht op deze school?"

Veel ouders hadden een lijstje kritische vragen voorbereid. Zo vroeg een moeder naar de ervaringen met het nieuwe beleid voor drugs en alcohol. Deze vraag kon de rector nog handig pareren met de tegenvraag: "Bedoelt u hoe mijn eigen ervaringen met drugs zijn?"

Met een vraag over het aantal allochtonen op zijn school kwam hij minder makkelijk weg. Altijd een gevoelige vraag in een stad met uitgesproken witte en zwarte scholen. De vragensteller had zijn vraag dan ook zorgvuldig verpakt: "Wat is het percentage allochtone leerlingen op deze school en vormt dat een afspiegeling van de maatschappij?" Om het percentage van 20 procent allochtonen te rechtvaardigen, moest de rector zich in allerlei bochten wringen. "Het is een afspiegeling van de samenleving, maar het hangt er wel vanaf welk deel van de maatschappij je bedoelt."

Het minst helder was de rector in zijn verhaal over het negatieve rapport van de onderwijsinspectie. De vraag waarom de onderwijsinspectie tot dat oordeel gekomen was, beantwoordde hij met veel volzinnen zonder tot de kern door te dringen. En dus verlieten we de aula met veel meer vragen dan bij binnenkomst.

Dit is deel 4 van de serie 'De kunst van het Vragen'
Andere delen uit deze serie:

1. De les van de briljante straatmuzikant
2. De opmerkelijkste vragen van Postbus 51
3. De vraag om huisdieren in een nieuw daglicht
4. Stel jezelf de Wondervraag
   

Heb je suggesties voor een nieuw blog over 'goede vragen stellen?' Wat is voor jou dé juiste vraag? Of bestaan die niet? Laat het me weten door op de reactieknop te klikken en een reactie te schrijven!