Het belang van een spetterend slot

Een goed begin is het halve werk, luidt een gevleugeld gezegde. Maar een spetterend einde - dat ruimte biedt voor een nieuw begin - is bij creaties van allerlei soort misschien nog wel veel belangrijker. Vijf lofzangen op een goed slotakkoord.

Schrijvers studeren eindeloos op een welluidende beginzin. Koks verleiden hun gasten met spannende amuses. En bladenmakers maken geweldig veel werk van een aantrekkelijke cover. Maar als ze geen aandacht besteden aan een passend einde, is dat allemaal vergeefse moeite.

• De laatste zin van de speech is het best

De laatste zinnen van een presentatie blijven vaak het langst hangen. Als deze tenminste een heldere boodschap bevatten. Niets is zo erg als een slappe afsluiting als 'Hier wilde ik het graag bij laten'. Het is dus belangrijk om je boodschap aan het einde van een presentatie kernachtig en pakkend te verwoorden. In de vorm van een slogan bijvoorbeeld.

• De laatste pagina smaakt naar meer

Bladenmakers weten dat de laatste pagina's van het blad enorm belangrijk zijn. Bijna net zo belangrijk als de inhoudsopgave (waar met name glossy's dan ook veel ruimte voor inruimen). Een kookblad als Delicious presenteert vele tientallen recepten. Op de slotpagina worden vervolgens de recepten van het volgende nummer verleidelijk gepresenteerd. Zo blijf je als lezer een hele maand watertanden.

• De gastvrije geste laat de congresganger terugkomen

Op een congres zet de eerste spreker de toon van de bijeenkomst. Maar of de bezoeker daadwerkelijk een goed gevoel overhoudt aan het congres hangt voor een groot deel af van de afsluiting. Een dagvoorzitter die in zijn slotwoord de meest opvallende bevindingen van het congres nog even op een aansprekende manier samenvat is goud waard. En dat geldt ook voor kadootjes die uitgedeeld worden: een tas met kleine attenties, naslagmateriaal én een uitnodiging voor de volgende keer.

• Het toetje is de kroon op het diner

Bij een diner wordt veel aandacht geschonken aan het voorgerecht en het hoofdgerecht. Maar zonder toetje is een mooi etentje echt niet compleet. En dat geldt ook voor de bonbons en de andere snoepverrassinkjes, die bij de koffie op tafel worden gezet.

• Een goede slotzin maakt een goede roman nóg beter

"Een goede slotzin kan een slechte roman niet redden, maar wel een goede nog beter maken", schrijft Tim Krabbé. Sommige schrijvers hebben zelfs al een slotzin in hun hoofd, waar ze naar toe schrijven. In een slotzin kun je teruggrijpen op de eerste zin, het boek samenvatten, een visie op je verhaal geven of suggereren hoe het verder ging.

Dat laatste is het beste, vindt Jan Brokken in zijn schrijvershandleiding De wil en de weg. Geen grote dreunen en dan nog een paar klappen dus, zoals bij een imponerende symfonie, maar een subtiele afsluiting, die iets nog te raden over laat. Jan Brokken: "Het einde van een verhaal moet het begin zijn van het menselijke mysterie."

"Dat zou het uitgangspunt van een nieuw verhaal kunnen vormen – maar dit verhaal is hiermee beëindigd."
- Fjodor Dostojevski op de laatste bladzijde van 'Misdaad en Straf'

Dit vind je wellicht ook interessant:

• De allermooiste beginzin
• Nieuwsgierigheid wekken met een open einde
• De honderd beste laatste zinnen van romans
  

Hoe gebruik je verhalen in informatieve teksten?

Verhalen maken je nieuwsgierig en sporen aan om door te lezen. Ideale 'vervoermiddelen' dus om je boodschap over te brengen. Het e-book Toverballen voor het brein doet uit de doeken hoe je deze verhaalkracht en andere technieken op het gebied van storytelling kunt toepassen in informatieve teksten, zoals journalistieke artikelen, websites, brochures en andere teksten. Laagje voor laagje ontsluiert het boek de geheimen van verhalen en vertelt wat je er in teksten mee kunt doen.

Meer informatie over Toverballen voor het brein.

Hoe je een nieuw vrouwenblad bedenkt

Wat willen vrouwen? In de gebruikelijke lezersonderzoeken komen vooral sociaal wenselijke antwoorden bovendrijven over sporten en aandacht voor gezondheid, ontdekte tijdschriftenconcern Sanoma. Wat vrouwen écht willen is rust. En papiertjes om lekker te knippen en te kleuren.

Je zou zeggen dat de redacties van Margriet en Libelle alles weten van hun lezeressen. Maar nee, de grand old ladies van de tijdschriftenmarkt moeten hard werken om de tijdgeest bij te benen.

Dat geldt ook voor hun moederbedrijf Sanoma, dat een diepgaand online onderzoek verrichtte om een nieuw vrouwenblad op de markt te brengen. De resultaten daarvan presenteerde Anita Mooiweer gisteren op het inspiratiecongres Nieuwe Producten bedenken 2009.

Resultaat van deze diepgaande Sanoma-speurtocht naar wensen en dilemma's van hun doelgroep is een behoorlijk vergaand profiel over de diepere beweegredenen van vrouwen. Een lange reeks online brainstormtechnieken (moodboards maken, plaatjes kiezen en doorassociëren) leidde tot de volgende conclusies over vrouwen tussen de 25 en 45 jaar:

• Het thema gezondheid roept negatieve associaties op met ziektes, witte doktersjassen en nare apparaten in het ziekenhuis. Het is een noodzakelijk kwaad, maar niet iets waar je met plezier over leest.
• Sport is ook al geen populair thema bij de doelgroep. Sporten behoort tot de permanente goede voornemens. Omdat het er meestal niet van komt, kóst het (denken aan) sport vooral energie.
• Vrouwen besteden veel tijd aan anderen (gezin, collega's, partner, vrienden); hun eigen tijd komt daardoor in de knel. Tegelijkertijd is de tijd die met anderen doorgebracht wordt ontzettend belangrijk om een goed gevoel te krijgen. Dilemma, dilemma.
  
• Vrouwen zijn perfectionistisch en willen volop energie hebben om een druk leuk leven aan te kunnen. Tegelijkertijd verlangen ze naar niets moeten, niets kiezen en geen verantwoordelijkheid dragen. Nog zo'n tegenstrijdig gevoel, waar de doelgroepvrouw hevig mee worstelt.
  
• Lezen betekent rust en goed voor jezelf zorgen. Iets moois op papier is voor veel vrouwen iets moois voor zichzelf.

Naar aanleiding van deze conclusies bouwde Sanoma de oorspronkelijke opdracht om. In plaats van een blad over gezondheid lanceerde het concern een blad over 'je lekker voelen': Flow.

 Het magazine onderscheidt zich op de overvolle publieksbladenmarkt onder meer met verschillende soorten mooi papier, uitscheurbare kaartjes en boekjes. Sommige vrouwen kopen zelfs twee nummers: één om te lezen en één om uit te knippen en plakken. Mooier kun je het als bladenmaker niet wensen: je doelgroep doet volop aan co-creatie.

Wat was nu de kern van de innovatieve werkwijze? Om tot dit nieuwe blad te komen, moest Sanoma de gebruikelijke werkwijzes loslaten: geen deadlines, de oorspronkelijke uitgangspunten veranderen, nieuwe onderzoeksmethodes uitproberen.

Men moest wel, want er werden nauwelijks successen meer geboekt met bestaande methodes om een nieuw blad in de markt te zetten, zoals een blad rondom een personality (Oprah) , een buitenlandse licentie (Gala) of een special interestblad (Psychologie Magazine).

Vertrouwen op het buikgevoel bleek een essentiële voorwaarde om tot vernieuwing te komen. Dat buikgevoel moest wel onderbouwd worden met uitgebreid marktonderzoek. Dat dan weer wel.


Verder lezen over het inspiratiecongres Nieuwe Producten bedenken 2009:

• Verslagen van het congres
• Ideeën maken met bonbons
• Fietsstoeltjesfabrikant Bobike en de creatieve consument 

Meer inspiratie?

Sigrid van Iersel (Verhaallijnen, Den Haag) is als schrijver en journalist gespecialiseerd in creatief denken en het gebruik van verhalen in teksten. Zij is auteur van de boeken Lenig Denken en Toverballen voor het Brein.

Tips ontvangen over ideeënontwikkeling en het gebruik van verhalen in teksten? Vul dan hier je e-mailadres in voor de Verhalenmail en ontvang meteen het gratis e-book.