Posts tonen met het label Ruimtelijke Ordening. Alle posts tonen
Posts tonen met het label Ruimtelijke Ordening. Alle posts tonen

dinsdag 7 september 2010

Het (on)volmaakte Bourtange - fotograferen met andere ogen

Kijk eens met andere ogen als je een uitstapje maakt: fotografeer het onvolmaakte.

Dit weekend bezochten we Bourtange
, een piepkleine vesting uit de tijd van Willem van Oranje in het uiterste oosten van Groningen. Een mooi dorpje, daar niet van. Het bezoekerscentrum, de bewegwijzering en de horecavoorzieningen waren tiptop in orde. De huisjes stonden er prachtig bij. Het gras op de vestingwallen was keurig gemaaid. Maar dit puntgave dorpje klopte niet. Het was niet echt.

Want grote foto’s in het bezoekerscentrum lieten duidelijk zien dat dit beschermde rijksmonument vooral het werk is van graafmachines. Eind jaren zestig besloot het gemeentebestuur van Vlagtwedde dat deze streek wat meer toeristische reuring kon gebruiken. De gemeente liet daarom grachten graven in de akkers rondom Bourtange en hoge aarden wallen opwerpen, zodat de bezoeker zich weer in 1742 kan wanen.

Ongetwijfeld heeft de gemeente de oorspronkelijke kaarten van het toenmalige vestingdorpje geraadpleegd voor de reconstructie. Maar toch is bijna alles wat je nu ziet hoogstens veertig jaar oud, waarschijnlijk met uitzondering van de zware kanonnen. De ophaalbrug, de roodgeschilderde wachthuisjes, de pallisade rondom het kruithuis, de vestingmolen en de koddige ‘sekreten’ boven de grachten: allemaal nagemaakt. Zelfs het waslijntje in één van de tuinen – zondag wasdag?? – zou wel eens een idee van de vestingstylist kunnen zijn.

Gewoonlijk hou ik van fotograferen, maar op zo’n plek voel ik me daar ongemakkelijk bij. Prachtig om te zien allemaal, maar het is te glad en gepolijst. Het meest onbehaaglijke is nog wel dat iedere voorbijganger met een camera voor zijn buik rondloopt (geen bewoner te bekennen) en dat we met zijn allen eendere plaatjes schieten. We lopen linksom of rechtsom over de vestingwallen, maar maken uiteindelijk allemaal deel uit van dezelfde kudde.


Toch valt er in zo’n aangeharkt toeristenoord goed te fotograferen
, maar je moet het anders aanpakken. Het wordt een stuk uitdagender als je op zoek gaat naar het imperfecte. Het onvolmaakte is namelijk interessanter dan het keurig afgewerkte pleintje met gladgeschoren lindebomen. “Het pakt de kijker pas echt als er een haakje aan zit”, zei Ien van Laanen (illustrator van de omslagen van de Harry Potterboeken) eens.

Wat ik had moeten fotograferen, bedacht ik me overigens pas achteraf. Niet het schattige kerkje en de rode daken, maar de eigentijdse gympen van de bedienende meisjes op het terras, die parmantig onder hun boerenschorten uit staken.


Hoe je met andere ogen foto's maakt op een uitstapje of een reis:
  • Leg het begin en het einde van een tocht of reis vast. Dus ook de tassen die klaar staan voor vertrek en de overvolle wasmand bij terugkeer.
  • Fotografeer triviale dingen: de wachtrij voor de entree, het ontbijtbuffet in een hotel, de overvolle parkeerplaats of de wespen in het lege limonadeglas.
  • Maak foto’s van wat je achterlaat: de afvalzak of de afdruk van de opgeborgen tent in het gras van de camping.
  • Fotografeer niet het ‘perfecte plaatje’, maar datgene wat er mee in contrast staat.
  • Maak iedere dag een foto die de sfeer van de dag vangt.

Verder lezen over anders kijken en fotograferen:

Share/Save/Bookmark

donderdag 11 september 2008

Beschermd bedrijfsgezicht

In onze straat staan zeker zestien verschillende typen woningen. Met uitzondering van het rijtje huizen dat een weggeslagen huizenblok uit de oorlog opvult, passen al deze gevels uit het begin van de twintigste eeuw wonderwel bij elkaar.

Allemaal één rooilijn, eenzelfde soort versieringen op de gevels en balkonhekjes. Maar omdat we allemaal een net iets andere voordeur en raampartijen hebben en sommigen zelfs pronken met een erkertje of een elegant dakkapeltorentje, heeft ieders woning toch iets heel individueels. En dat is heel prettig.

Ondernemers kennen dit soort primaire behoeften ook. Als buitenstaander denk je wellicht dat al die bedrijfsdozen van geribbelde staalplaten en de protserige glaspaleizen op elkaar lijken, maar hun eigenaren weten wel beter. De een onderscheidt zich met een plastic luifel, de ander heeft een speciaal parkeerplaatsje ingericht voor 'onze klanten' - en dus niet voor de klanten van zijn buren. Allemaal hoogst persoonlijk vormgegeven.

Dat ondernemers echt diepe gevoelens hebben voor hun eigen pand, mag je niet onderschatten. Een grafisch ondernemer vertelde laatst dat hij nooit van zijn leven het pand van zijn concurrent zou willen overnemen, een paar honderd meter verder op hetzelfde bedrijventerrein. Al was dat pand uit oogpunt van productie net zo geschikt als zijn eigen pand, hij zou zich in het pand van zijn concurrent nooit thuisvoelen. Iedere vrije ondernemer heeft simpelweg last van ijdelheid, bekende hij.

Wat wél kan op een bedrijventerrein is aaneengesloten bouw van hallen, waaraan iedere afzonderlijke ondernemer toch zijn eigen draai kan geven. Stedebouwkundige Ben Kuipers bedacht zoiets voor een terrein nabij de rijksweg A12. Steensoort en rooilijn zijn voor iedereen hetzelfde, maar met glaspuien, erkers, deuren en andere opsmuk kan iedereen zijn goddelijke gang gaan. De strakke gevel zorgt voor samenhang. En als er met algemeen bruikbare afmetingen gewerkt wordt, is er dikke kans dat een ander bedrijf het pand wél wil overnemen als het eens te koop aangeboden wordt.

Hallen van ijzeren platen veranderen na een jaartje of 30 in afgedankte bouwwerken, maar de aaneengesloten bedrijfspanden staan er misschien over 100 jaar nog wel. Een soort industriële stadswanden, die dan een erfgoedstatus krijgen. Net als de huizen in onze wijk, die nu beschermd stadsgezicht zijn.

zaterdag 5 januari 2008

Groene beloften


De provincie Zuid-Holland heeft deze week 5,6 miljoen euro uitgetrokken voor het opknappen en hergebruik van oude bedrijfsterreinen. Een mooi begin, maar helemaal als de provincie ook op de rem gaat staan als het om het uitgeven van nieuwe bedrijfsterreinen gaat. Vrijwel alle politieke partijen beloofden dit vorig jaar immers in hun verkiezingsprogramma's.

Tot nu toe zijn gemeenten en provincies nog altijd reuze ruimhartig als het gaat om het uitgeven van terreinen aan bedrijven. Want stel je voor dat er een geweldige onderneming langskomt met een enorm potentieel aan werknemers in zijn kielzog, dan wil je die als lokale overheid toch geen nee verkopen? Dus brengen zij het bedrijvenpark alvast in gereedheid, zodat die eventuele ondernemer in een gespreid bedje kan stappen.

Helaas doet de buurgemeente hetzelfde. Als we zo doorgaan, hebben over vijftien jaar een enorm overschot aan bedrijventerreinen, heeft de VROM-raad vorig jaar berekend. Maar de weilanden zijn dan wel omgeploegd.

Extra wrang is het dat het nog nooit bewezen is dat deze manier van werken wel extra werkgelegenheid oplevert. Natuurlijk zal verplaatsing naar een bedrijventerrein bepaalde bedrijven wel de gelegenheid geven om hun vleugels uit te slaan en op die manier meer mensen in dienst te nemen. Maar hoe vaak gaat het niet simpelweg om de verplaatsing van een verouderd terrein naar een nieuw terrein met veel lagere grondprijzen of bedrijvenlokpremies?

Als de voorspellingen uitkomen, worden juist de bedrijventerreinen aan de randen van de stad de zorgenkinderen van de toekomst. Want als het bedrijf zijn lelijke blokkendoos verlaat en naar elders verhuist (gelokt door een nóg goedkopere vestigingslocatie), wie wil het bedrijfspand dan overnemen?

Veel beter dan uitbreiding van bedrijventerreinen aan de randen van de stad is het hergebruik van bestaande industrielocaties bínnen de stadsgrenzen. Echte zware industrie hoort daar natuurlijk niet thuis, maar veel industriële activiteiten zijn ondertussen toch al naar uithoeken als Delfzijl, Polen of verder verhuisd. Wat in Nederlandse steden overblijft, zijn dienstverleners in kantoren. Die geven weinig overlast en zitten graag in een stedelijke omgeving.

Sinds de jaren zestig hebben we bedrijven naar de industrieterreinen verbannen. De jongste trend is juist om wonen en werken weer te mengen. Verouderde industrieterreinen worden weer nieuw leven ingeblazen met sportvoorzieningen, eetgelegenheden, onderwijsinstellingen en meubelwinkels, maar ook met woningen. Woningen en bedrijven staan weer dwars door elkaar, net als in het begin van de vorige eeuw. Het zorgt er hopelijk voor dat toekomstige bedrijventerreinen wat minder doods en lelijk worden.