Het project Kind

0 jaar
Mijn moeder is vóór de zwangerschap al begonnen met het slikken van foliumzuur en heeft geen druppel alcohol gedronken. Knap hoor. De bevalling was tot in de puntjes voorbereid: vervelende verrassingen waren er niet. Net als het babykamertje, helemaal ingericht volgens de laatste trends. Jammer dat ik daar nooit slaap, want ik lig altijd bij papa en mama in bed. Ze praten veel tegen me en wiegen me eindeloos. Ook als ik eigenlijk rustig wil slapen. Maar ja, dat wiegen is goed voor de ouder-kindbinding, zeggen ze.

3 jaar
Ik heb een grote collectie speelgoed, variërend van antroposofische popjes (die stimuleren mijn fantasie optimaal) tot prachtig houten speelgoed en geinige puzzels. Als ik zit te tekenen, zit mama naast mij te jubelen. Mijn krassen vindt ze veelbelovend, denk ik.
Ik doe iedere dag wat muziekoefeningetjes met papa en mama. Als kleuter kun je je muzikale talenten namelijk gróter maken, daarna kun je je talenten alleen maar ontwikkelen, heb ik gehoord. Alle wijsjes van Mozart ken ik inmiddels op mijn duimpje. Die hoorde ik al in de baarmoeder.

5 jaar
Behalve muziekles – ik ben net begonnen met viool – zit ik ook op hockey en op ballet. Daarvoor moest ik wel even op de wachtlijst staan, maar mijn ouders weten er altijd snel bij te zijn. Daar hebben ze nu ook wel veel ervaring mee, want voor het kinderdagverblijf, de naschoolse opvang en niet te vergeten de school zelf moesten ze me ook razendsnel opgeven.
Hockey is trouwens een geweldige sport, vinden ze. Je leert samenwerken met anderen en je krijgt spelinzicht. Supernuttig voor later. Ik ging zelf eigenlijk liever op paardrijles, maar dat mag misschien volgend jaar. Ze vinden het namelijk ook handig dat ik veel mensen leer kennen op de hockeyclub. Stiekem hopen ze dat ik als puber dan op de hockeyclub naar de disco ga, en niet naar de danstenten in de stad. Dat schijnt heel gevaarlijk te zijn.
Ik ga binnenkort skiën. Mijn ouders vinden het zo geweldig leuk om mij met andere kinderen zonder stokken naar beneden te zien sjezen! Natuurlijk heb ik ook mijn zwemdiploma’s gehaald. Tijdens onze zomervakantie heeft mama mij iedere dag met de SUV heen- en weer gereden naar een andere stad, want daar kon je een spoedzwemcursus doen.

11 jaar
Behalve hockey, viool en ballet volg ik ook zeillessen. En theaterles, dat is ook heel gaaf. Je leert jezelf presenteren. En het is goed voor mijn zelfvertrouwen, zeggen mijn ouders. Ze willen echt niet dat ik later eens in een dip kom te zitten. Dat ik me misschien even wat minder gelukkig voel of zo.
Ik heb trouwens wel een druk programma, want ik krijg na school ook bijlessen om bij de cito-toets goed uit de bus te komen. Voor tweetalig VWO heb je minstens een score van 545 nodig, dus dat wordt nog flink blokken. Eigenlijk zou ik ook nog Chinees als bijvak willen doen, want dat vak schijnt het helemaal te gaan maken in de toekomst.

17 jaar
Mijn ouders hadden het goed gezien met hun voorspellingen over de globalisering. Voor een beetje leuke carrière ga je tegenwoordig naar het buitenland. Het volgen van meertalig onderwijs was dus een superadvies. Net als hun stimulans om veel aan sport, theater en muziek te doen. Geweldig dat ik zoveel kansen heb gekregen en al mijn talenten mag ontplooien. Al hoor ik veel mensen om mij heen wel zeggen dat ze mij een verwend nest vinden.

18 jaar
Ik ga studeren in de Verenigde Staten. En mijn ouders? Die mogen omzien naar een nieuw project.

Kinderkunst

Weet niet/geen mening

Ayaan Hirsi Ali vlucht naar de Verenigde Staten. Opgeruimd staat netjes of schandalig dat deze politica annex diva is weggepest? Dat is grofweg gezegd de stelling die nrc.next vandaag aan zijn lezers voorlegt. Voor 25 cent mag je een stem per sms doorgeven.

Ik vind het zelf een onmogelijke keuze. Ayaan heeft door haar controversiële optredens helaas weinig kunnen bereiken; ze lijkt de emancipatie van moslimvrouwen soms eerder in de weg te staan. Maar zij is wel een bijzondere en talentvolle vrouw, die ik bewonder om haar moed en vastberadenheid. Het is schandalig dat haar het leven hier zo goed als onleefbaar is gemaakt. Maar ja, ik ga natuurlijk niet ‘weet niet/geen mening’ sms’en en zeker niet à 25 cent. Ik werp er dus zelf een andere stelling tegenaan: de uitslagen van dit soort stellingen zijn volkomen onbetrouwbaar, want de genuanceerde meerderheid is daarin onvoldoende zichtbaar!

Toch menen talrijke kranten, magazines, radio-programma’s en websites dat dit soort polls of stellingen onontbeerlijk zijn voor hun medium. Vooral als je ‘eigentijds’ wil zijn of als je jongeren wil bereiken. Geef maar een mening, en – hoe schreeuwerig ook - wij publiceren het voor jou. Het programma Stand.nl is er groot mee geworden.

De uitslagen van dit soort polls bieden niet alleen te weinig ruimte aan nuances, we schieten er ook helemaal niets mee op. Want wie wordt er nu wijzer van als we morgen weten dat de meerderheid van het volk Ayaan toch graag in Nederland houdt? Peilingen zijn pas interessant als er met de resultaten iets gedaan wordt, maar daar gaat het vrijwel nooit om.

Fortuynrevolte
Dat geldt ook voor opinie-onderzoeken van de overheid. Het kabinet kreeg in 2002 om de oren dat de ‘regenten’ de sluimerende onvrede onder het volk niet had opgemerkt, waardoor de Fortuynrevolte het land korte tijd in lichterlaaie kon zetten. (Overigens stemde ''slechts" 13 procent van de mensen op de LPF, wat sindsdien wordt uitgelegd dat Hét Volk ontevreden was.) Sindsdien zijn allerhande onderzoeken naar de mening van het volk erg populair, want het kabinet wil niet nog een keer overvallen worden door zoiets. Tot beleidswijzigingen leidt dat meestal niet; hoogstens tot de conclusie ‘dat we het beter moeten uitleggen’.

Nou moet je burgers ook niet vragen om oplossingen, stelt onderzoeker Tiemeijer, die ik onlangs over dit onderwerp geïnterviewd heb. Opinie-onderzoeken zijn vooral geschikt om in kaart te brengen waar de burgers ontevreden over zijn, niet om aan te geven hoe het dan wél moet. Mensen zijn immers geneigd om lange verlanglijsten in te dienen van zaken die de overheid moet oplossen, terwijl de overheid juist rekening moet houden met uiteenlopende belangen en het geld bovendien maar één keer kan uitgeven.

Broodjes
Om die reden zijn ook allerlei klant-onderzoeken waardeloos, bedacht ik mij gisteren bij het invullen van een enquêteformulier van een cultuurinstelling. Die organisatie wilde graag weten hoe belangrijk ik allerlei aspecten van hun dienstverlening vond. Dat was voor mij lastig kiezen: uitstekende informatie, excellente cursussen, superieure docenten, ik vind het natuurlijk allemáál belangrijk. Nou okay, de kwaliteit van de broodjes in het restaurant is misschien iets minder belangrijk, want ik kan ook ergens anders een hapje halen. Maar laat nu net dat leuke restaurant een van de pluspunten zijn waarmee deze instelling zich onderscheidt!

Je moet gewoon niets aan klanten vragen; verwend als we zijn willen we gewoon op àlle vlakken goed geholpen worden. Als het aan de klanten lag, hadden we trouwens nooit mobiele telefoons gekregen. Begin jaren negentig lieten we in een peiling van KPN weten dat we daar echt geen enkele behoefte aan hadden…

De vertroetelde klant

Een klant aan de telefoon? O, wat lastig! Zo denkt het gros van de medewerkers op het kantoor van een grote overheidsorganisatie, zo vertelde een teamleidster - laten we haar Marijke noemen - mij onlangs.

In Marijkes organisatie is jarenlang de nadruk gelegd op het maken van productie-productie-productie. Zo effectief en efficiënt mogelijk papieren schuiven, want er wordt met overheidsgeld gewerkt. Dat heeft deze organisatie een tien met een griffel opgeleverd. Ook de fraudebestendigheid is tip top in orde, vertelt Marijke. Maar klanten.... Dat zijn voor deze mensen een soort aliens, die je alleen maar hinderlijk van je werk af houden.

Maar sinds kort moet bij deze organisatie alles anders. Rechtmatig en doelmatig werken is niet meer genoeg. Nee, mensen die decennia lang alleen maar bezig zijn geweest met formulieren en het netjes uitvoeren van wetten, moeten voortaan ook klantvriendelijk handelen. Tal van andere instellingen zijn er ook mee bezig: uitvoeringsorganisaties, banken, ministeries, het hele onderwijs. De klant moet terecht kunnen bij één loket; hoe daarachter de hele zaak georganiseerd wordt, mag de klant voortaan een zorg wezen. En aan dat loket wordt de klant persoonlijk behandeld, wordt er met hem mee gedacht, maatwerk geleverd en noem de rest van de nieuwe kretologie allemaal maar op.

Scholen houden tevredenheidspeilingen om dat ze willen weten hoe ze in hemelsnaam gehoor kunnen geven aan de wensen van ouders. Bedrijven putten zich uit in activiteiten op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen om op de goodwill van de samenleving te kunnen blijven rekenen. KPN toont in de nieuwe corporate identity ineens een zachtere, menselijke kant. Het kabinet heeft vorige week een Burgerforum ingesteld dat gaat vertellen hoe ons kiesstelsel er in de toekomst uit komt te zien.

Zoveel vertroeteling van de klanten en de burgers, dat roept achterdocht op. Wat steekt hier achter? Ik vermoed achter de facade van klantvriendelijk luistergedrag bij de overheid een steeds groter wordende angst voor het kiezersvolk, dat in zijn stemgedrag steeds onberekenbaarder wordt. Gevestigde partijen en instituties vrezen voor hun bestaansrecht, want dat grillige gedrag zou best eens kunnen uitmonden in het steunen van ondemocratische partijen. Of ander gedrag dat de rechtsstaat ondermijnt. Het is angst voor oude zekerheden, die op losse schroeven komen te staan.

Klanten worden assertiever en dat heeft dus geholpen: het wordt hem nu in rap tempo steeds gemakkelijker gemaakt. Overtollige regels worden in sneltreinvaart geschrapt, belooft het kabinet-Balkenende. Nog even en je krijgt je belastingformulier al ingevuld thuisgestuurd, beloofde staatssecretaris Joop Wijn van Financiën onlangs. Hoef je alleen nog maar naar de Belastingdienst te SMS-en dat je akkoord bent.

Goed natuurlijk dat er eindelijk naar burgers geluisterd wordt. Het is eigenlijk schrikbarend dat dit in een hoop organisaties nu pas gebeurt! Maar pas op dat wij als klanten niet teveel verwend worden. Want, net als bij kinderen, zetten wij dan een nóg grotere keel op.

Jeuk van leuk II

Beschuit waar muisjes zogenaamd hun tandjes in gezet hebben, vleeswaren, vis in allerlei vormpjes en witte boterhammen met de 'gezonde stoffen met bruin brood'. Allerlei voedingswaren waar kinderen wel eens moeite mee kunnen hebben, wordt door de fabrikanten 'opgeleukt'. We zijn huiverig voor alles wat moeilijk is, dus 'helpt' de industrie ons om de harde confrontatie met onze kinderen te vermijden.

Niet alleen bij etenswaren of toiletartikelen (tandenborstels, tandpasta, shampoo), maar ook bij muziek, boeken en kunst. Muziek wordt ineens kindermuziek als er een hippe dreun of een Kabouter-Plop-achtige dijenkletser doorheen gemixt wordt. Tentoonstellingen heten alleen maar aantrekkelijk te zijn met een geinige speurtocht, een thematische live-act of minimaal een interactief apparaat met veel knoppen. (Ook leuk: voer je thuis een ontmoedigingsbeleid voor computerspellen, kunnen de kids dat wel fijn in het museum doen.)

De maatschappij is kennelijk aan het infantiliseren, want volwassenen ontkomen evenmin aan de opleuk-cultuur. Dagbladredacties denken dat we het lezen van kranten te moeilijk vinden en bedenken manieren om in enkele minuten het blad 'te scannen'. Veel plaatjes en een hoge dosis BN-ers maken het ook lichter verteerbaar. Spruitjes worden ''opgewokt" met cashewnoten en een eigentijdse oosterse saus (maar de bittere smaak is er sowieso al uit gekweekt). De ontwikkelingsproblematiek wordt ons tegenwoordig uitgelegd door Bono of Marco Borsato in plaats van een échte deskundige. (Zijn de programmamakers en voedingsfabrikanten soms bang voor de zeurterreur van volwassenen als het wellicht te moeilijk voor ons wordt??)

Wat moeilijk is, moet door ''leuk'' makkelijk worden. Om kinderen toch maar aan de verantwoorde groente te krijgen, is enkele jaren geleden zelfs speciale kindergroente geintroduceerd onder de naam Hap Harrie. Peentjes in frambozenjus, bloemkool met kaneel... Uiteraard met bijbehorende gekke namen en stripfiguren. Wie gruwde van groente in zo'n zoet sausje, kreeg als commentaar van de fabrikant dat dit te vergelijken viel met het ouderwetse spruitje met een kwak appelmoes erover.

Hap Harrie is een grote flop geworden. Gelukkig, ook kinderen krijgen jeuk van leuk.